در یک اتفاق تاریخی و کمسابقه، دشمن شماره یک ایران یعنی ایالات متحده آمریکا ناچار شده است از طراحی و فناوری ساخت پهپادهای ایرانی الگوبرداری کند و نسخههای مشابه آنها را در ارتش خود به کار گیرد؛ رخدادی که نه فقط نشانه تحول در الگوهای تسلیحاتی جهانی است، بلکه اعتراف آمریکا به برتری مهندسی و خلاقیت دفاعی ایران را در برابر تکنولوژیهای غربی به نمایش میگذارد. در چند ماه اخیر، رسانههای معتبر بینالمللی از جمله رسانههای آمریکایی و همچنین منابع متعدد داخلی گزارش دادهاند که پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) و فرماندهی مرکزی نیروهای نظامی این کشور در منطقه اولین اسکادران عملیاتی پهپادهای تهاجمی خود را مجهز به پهپادهایی ساختهشده بر اساس نمونههای ایرانی کردهاند.
مرکز این تحول، پهپاد انتحاری ایرانی «شاهدـ۱۳۶» است؛ یک هواپیمای بدونسرنشین کمهزینه، هوشمند و مؤثر که در چند سال اخیر توان عملیاتی خود را در میدانهای نبرد مختلف نشان داده و از آن بهعنوان یکی از نمادهای تکنولوژی دفاعی ایران یاد میشود. آنچه عجیب است اینکه کشوری که برای دههها خود را برتر از همه در زمینه فناوری نظامی میدانست، امروز در طراحی و ساخت پهپادهای ارزان و کاربردی، ناچار به الهام گرفتن از ایران شده است. این پهپادها با نامهای آمریکایی مانند LUCAS (سامانه تهاجمی بدونسرنشین کمهزینه) تولید و در مناطق عملیاتی غرب آسیا مستقر شدهاند؛ اما در حقیقت، نسخههای مهندسی معکوسشده و الهامگرفته از طراحی ایرانی هستند. آنچه از رسانههای غربی منتشر شده نشان میدهد که ایالات متحده، بعد از تجربه شکستهای مکرر در مقابله با پهپادهای کمهزینه و پرشمار ایران و متحدانش، به این نتیجه رسیده است که باید از همان مدلها استفاده کند که ایران موفق شده با هزینه بسیار اندک و طراحی کارآمد، آنها را توسعه دهد.
در گزارشهای منتشر شده آمده که ایجاد یگانهای تخصصی هدایت و استفاده از پهپادهای کپی شده در ارتش آمریکا به صورت مستقیم با نمونههای ایرانی ارتباط دارد و حتی برخی شرکتهای آمریکایی نمونههایی را توسعه دادهاند که به لحاظ شکل، عملکرد و فناوری به نسخههای ایرانی شباهت دارند. حتی روزنامههای بینالمللی اذعان کردهاند که این اقدام آمریکا یکی از چرخشهای بزرگ در تفکر نظامی جهان است: کشوری که پیشتر در تمام عرصههای فناوری نظامی پیشتاز تلقی میشد، اکنون در وضعیتی قرار گرفته که باید از فناوریهای طراحی شده توسط ایران بهره ببرد تا قابلیتهای خود را تقویت کند.
بخش مهمی از این تحول به فلسفه طراحی و به کارگیری سلاحهای ایرانی برمیگردد، ساختار ساده، هزینه کم، قابلیت تولید انبوه و اثربخشی بالا. پهپادهایی مثل شاهد ۱۳۶ با تعبیه سیستمهای هدایت ترکیبی و موتورهای ساده ولی قابل اعتماد، قادرند نه تنها برای عملیات شناسایی بلکه به عنوان سلاحهای انتحاری دقیق عمل کنند. استراتژی دفاع نامتقارن ایران بر این اساس طراحی شده که در عین حال که هزینه تولید سلاحها پایین است، اثرگذاریشان در تضعیف دشمن بسیار بالا باشد؛ موضوعی که امروز حتی دشمنان ایران نیز ناچار به پذیرش آن شدهاند.
نکته جالبتر اینکه پهپادهای طراحیشده در غرب یا تلاشهای آمریکایی برای مهندسی معکوس، اغلب نه فقط کیفیت و کارآمدی نسخه اصلی را ندارند، بلکه حتی در برخی مواقع با مشکلات فنی و هزینههای تولید چندین برابر مواجهاند؛ موضوعی که تحلیلگران نظامی نیز به آن اشاره کردهاند، چون طراحیهای غربی به جای تمرکز بر کارآیی و انبوهسازی، به سمت پیچیدگی و هزینهافزایی رفتهاند. این رویداد بیش از هر چیز، یک پیام محکم به جهانیان دارد:
ایران نه فقط یک مصرفکننده سلاح نیست، بلکه امروز یکی از الهامبخشترین تولیدکنندگان فناوریهای دفاعی جهان به شمار میروداز زمانی که ایران با مهندسی معکوس پهپاد ساقط شده آمریکایی «RQـ ۱۷۰» توانست مدلهایی از پهپاد داخلی را توسعه دهد، تا امروز که پهپادهای ایرانی الهامبخش طراحیهای آمریکایی شدهاند، مسیر پیشرفت دفاعی کشور یک مسیر «ایستادگی، خلاقیت و استقلال فناورانه» بوده است.
این پیام به دشمنان و دوستان ایران واضح است: خلق سلاحهای مؤثر و قابل تولید انبوه در شرایط تحریم و فشار خارجی نه تنها ممکن است، بلکه عامل تعیینکننده در قدرت دفاعی و بازدارندگی ملی است. وقتی دشمنی که دهها سال برتری نظامی را برای خود محفوظ میدانست، در نهایت به تقلید از فناوری ایرانی تن میدهد، این نه فقط اعتراف به برتری دفاعی ایران است، بلکه گواهی روشن بر زمینی بودن الگوهای جدید قدرت در جهان است: قدرتی که از استقلال، ابتکار و کاربردی بودن نشأت میگیرد مفاهیمی که ایران آنها را در عمل به جهانیان نشان داده است.