دکتر یدالله جوانى
خرمشهر در تاریخ ایـران ، فرازوفـرودهایى بس متفـاوت از دیگر مناطق کشور داشته است . این سرزمین ، بـراى اولین بار نبود که پس از انقلاب اسلامى به اشـغـال بیگانه درمى آمد .این شهر پیش از این نیز بارها اشغال و سپس به مام میهن باز گشته بود . فهم و درک این معنى که چرا امام خمینى (قدس سره )فرمودند ::» خرمشهر را خدا آزاد کرد «، در گرو تحلیل حوادثى است که براین سرزمین طى یکصد و هفتاد سال اخیر گذشته است .
1 ـ حدود 170 سال قبل حاکم بغداد با همکارى شیخ جابر الصباح امیر کویت ، خرمشهر را مورد هجوم قرارداد و پس از سه روز قتل و غارت آن را به اشغال درآورد . ده سال بعداز این حادثه امیرکبیر پس از چهارسال گفت وگو طى مذاکرات چهار جـانـبـه روس ، انگلیـس ، عـثـمـانـى و ایـران ، با امضـاى پـیـمـان دوم ارزنة الـروم ، در ازاى صرف نظـر کـردن از دعاوى ایران در مـورد سلیمانـیـه و واگذارى کامل آن به عثمانى ، حاکمیت ایران بر خرمشهر را تثبیت کرد .
2 ـ پس از آزادسازى هرات توسط ناصرالدین شاه که پیش از آن به اشغال بیگانه درآمده بود، این بار انگلیسى ها با استفاده از خاک عثمانى و کمک هاى آن ، خرمشهر را اشغال کردند .دولت استعمارى بریتانیا، خروج از خرمشهر را موکول به عقب نشینى قواى ایران از هرات و جداشدن این سرزمین از ایران نمود .در نهایت دولت ایران براساس عهدنامه پاریس در سال 1236 پذیرفت که نیـروهاى خـود را ازهرات خارج نماید تا از این طریـق بـا خـروج نیـروهاى بریتانیایى از خرمشهر، این شهر آزاد گردد .
3 ـ براى سـومین بار خـرمشهر در شهـریـور 1320 به اشغال نـیـروهاى انگلیسى درآمد .پس از مدتى براساس منافع و مصالح خود قدرت هاى بزرگ ، خرمشهر آزاد شد .
4 ـ در سال 1359 به دنبال تهاجم گسترده ارتش بعث عراق ، خرمشهر پس از یک دوره مقـاومت 45 روزه ، به اشغـال نظامیان عـراقى درآمد و یـک سال و چند ماه بعد، توسط رزمندگان اسلام در سوم خرداد 1361 آزاد گردید .
بنابراین خرمشهر طى 170 سال گذشته در چهار نوبت به اشغال بیگانگان درآمده است .اشغال و آزاد شدن خرمشهر در دوران پس از انقلاب اسلامى با موارد پیش از آن داراى تفاوت هاى اساسى است :
1 ـ در جنگ تحمیلى تمامى قدرت هاى بزرگ حامى صدام بودند و هیچ قدرتى از جمهورى اسلامى ایران حمایت نکرد .
2 ـ برخلاف دوره هاى قبل که اشغال خرمشهر به راحتى و طى دو یا سه روز انجام مى شـد، در دوران پس از انقلاب ایـن شهر در مقابل متـجـاوزان بعثى به مقاومتى کم نظیر دست زد .مقاومت 45 روزه خرمشهر درحالى انجام شد که نظامـیـان عراقى در رؤیاى اشغال سـه روزه خوزستان و ساقـط کـردن نظام جمهورى اسلامى ایران ظرف مدت یک هفته بودند .
3 ـ خرمشهر برخلاف دوره هاى قبل که در ازاى اعطاى امتیازات به بیگانه از سوى دولت ایران آزاد مى گردید، در دوران جمهورى اسلامى با حماسه هاى ملت مسلمـان ، غـیـور و وفادار به انقـلاب اسـلامـى و مـرجعیت دینـى و بـا بهره گیرى از عنایات الهى و پس از خوار و ذلیل کردن دشمن اشغالگر، آزاد گردید .
خرمشهر از سوى رزمندگان اسلام در شـرایطى آزاد گردید که تمامى تحلیلگـران و کارشناسان مسائل نظامى دنیا، بازپـس گـیـرى این شهر توسط نظامیان ایرانى را امرى غیرممکن اعلام کرده بودند .لکن خواست خدا چیزى دیگرى بود و اینگونه شد که براى اولین بار اراده ملت مسلمان ایران پس از یک دوره غیبت طولانى به صحنه آمد و با استعانت از خداوند براى حفظ استقلال و تمامیت ارضى کشور اسلامى در خرمشهر حماسه آفرید و تمامى معادلات سیاسى ـ نظامـى را برهم زد .رزمندگان اسلام در ایـن دوران » خدایى «شـده بودند و » کار خدایى «کردند .بر همین اساس امام (ره)فرمودند ::» خرمشهر را خدا آزاد کرد .«، » خرمشهر را تقوى آزاد کرد «این کار خدایى صدام پیروز را به یک صدام شکست خورده تبدیل کرد .فتح خرمشهر قدرت اسلام را به جهانیان نشان داد و بعد از آزادى خرمشهر بود که حامیان به شدت نگران سقوط نظامى بغداد در مقابل جمهورى اسلامى شدند .