پنج نکته از محاصره دریایی ایران

۱_ ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود و داشتن حدود ۱۵ همسایه، امکان استفاده از کریدور‌های زمینی، ریلی و منطقه‌ای را دارد. مسیر‌های غربی از طریق ترکیه و عراق، مسیر شرقی از طریق پاکستان، و مسیر شمالی از طریق دریای خزر و روسیه، می‌توانند بخشی از تجارت ایران را حفظ کنند. البته این مسیر‌ها در بهترین حالت نهایتا ۳۰ درصد تجارت ایران را پوشش دهند.

۲_ در سطح اقدامات متقابل، ایران نیز ابزار‌های متنوعی در اختیار دارد که می‌تواند اثر فوری بر بازار جهانی انرژی و افزایش قیمت نفت داشته باشد و دولت ترامپ را تحت فشار قرار دهد تا از ادامه محاصره صرف‌نظر نماید. افزایش ریسک در مناطق حساس دریایی مانند باب‌المندب یا فشار بیشتر بر کشتیرانی خلیج فارس، یا هدف قرار دادن کشتی‌های نظامی امریکا.

۳_نکته مهم دیگر در بحث محاصره دریایی، تجربه‌ای است که ایران در دور زدن تحریم به‌دست آمده است. کشتی‌ها و نفتکش‌های مرتبط با ایران در سال‌های گذشته از روش‌هایی مثل خاموش کردن یا دستکاری سیگنال‌ها، تغییر مالکیت یا پرچم، و تغییر مبدا و مقصد استفاده می‌کنند؛ و لذا اجرای کامل یک محاصره دریایی، آن هم برای کشوری مثل ایران با چنین سواحل طولانی و تجربه دور زدن تحریم‌ها، کار بسیار پیچیده‌ای است، زیرا ردیابی همه کشتی‌ها در منطقه‌ای پرتردد مانند خلیج فارس و دریای عمان به نظارت گسترده و اشرافیت نزدیک در سواحل نیاز دارد. حضور ناو‌ها در نزدیکی ایران نیز ریسک انهدام را دارا هستند؛ لذا بخشی از صادرات به‌صورت غیرمستقیم و پنهان همچنان وجود دارد.

۴_چنانچه در اخبار نیز آمده است، چین و احتمالا برخی دولت‌ها همچون هند به محاصره‌ی دریایی اعتنایی نخواهند کرد. دلیل اصلی این موضع آن است که چین به نفت ایران، وابستگی بالایی دارد و در شرایطی که دسترسی به نفت ونزوئلا محدود شده، اهمیت نفت ایران برای پکن بیشتر شده است. به همین دلیل، چین معمولاً با ادامه واردات نفت، مواضع سیاسی، دور زدن تحریم و شاید فشار نظامی در برابر محاصره واکنش نشان می‌دهد تا مسیر تأمین انرژی خود را حفظ کند.

۵_ تحلیل رد پول در بازار‌های مالی در ۲۴ ساعت گذشته نیز نشان می‌دهد که بازار، به تهدید محاصره دریایی ترامپ، اعتنای جدی نکرده‌اند و بنای بیشتر را بر شروع مذاکرات در پاکستان گذاشته است؛ و شاید هم اساسا تهدید محاصره دریایی، ابزاری برای ادامه مذاکرات با ایران و به نوعی فشار بر تهران برای کسب امتیاز باشد تا یک راهبرد اقتصادی بلندمدت.