یکی از عرصه های مطالعات سیاسی، اندیشه شناسی سیاسی است. اندیشه ها و آرای اندیشمندان مبنای حرکت تحولی ، سیاسی ، اجتماعی و اعتقادی و تاریخی آنها محسوب می شود. از این رو، مقام معظم رهبری بارها به جوانان و مردم ایران و حتی جهان توصیه می فرمایند که همگان باید برای شناخت اندیشه امام تلاش نمایند تا در پرتو آن بتوانیم به راه امام(ره) ادامه دهیم. از منظر معظم له اندیشه های امام زیربنای فکری انقلاب و جمهوری اسلامی است.
اما برای مطالعه آرای اندیشه ها ، روش های مختلفی وجود دارد. البته بین روش اندیشیدن سیاسی و روش فهم اندیشه سیاسی اندیشمندان تفاوت وجود دارد. بر همین اساس برخی از روش های مطالعاتی در باب فهم تفکر سیاسی یک اندیشمند به محقق کمک می نماید. روش هایی چون تحلیل گفتمان، روش شناسی هرمنوتیکی و نظریه بحران در فهم اندیشه های دیگران موثر هستند. نظریه بحران معتقد است که اندیشه ها برای حل بحران های زمان خود تولید می شوند و تلاش می کنند با مشاهده بی نظمی ، به تشخیص علل آن پرداخته، در نهایت راه حل برون رفت جامعه از آن بحران و بی نظمی را ارائه نماید.
با توجه به این نظریه، حضرت امام خمینی (ره) به عنوان اندیشمند و رهبری الهی - اسلامی ، آشفتگی ها و بی نظمی های فراوانی را در جامعه ایران زمان پهلوی ها می دید که از جمله آنها می توان به نشانه هایی چون خوی ظالمانه و استبدادی حکام، وابستگی تمام قد به استکبار و استعمار غرب و شرق، وادادگی فرهنگی در مقابل فرهنگ منحط غرب، احساس بی هویتی در بین ملت و جوانان، ترویج علائم یک زندگی بی بند و بار و به دور از معنویات و ... اشاره کرد. حضرت امام (ره) با کوله باری انباشته از تجارب سیاسی تاریخی، انباشت های فقهی، کلامی و فلسفی و تعقلی سیراب شده از زلال اسلام ناب محمدی (ص)، ریشه اصلی همه این بحران ها را در یک مسئله و بحران اصلی می دانست و آن «انگاره تلقین شده غرب درخصوص عدم دخالت دین در عرصه اجتماعی و سیاسی » زندگانی بشری بود.
زمانیکه بحران مشخص شد، در واقع نیمی از کار انجام شده است، موفقیت صد درصدی اصلاح امور در گرو ارائه راه حل است. این نکته مرز تفرق یک اندیشمند انقلابی با فلاسفه و روشنفکران واداده در مقابل غرب نیز می باشد که آنها دیگر به فکر مرحله سوم نمی افتند. اما امام (ره) مردانه و با تمام هزینه به مرحله سوم اندیشید و به راه حل «احیای اسلام و عملیاتی کردن تمام بخش های آن در اجتماع، سیاست ، فرهنگ و اقتصاد» قیام کرد و در این راه از هزینه ها نیز هراسی به خود راه نداد. زیرا امام حکیمی متأله و حاکمی مسلمان بود که تنها به «انجام تکلیف به بهترین نحو بدون چشمداشت به نتیجه » می اندیشید.
اگر چه این نکته از زندگانی مبارزاتی امام را بارها شنیده اید اما باز مرور آن شیرین و بسی شجاعت انگیز است. امام در آغاز نهضت و زمانیکه از طریق ماموران ساواک به تهران منتقل می شوند، ماموران ماشین حامل ایشان را به عمد به سمت دریاچه نمک قم هدایت می کنند که بعدها امام می فرمود در آن لحظه فکر کردم کارم تمام است. اما وقتی که با خود حدیث نفس نمودم که آیا اگر قصد کشتن مرا داشته باشند، ترسیده ام یا نه؟! به نفسم مراجعه کردم و دیدم که «والله نترسیدم» و این در آغاز راه است.