بصیرت: حزب عدالت و توسعه توانست با کسب حدود 40 در صد آرای مردمی در انتخابات شهرداریهای ترکیه به پیروزی دست یابد.البته این پیروزی از دید اردوغان و اعضای ارشد حزب عدالت و توسعه چندان مورد استقبال قرار نگرفته و نخست وزیر ترکیه تصمیم گرفته است جهت ممانعت از کاهش اختلاف محبوبیت حزب عدالت و توسعه با احزاب لائیک خط مشی جدیدی را در اقتصاد و سیاست داخلی آنکارا پیاده نماید.
آنچه مسلم است اینکه بخشی از کاهش محبوبیت حزب عدالت و توسعه به بحران اقتصادی جهانی و انعکاس آن در ترکیه باز می گردد.مقامات حزب جمهوریخواه خلق و دیگر احزاب مخالف به طور مداوم اردوغان و عبدالله گل را نسبت به کندی در اصلاح امور اقتصادی متهم میکنند.از سوی دیگر،حزب جمهوریخواه خلق جهت جلب آرای مسلمانان طرفدار حزب عدالت و توسعه به ترفندهای جدیدی دست زده است.به عنوان مثال، در حالی که حزب جمهوریخواه خلق ترکیه به عناد با هر گونه نماد اسلامی از جمله حجاب شناخته میشود، “عثمان نوری بدریکی “ یکی از نامزدهای این حزب ادعا کرده است که حزب وی معضل ممنوعیت حجاب در دانشگاههای این کشور را حل خواهد کرد. نوری بدر به این ادعا هم بسنده نکرده و ادعا نموده است که مسجد “ایا صوفیه “ که در حال حاضر به عنوان موزه از آن بهرهبرداری میشود، را نیز دوباره احیا کرده و اولین نماز جماعت را به امامت خود در این مسجد اقامه خواهد کرد! حتی چندی پیش حزب جمهوریخواه خلق در اقدامی مغایر با اساسنامه و خط مشی شناخته شده خود عده ای از زنان محجبه را در میتینگی حزبی گرد هم آورد.جالب توجه اینکه حزب لائیک جمهوریخواه خلق ترکیه در آستانه انتخابات محلی در این کشور اقدام به توزیع روسری با هدف جلب آرای مردم مسلمان کرده بود تا به این وسیله خود را حامی جدید مسلمانان این کشور معرفی نماید.
با این اوصاف بار دیگر حزب عدالت و توسعه توانست در انتخابات شهرداریها پیروز شود اما اردوغان به کلیت این پیروزی بسنده ننموده و راهکارهای جدی افزایش محبوبیت حزب خود را مورد بررسی و واکاوی جدی قرار داده است.لازم به ذکر است که حزب عدالت و توسعه با کسب 17/39 در صد آرا در 46 مرکز استان از جمله استانبول و آنکارا به پیروزی رسید. حزب جمهوریخواه خلق با کسب 19/23 در 13 مرکز استان ، حزب حرکت ملی با کسب حدود 13/16 درصد آرا در 9 مرکز استان و حزب جامعه دمکراتیک در 8 مرکز استان از جمله دیاربکر به پیروزی رسیدند. حزب عدالت و توسعه در این انتخابات شهرداریهای 492 شهر و بخش و حزب جمهوریخواه خلق شهرداریهای 183 شهر و بخش را به دست آورده است.همان گونه که قابل مشاهده است حزب عدالت و توسعه اختلاف زیادی با دیگر احزاب مخالف خود دارد اما با این وجود اردوغان به درستی جانب احتیاط را رعایت نموده و به ابراز رضایتی کاذب از این پیروزی بسنده ننموده است.درپی بدست نیاوردن آرای دلخواه در انتخابات شوراها و شهرداریها از سوی حزب حاکم عدالت و توسعه، اردوغان از ترمیم احتمالی کابینه خبر داده است.این ترمیم کابینه در کشوری مانند ترکیه می تواند بر روی آرای مردمی اثرگذار باشد.از سوی دیگر،لازم است حزب عدالت و توسعه بخشی از انرژی سیاسی خود را صرف خنثی سازی ترفندهای تبلیغاتی حزب جمهوریخواه خلق نماید.رجب طیب اردوغان در خصوص نتایج انتخابات شهرداریها ابراز نموده است:
“ نتیجه انتخابات شوراها و شهرداریها پیام مشخصی برای من دارد و تلاش خود را برای دریافت و درس گرفتن از این پیام خواهم کرد. به هیچ وجه از نتیجه انتخابات راضی نیستم و خواهان انجام یک تحقیق گسترده درباره کسب چنین نتیجه ای هستم. اگرچه موضوع ترمیم کابینه ربطی به نتیجه انتخابات اخیر ندارد اما در حال بررسی این موضوع هستم.”
قبل از برگزاری انتخابات،اردوغان داشتن کمتر از 47 درصد آراء را به معنای شکست اعلام کرده بود، حزب عدالت و توسعه در انتخابات عمومی در سال 2007، 47 درصد از آراء را به خود اختصاص داده و پیروز شده بود.
حزب اسلامگرای عدالت و توسعه علیرغم پیروزی درشهرهایی مانند استانبول و آنکارا، در تعدادی از حوزهای کلیدی از جمله مناطق کردنشین دیاربکر و ازمیر آراء خوبی بدست نیاورد،و این موضوع می تواند تلاش های اردوغان نخست وزیر ترکیه را برای انجام یک سری اصلاحات در قانون اساسی برای تسهیل عضویت آنکارا در اتحادیه اروپا به چالش بکشد.اردوغان و اعضای حزب عدالت و توسعهدرتلاش هستند تا عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا را تسهیل نمایند.حزب عدالت و توسعه اردوغان که اولین بار در سال 2002 سکولارها را در انتخابات شکست داد تاکنون در سه انتخابات گذشته بر سکولارها پیروز شده است.در هر صورت نباید فراموش کرد که پیروزی دوباره اردوغان نشان می دهد علیرغم بحران اقتصادی ترکیه تحت تاثیر بحران مالی جهانی، هنوز مردم به اسلامگرایان برای حل مشکلات این کشور اعتماد دارند. به نظر می رسد رجب طیب اردوغان سعی دارد حزب عدالت و توسعهرادر راستای جلب آرای عمومی و بازیابی محبوبیت گسترده قبلی گردگیری نماید.مسلما اردوغان قصد ندارد با استناد به نتایج انتخابات اخیر بنیان حزب و دولت خود را دستخوش تغییرات عمدهای نماید و البته این اقتضای احتیاط است.اردوغان نباید فراموش کند که حزب متبوع وی درانتخابات با “کاهش محبوبیت”ونه “شکست”مواجه گردیده و نباید در قالب برخوردی سلبی مسئله را فاجعه آمیز و سخت جلوه داد.در عین حال اردوغان می تواند با ارائه مشوقهای شهروندی و اجتماعی از یک سو و خنثی سازی فعالیتهای انتخاباتی و تبلیغاتی حزب جمهوریخواه خلق از سوی دیگر زمینه را جهت بقای موثر حزب عدالت وتوسعه در قدرت فراهم آورد.