قاسم غفورى
دولتمردان ایالات متحده پس از جنگ دوم جهانی و در دوران جنگ سرد ، بخشی از سیاست خارجی خود را براصل حضور نظامی در سایر نقاط جهان استوار ساختند. احداث پایگاه نظامی در بسیاری از کشورهای اروپایی، شرق آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا محوراین تحرکات را تشکیل می داد. در ادامه تحرکات نظامی آمریکا در عرصه جهانی، تلاش این کشور برای احداث پایگاه نظامی در قاره آفریقا، از مباحث قابل تامل می باشد. براساس گزارش های منتشره مقامات ارشد آمریکا با دیدارهای مکرر از این قاره تلاش دارند تا برخی کشورها را به پذیرش میزبانی پایگاههای آنها وادار سازند. کشورهای نیجریه، آفریقای جنوبی، اتیوپی، سنگال، کنیا و غنا محور طرح آمریکا را تشکیل می دهند. هرچند که ایالات متحده حفظ امنیت قاره را دلیل این اقدامات عنوان می کند اما سیاستها و اهداف توسعه طلبانه آنها عامل این رایزنیها است.
1) آمریکایی ها در حالی به نظامی گری در جهان ادامه می دهند که اولا در عراق وافغانستان که محور تحرکات نظامی آنها است شکستهای سنگینی متحمل گردیده اند. ثانیا در بسیاری از نقاط جهان از جمله آمریکای لاتین، اروپا و حتی شرق آسیا، وادار به تخلیه پایگاههای نظامی خود شده اند.
2) کشورهای روسیه، چین و اتحادیه اروپا طی سالهای گذشته به توسعه روابط و نفوذ خود در قاره آفریقا اهتمام ورزیدهاند. این در شرایطی است که آمریکا در این عرصه توفیقی نداشته است.
احداث پایگاه نظامی در قاره آفریقا با هدف محدود نمودن حضور پر رنگ سایر رقبا در این قاره انجام می شود. موقعیت جغرافیایی و منابع بکر، رویکرد اتحادیه آفریقا به حضور فعال در معادلات جهانی (53 عضو)، رشد نهضتهای ضد آمریکایی در سایر نقاط جهان که آمریکا را از بسیاری مناطق نفوذ خارج ساخته و می سازد، سبب گرایش این کشور به قاره آفریقا گردیده است. البته این نکته قابل ذکراست که واشنگتن برای مهار سایر رقبا (حتی اتحادیه آفریقا) طرح دفاع موشکی را برای سراسر جهان طراحی نموده است که در اروپا، اقمار گذشته روسیه وحوزه بالکان، شرق آسیا و برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، در مراحل اجرایی قرار دارد که در نهایت به آفریقا ختم می گردد.
3) نقش لابی صهیونیست در سیاست خارجی آمریکا از اموری است که نمی توان آن را نادیده گرفت. براساس استراتژی تدوین شده از سوی صهیونیستهای آیپک و لابی آنها در آمریکا و اروپا ، آفریقا از مراکز قابل توجه برای آنان است که حضور آمریکا برای تحقق اهدافشان را الزام آور ساخته است، پایگاه نظامی آمریکا در این قاره می تواند راهگشای این خواسته ها باشد. با عنایت به جایگاه نامناسب آمریکا در عرصه بین الملل (بویژه به دلیل جنگ عراق) حضور نظامی آنها در سایر کشورها با چالش های بسیاری مواجه گردیده است براین اساس آنها همچنان سیاست رعب و وحشت را مبنای کاری خود برای حضور نظامی در سایر کشورها از جمله ممالک آفریقایی قرار داده اند.
تاکید بربحران امنیتی در بسیاری از کشورهای آفریقایی که نمود آن در انفجارهای الجزایر، مراکش، آفریقای مرکزی و ... مشاهده گردید،بهر ه گیری از قطعنامه های سازمان ملل برای پایان یافتن جنگ داخلی در سومالی و سودان که راه را برای حضور نظامی آمریکا هموار می سازد (در سومالی محقق شده است) و نیز اعمال فشارهای سیاسی برکشورهای ضعیف، از راهکارهای ایالات متحده برای توجه حضور نظامی در آفریقا می باشد. به این ترتیب آفریقا قربانی توسعه طلبی نظامی آمریکا گردیده که نتیجه آن کشته و آوار گی صدها هزار تن به عنوان اولین بهانه آمریکا برای اجرای اهدافش می باشد. البته موانعی برای اجرای این طرح وجود دارد که ایالات متحده با ناامن ساختن منطقه و بهرهگیری از سازمان ملل برای حل آنها فعالیت میکند تا به طور مستقیم به استعمار قاره ثروتمند آفریقا بپردازد.