روزنامه الجزیره در یادداشتی با عنوان «هشت رکن اقتصاد ایران برای مقابله با محاصره آمریکایی» به قلم خود، توانمندیهای پنهان اقتصاد ایران در برابر هر گونه فشار دریایی احتمالی را تحلیل کرده است.
این گزارش تأکید میکند که محاصره بنادر جنوبی ایران، هر چند تهدیدی جدی است، اما تهران سالهاست خود را برای چنین روزی آماده کرده است. هشت رکنی که در این یادداشت معرفی شده، نشان میدهد اقتصاد ایران از یک شبکه چندلایه و هوشمند برای عبور از بحران برخوردار است
رکن اول و دوم؛ خودکفایی نفتی و پالایشگاهی
بر اساس گزارش الجزیره، بیش از ۸۰ درصد تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت ایران در داخل ساخته میشود. این یعنی حتی زیر فشار محاصره، چرخهای نگهداری، تعمیرات و تولید نفت نمیایستد.
در کنار آن، ظرفیت پالایشی ایران در خرداد ۱۴۰۴ به ۲.۴ میلیون بشکه در روز رسیده و تمام پالایشگاهها با توان کامل کار میکنند. تولید بنزین و گازوئیل نیز روزانه ۹ میلیون لیتر افزایش یافته است. نتیجه اینکه در صورت محاصره، نه حمل و نقل فلج میشود، نه نیروگاهها و نه کارخانهها.
امنیت غذایی؛ انبارهایی که خالی نمیشوند
الجزیره مینویسد ایران بیش از ۵ میلیون تن کالای اساسی در انبارهای خود ذخیره دارد و پس از ۳۸ روز جنگ احتمالی، هنوز نیازی به ورود به ذخایر راهبردی پیدا نکرده است. این یعنی امنیت غذایی، بر خلاف بسیاری از کشورهای منطقه، یک نقطه قوت ساختاری برای ایران است.
پتروشیمی؛ لکوموتیو ارزی و صنعتی در بحران
بخش پتروشیمی ایران ۲۵ درصد صادرات غیرنفتی، ۱۹ درصد ارزش افزوده صنعتی و نزدیک به نیمی از نیاز ارزی کشور را تأمین میکند. نکته جالب اینکه به دستور مقامات، صادرات این محصولات متوقف شده و تمام محمولهها به بازار داخلی برگشته است تا خط تولید صنایع پاییندستی خشک نشود. الجزیره این اقدام را «مدیریت هوشمندانه بحران» توصیف کرده است.
تجارت با همسایگان؛ تنفسگاهی از شمال و شرق
ایران با ۱۵ کشور همسایه تجارت غیرنفتی به ارزش ۷۴ میلیارد دلار دارد که ۲۱ درصد رشد داشته است. عراق، امارات، ترکیه و افغانستان مهمترین شرکای تجاری هستند. این شبکه تبادل فعال، فشار محاصره بنادر جنوبی را به شدت کاهش میدهد.
بنادر خزر و کریدور شمال-جنوب؛ راه فرار از بستن جنوب
الجزیره به بنادر امیرآباد، نوشهر، انزلی و کاسپین به عنوان «دریچههای تنفس لجستیک» ایران اشاره میکند. مین امیرآباد تنها بندر شمالی متصل به شبکه ریلی کشور است و منطقه آزاد «اینچه برون» در مرز ترکمنستان به عنوان «معبر راهبردی» برای شکست محاصره معرفی شده است.
کریدور شرقی؛ جاده ابریشم زمینی کار میکند
شمارش باری از طریق مسیر ریلی به افغانستان از ۶۵۰ هزار تن گذشته و پیشبینی میشود به ۷۵۰ هزار تن برسد. ۱۵۰ هزار تن از این حجم، ترانزیت کالا از یک کشور به کشور دیگر از خاک ایران است. یعنی مسیرهای زمینی و ریلی شرق، به خوبی جایگزین بخشی از فشار دریایی شدهاند.
اقدامات اضطراری؛ بسته ۶۵ بندی برای روان شدن بازار
دولت ایران بسته ۶۵ مادهای را تصویب کرده که شامل اولویت ثبت و مجوز کالاهای اساسی، مواد اولیه تولید، ماشینآلات خطوط تولید و تمدید کارتهای بازرگانی است. این ابزارهای اداری، برای کاهش گرفتگی تجاری در شرایط جنگی طراحی شدهاند.
ایران قابل تحریم نیست
در پایان این گزارش، الجزیره به نقل از کارشناسان مینویسد: ایران اقتصاد کوچکی نیست. حجم اقتصاد ایران بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیارد دلار است و واردات سالانه آن بین ۵۰ تا ۷۰ میلیارد دلار قرار دارد.
محاصره دریایی گرچه هزینههایی ایجاد میکند، اما زیرساختهای متنوع، مرزهای زمینی گسترده به طول ۶۰۳۱ کیلومتر، تجربه ۴۰ ساله تحریم و مکانیسمهای غیررسمی تجارت، همگی دست به دست هم دادهاند تا اقتصاد ایران نه تنها از هم نپاشد، بلکه به الگویی برای اقتصاد مقاومتی تبدیل شود.
الجزیره در پایان تأکید کرده است: محاصره دریایی حتی اگر منجر به فروپاشی کامل نشود، هزینههای سنگینی بر غرب تحمیل خواهد کرد و ایران ثابت کرده که میتواند از هر بحرانی قویتر بیرون بیاید.