سردرگمى آمریکایى‌ها

دکتر یدالله جوانى
اظهارنظر مقامات آمریکایى نسبت بـه جـمـهـورى اسلامى ایران در روزهاى اخیر،تحلیل هاى متفاوتى را در پى داشته است ؛ اظهاراتى چون :
1 ـ کمیته بررسى حوادث 11 سپتامبر با ارایه گزارشى ادعا کرد، هشت نفر از هواپیماربایان ـ که حـادثـه 11 سپتامبـر را بـه وجود آورده اند ـ از خاک ایـران عبور کرده اند.
2 ـ جان کـرى با صدور بیانیه اى آمادگـى خـود را بـراى مذاکره با ایـران اعلام کرد.
3 ـ شوراى روابط خـارجى آمریکا خـواهان تغییر رویـکـرد کشورش در مـورد ایران گردید و در پیش گـرفتن سیاست گفـت وگو با ایران را در راستاى منافع ملـى آمریکا دانست.
4 ـ بوش در مراسم استقبال از رئیس جمهور شیلى اعلام کرد، این ایـرانى ها هستند که خـواهان مذاکره با ما هستند و مـا براى این کار شـروطى داریم از جملـه اینکه ایران اعضاى القاعده را به کشورهایشان تحویل دهد، فعالیت هاى هسته اى خود را متوق کند و به حمایت هاى خود از حزب الله پایان دهد.
5 ـ ریچـارد بوچر، سخنـگـوى وزارت خارجه آمریـکـا در واکنش به گـزارش شوراى روابط خارجى اعلام کرد، مشتاقیم به طور مستقیم درباره نگرانى هایمان با ایران گفت وگو کنیم.
6 ـ یک مقام عالى رتبه دولت بوش در مصاحبه با فایننشال تایمز اعلام کـرد، بوش به دنبال تغییر نظام در ایران است . مطالب مذکور در یک دوره کوتاه زمانى و بعضـاً به صورت همزمان از سوى مقامات آمریکایى در مورد جمهورى اسلامى ایران مطرح گردیده است .برخى از تحلیل هاى ارایه شده نسبت به مـوضع گیرى هاى اخیر مقامات آمریکا بر چرخش در سیاست هاى آمریکا نسبت به ایران تأکید دارد و برخى دیگر، تشدید سیاست هاى خصمانه و تـدارک آمریکـا بـراى فشارهاى بیشـتـرى به جمهـورى اسلامى ایـران را پیش بینى مى نماید .عده اى هم معـتـقـدنـد رفتـارها و مـوضع گیرى هاى مقـامـات آمریکایى در روزهاى اخیر نشان از آن دارد که آنها مجدداً سیاست چماق و هویج را در برخورد با جمهورى اسلامى ایران در پیش گرفته‌اند.
اما گمانه مورد تاکید این قلم سـردرگمى آمریکایى ها در بـرخورد با جمهورى اسلامى ایران است. آمریکایى ها طى ربـع قرن اخیر سیاست هاى متفـاوتى را در برخورد با ایران طراحى و به اجرا گذاشته اند، لکن در تمامى آنها با شکست و ناکامى روبه رو شده اند . تیم بوش پس از حوادث 11 سپتامبر، با تکیه بر قدرت نظامى و بدون توجه به مواضع مجامع بین المللى و دیگر کشورها اقداماتى را انجام داد.
اشغال کشور عراق شاید مهم ترین اقدام آمریکایى ها در چـارچوب سیاسـت یکجانـبـه گـرایى باشد کـه در روزهـاى اولیـه پس از اشغال ، غرور خـاصـى را در اشغالگـران ـ به ظاهر پیروز ـ ایجاد کـرده بود که باگذشت 16 ماه از اشغال عـراق دچار سیاست هاى انفعالى در روابط بین المللى گشته اند. این انفعال ، آمریکا را در برخورد با جمهورى اسلامى ایران به صورت جدى دچار سردرگمى کرده است. ادعاى کمیته بررسى حوادث یازده سپتامبر مبنى بر عبور هشت نفر از اعضاى القاعده از خاک ایران بعداز چند سال از آن حادثه ، با توجه به رابطه آمریکا و القاعده و رابطه القاعده بـا ایـران ، اوج این سردرگمـى را نشان مى دهد .ایـن ادعـا آن قدر مضحک به نظر مى آید که بلافاصله مک لاکین ، مدیـر مـوقت سازمان سیا اعلام مى دارد، هیچ رابطه مستقیمى میان ایران و حملات 11 سپتامبر وجود ندارد ولى ما به تحقیقات خود در این زمینه ادامه مى دهیم .این نوع مواضع در کنار رقابت پیدا و پنهان جمهورى خواهان و دمـوکرات ها در گشودن باب مذاکره با ایران، نمى تواند در چارچوب یک استراتژى باشد و بیشتر به حرکت هاى تاکتیکى متأثر از شرایط و از موضع انفعال شبیه است.