حیله انگلیسى در قالب پیشنهاد جدید

مذاکرات ایران با اروپا و آژانس بین المللى انرژى اتمى طى چند هفته گذشته وارد مرحله تازه اى شد، ولى ظاهرا دستانى نامریى قصد دارند پیشرفت این مذاکرات را متوقف و بار دیگر سناریوى چند ماه پیش گفت و گوهاى لاریجانى- سولانا را تکرار کنند.

روز ۲۲ ماه ژوئن (۹ روز پیش)، هنگامى که على لاریجانى، مذاکره کننده ارشد هسته اى ایران خود را براى مذاکره با محمد البرادعى در بروکسل و خاویر سولانا در لیسبون آماده مى کرد، تقریبا کسى انتظار نداشت این مذاکرات به نتیجه قابل قبولى برسد.

گفت و گوهاى سه ساعته لاریجانى با البرادعى نتیجه اى غیر منتظره داشت و دو طرف بر سر ترسیم یک «طرح اقدام» یا به اصطلاح «نقشه راه» براى حل مسایل باقى مانده بین ایران و آژانس به توافق رسیدند. یک روز بعد، دبیر شوراى عالى امنیت ملى به لیسبون رفت و پاى میز مذاکره با سولانا نشست. مذاکرات این دو هم بر خلاف دفعات قبل نتایج چشمگیرى داشت و خاویرسولانا براى اولین بار در طول مذاکراتش با على لاریجانى از لفظ «بسیار سازنده» استفاده کرد. با گذشت بیشتر از یک هفته از پایان مذاکرات لاریجانى با سولانا در لیسبون، هنوز هیچ گزارشى درباره پیشنهادهایى که در طول مذاکرات رد و بدل شده منتشر نشده و هیچ کس (البته در سطوح غیررسمى )به درستى نمى داند که لاریجانى و سولانا که گویا این روزها سر و سرى هم با هم پیدا کرده اند، چه صحبت هایى با هم رد و بدل کرده اند، اما به هر حال مى توان از روند کلى حوادث به گمانه زنى پرداخت.

مذاکرات لاریجانى - سولانا در شرایط زمانى برگزار شد و این دو در حالى با هم ملاقات کردند که سطح غنى سازى اورانیوم در ایران به مقیاس پایلوت ۴ الى ۵ درصد رسیده و بر اساس برخى شواهد غیررسمى جمهورى اسلامى در حال انباشت اورانیوم غنى شده در مقیاس پایین ولى در سطحى گسترده است. از نقطه نظر فنى، این بدان معناست که سطح کنونى غنى سازى توسط ایران به مرحله  برگشت ناپذیر رسیده است، همان موضوعى که نه تنها این روزها مقام هاى ایرانى مدام بر آن تاکید مى کنند، بلکه غربى ها هم آن را قبول دارند. در واقع نکته مهمى که البرادعى درباره لزوم «به رسمیت شناختن غنى سازى پایلوت یا حداقلى ایران» بارها و بارها بر آن تاکید کرد، از همین واقعیت سرچشمه مى گیرد.

مذاکرات لاریجانى - سولانا در شرایطى انجام شد که ایده البرادعى درباره غنى سازى حداقلى زبان به زبان مى چرخد و مقام هاى رسمى اروپایى آن را در لفافه به امریکایى ها گوشزد مى کنند. در حالى که امریکا و انگلیس در پایان مهلت ۶۰ روزه قطعنامه ۱۷۴۷ خود را براى تدوین قطعنامه اى تازه آماده مى کردند، ایده غنى سازى حداقلى ایران در سطح گسترده ترى مطرح شده و اروپا خود را آماده مى کرد تا با واقعیت هاى هسته اى جدید در ایران دست و پنجه نرم کند. نه تنها مدیر کل آژانس ایده پذیرش واقعیت هاى هسته اى ایران را به نحوى جسارت آمیزتر مطرح ساخت، بلکه بان کى مون، دبیر کل سازمان ملل نیز روز جمعه به صراحت گفت که تا زمان ادامه مذاکرات لاریجانى با سولانا و البرادعى، شوراى امنیت باید کار تدوین قطعنامه تحریمى تازه علیه ایران را متوقف کند، ایده اى که تنها دو روز قبل از بان کى مون توسط نمایندگان چین، روسیه و آفریقاى جنوبى نیز پیش کشیده شد. درست در چنین شرایطى بود که دیروز انگلیسى ها طرح «تعلیق دوجانبه» یا «تایم اوت» را که محمد البرادعى ماه ها قبل آن را پیشنهاد کرده بود، مطرح ساختند.

دیپلمات ها در گفت و گو با آسوشیتدپرس گفتند که انگلیس اخیرا پیشنهادى را مطرح کرده است که اوایل ماه جارى به وسیله خاویرسولانا، رییس سیاست خارجى اتحادیه اروپا از جانب امریکا سه کشور اروپایى، روسیه و چین به على لاریجانى، دبیر شوراى عالى امنیت ملى ایران تسلیم شد.

یک دیپلمات اروپایى آشنا با این مساله گفت که متاسفانه ایران هنوز به این پیشنهاد پاسخ نداده است با این حال این پیشنهاد بر روى میز است. بر اساس پیشنهاد «تایم اوت» یا «تعلیق همزمان» ایران و غرب به طور همزمان «غنى سازى» و «تحریم ها» را به حال تعلیق در مى آورند و مذاکرات هسته اى میان طرفین دوباره شروع مى شود.

این پیشنهاد که چند هفته پیش توسط انگلیسى ها به ایران ارایه شد و پیش از آن نیز البرادعى آن را مطرح کرده بود، با ایده غنى سازى حداقلى که بر مبناى پذیرش غنى سازى ایران در سطح پایلوت است، تفاوت دارد و هیچ سطحى از غنى سازى را براى ایران به رسمیت نمى شناسد.

ناظران سیاسى معتقدند، انگلیسى ها پیشنهاد تایم اوت یا تعلیق همزمان را براى انحراف اذهان عمومى در اروپا و سازمان ملل از پیشنهاد جدى تر «قبول غنى سازى حداقلى» مطرح کرده اند تا ایران را در نوعى  محذور دیپلماتیک قرار دهند. اگر ایران پیشنهاد تایم اوت را بپذیرد، لندن و واشنگتن به هدف خود براى تعلیق کامل رسیده اند. ولى چنانچه این پیشنهاد را نپذیرد، امریکا و انگلیس بار دیگر نوک پیکان اتهام ها را به سمت ایران نشانه خواهند گرفت. در چنین شرایطى لندن و واشنگتن خواهند توانست طرح غنى سازى پایلوت را حداقل تا زمانى نامعلوم به بوته فراموشى بفرستند.