طرح تحول اقتصادی و هفت محور اصلی آن

محورهای طرح تحول اقتصادی
طی سال های اول و دوم دولت نهم، شورایی به نام شورای راهبردی در دولت تشکیل شد که رئیس جمهور؛ معاون اول، جمعی از وزرا، رئیس کل بانک مرکزی و رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعضای آن بودند. بحث هایی که اکنون درباره تحول اقتصادی، هدفمند کردن یارانه ها و مسایل مرتبط با موضوع مطرح است از آن زمان در این جلسات مورد بررسی قرار گرفته و به بحث گذاشته می شد تا این که رسماً کار گروهی تحت عنوان کار گروه طرح تحول اقتصادی دولت با اعضای مشخص تشکیل شد و به تدوین طرح تحول اقتصادی دولت پرداخت.
این طرح شامل 7 محور است که پیشرفت هر یک از محورها با دیگر محورها متفاوت و حجم عملیاتی که در هر بخش صورت می گیرد هم متفاوت است.
محور اول : طرح اصلاح نظام توزیع کالا و خدمات
این طرح در کارگروه نظام توزیع تقریباً نهایی شده است و شورای مشورتی توزیع، چندین جلسه برای بررسی طرح تشکیل داده است و به زودی پس از بررسی های کارشناسی لازم جهت تصویب نهایی به کارگروه تحول اقتصادی ارائه خواهد شد.
محور دوم- طرح اصلاح نظامات گمرکی
این طرح نیز در حال پیگیری و پیشرفت خوبی داشته است و هم اکنون در شورای مشورتی گمرک در حال بررسی است. از طرفی در گمرک به منظور اجرای برنامه تحول تلاش می شود ضمن تجهیز گمرکات به امکانات ضروری و روزآمد سخت افزاری و نرم افزاری از طریق فراهم سازی امکانات لازم نظیر اصلاح ساختار تشکیلاتی و اصلاح قوانین و مقررات گمرک به این امر کمک شود. اجرای فناوری های الکترونیکی امکان مبادله اسناد بین دستگاه ها و افزایش چشمگیر سرعت ارائه خدمات و کاهش قیمت تمام شده کالا برای تجار، واحدهای تولید و اشخاصی که با گمرک مواجه هستند را فراهم خواهد آورد. مسئول پیگیری این محور گمرک می باشد.
محور سوم- طرح هدفمند کردن یارانه ها
این طرح در چهار فاز اجرا می شود:
فاز اول: طراحی و اجرای نظام شناسایی؛
فاز دوم: طراحی روش اصلاح قیمت؛
فاز سوم: تحلیل آثار هدفمند کردن یارانه ها؛
فاز چهارم: روش بازپرداخت آن.
از بخش های طرح هدفمند کردن یارانه ها در حال حاضر بخش زیادی از مرحله اول یعنی نظام شناسایی آن اجرا شده است.
مرکز آمار ایران از طریق تکمیل فرم های خانوار و بررسی آنها در حال پیگیری انجام آن است.
نتایج این فاز برای طراحی فازهای بعدی به کار گروه ارائه می شود. برای انجام 3 فاز بعدی طراحی سایر مراحل بر عهده 5 کار گروه تخصصی قرار داده شده است.
 کارگروه تخصصی اول: این کار گروه که وظیفه محاسبه یارانه را برعهده دارد و وزارت نفت و نیرو مسئولیت آن را برعهده گرفته اند، بخش اصلی مطالعات انجام شده و اول مهرماه گزارش آن به کار گروه طرح تحول اقتصادی ارائه می شود.
 کار گروه تخصصی دوم: مسئولیت این کار گروه برعهده معاونت نظارت و برنامه ریزی راهبردی ریاست جمهوری بوده و وظیفه بررسی اثرات اصلاح قیمت بر فعالیت های اقتصادی را پیگیری می کند. وزارتخانه های صنایع و معادن و جهاد کشاورزی نیز با این کار گروه همکاری می نمایند. در این بخش علاوه بر داده های آماری کلان، مطالعه میدانی نیز در حال انجام است و تأثیرات اصلاح قیمت از جمله در بهره وری و توان برکلیه فعالیت های صنعتی و معدنی و سایر سطوح کشور، نیز بررسی می شود.
کارگروه تخصصی سوم: این کارگروه با مسئولیت بررسی اثرات اصلاح قیمت بر روی متغیرهای کلان و تحت مدیریت بانک مرکزی در حال فعالیت است.
کار گروه تخصصی چهارم: این کار گروه اثرات هدفمند سازی یارانه ها بر بودجه دولت را بررسی می کند که معاونت برنامه ریزی راهبردی ریاست جمهوری مسئولیت آن را برعهده دارد. تاکنون مبانی اصلی این موضوع استخراج شده و سایر بخش ها در دست بررسی است.
کارگروه تخصصی پنجم: مسئولیت بررسی روش ها و برنامه های عملیات توزیع یارانه ها بر عهده این کارگروه است که وزارت رفاه مسئول آن بوده و مطالعات آن وابسته به نتایج مطالعات کار گروه های قبلی است و در مرحله بعدی انجام می گیرد.
محور چهارم- بهره وری
این محور نیز شامل هشت پروژه است که مطالعات هر بخش آن از وضعیت پیشرفت متفاوتی برخوردار است. مدیریت اصلی این بخش برعهده سازمان ملی بهره وری و هر بخش از پروژه با همکاری دستگاه های مختلف در حال بررسی است.
محور پنجم : بانک
این کارگروه شامل سه حوزه، اصلاحات رفتاری، بسته سیاستی بانک مرکزی و اصلاحات ساختاری است و در برگیرنده برنامه های بلند مدت و میان مدت است. این بخش تقریباً تکمیل شده و در کار گروه اصلی تحول اقتصادی با حضور رئیس جمهور مطرح شده و در حال بررسی و نهایی شدن است.
محور ششم : مالیات
مسئولیت این کار گروه که شامل چندین پروژه است برعهده سازمان امور مالیاتی می باشد و این کارگروه در حال بررسی و انجام و جمع بندی پروژه ها و مسایل مربوطه است.
محور هفتم- ارزش گذاری پول ملی
طرح مربوط به این بخش هنوز نهایی نشده است. همچنین در جلسه مشترک اعضای کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس با اعضای کارگروه تحول اقتصادی دولت مصوب گردید که جلسات به صورت مشترک ادامه یافته و نظرات نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز در طرح دخیل گردد. همچنین هر بخش که نیازمند تصویب قانون باشد، کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی مجلس موضوع را پیگیری نماید. کارگروه تحول اقتصادی دولت نیز هر هفته جلسات منظمی را با حضور رئیس جمهور برگزار می نماید و دارای کمیته اطلاع رسانی بوده و سخنگوی آن دکتر «فرزین» می باشد. این طرح در میان مردم و متخصصان به صورت جدی عنوان شده است و البته کل آن معطوف به پرداخت یارانه ها نیست. اگر بخش های هفت گانه این طرح به موازات یکدیگر عمل نشود، آثار کلان آن از بین می رود.
طرح تحول اقتصادی شامل مجموعه ای کامل و جامع است. آنچه با بدنه وسیع جامعه مرتبط است بحث هدفمند کردن یارانه ها است که براساس تکلیف برنامه چهارم توسعه تنظیم شده است. در حال حاضر در جلسات تخصصی همه مسایل طرح تحول اقتصادی به صورت موازی در حال بررسی است و اگر بخشی از این طرح اجرا نشود، دیگر بخش ها نیز بر زمین می ماند. بنابراین، باید همه بخش های طرح تحول اقتصادی با یکدیگر به پیش رود. طرح تحول اقتصادی بسته کامل اقتصادی است و هیچ کس به تفکیک محورهای آن اعتقاد ندارد. با اصلاح اقتصاد کشور در هفت محور این طرح، قوانین دیگری مانند قانون کار نیز اصلاح می شود. پرداخت نقدی یارانه ها نیز در بخش های گوناگون متفاوت است.
سخنان ریاست محترم جمهوری:
برنامه ریزی اقتصادی بر مبنای آمار
برنامه ریزی اقتصادی بر پایه برآوردها شکل می گیرد، اما در گذشته ضعف آن بوده است که پایگاه جامع آماری در این خصوص نداشتیم. فعالیت مرکز آمار ایران در این زمینه در حال تکمیل است و اطلاعاتی که این مرکز از مردم جمع آوری می کند پایه تحولات اقتصادی در کشور خواهد شد. باید این طرح را اجرایی کنیم چون کشور به این فعالیت نیاز دارد.
مستندات قانونی طرح
همه حرکت دولت درخصوص طرح تحول اقتصادی بر اساس مستندات قانونی صورت می گیرد. ما براساس قانون و به ویژه قانون برنامه چهارم، تحول اقتصادی را اجرایی می کنیم و این تکلیفی است که قانون برنامه برعهده ما گذاشته است.
اصلاح قوانین
در اجرای طرح تحول اقتصادی در برخی از بخش ها نیازمند اصلاح قوانین هستیم. در حوزه قوانین، قانون نظامی بانکی و قوانین گمرک و مالیات باید اصلاح شود. اما در خصوص یارانه ها و نظام بهره وری و توزیع کالا، قانون تکمیل است و باید آن را اجرا کنیم.
فرآیند اجرایی طرح تحول
اجرایی کردن طرح تحول اقتصادی در سه مرحله انجام می شود: در مرحله نخست، کلیات این طرح برای افراد تأثیرگذار مختلف توضیح داده شده است؛ مانند جلسات جداگانه ای که با سران قوا و 30 نفر از نمایندگان مجلس و همچنین با کل نمایندگان خانه ملت، اقتصاددانان، اصناف گوناگون، صادرکنندگان، صنعت کاران و بسیاری از قشرهای مختلف برگزار کرده ام. در برنامه سوم هم این قانون وجود داشت اما اجرایی نشد و دولت می خواهد با تمام توان آن را اجرا کند. کار کارشناسی حد و مرز و معیاری دارد، دولت دو سال و نیم است که روی این طرح کار می کند قبل از این کارهای پراکنده بسیاری انجام شده است و بالاخره زمانی باید اجرای این طرح اتفاق بیفتد. اگر سال اول دولت ( نهم) این طرح را اجرا می کردیم می گفتند عجله کرده اید، حالا هم که سال سوم دولت ( نهم) است و می خواهیم آن را اجرایی کنیم، برخی می گویند دیگر دیر شده است.
طرح تفصیلی اقتصادی دولت
طرح تفصیلی اقتصادی دولت از نیمه دوم امسال به تدریج به اجرا گذاشته می شود. در بخش بانک، نیاز به شش ماه بررسی و تحقیق وجود دارد تا به اجرای عملی برسد. در بخش مالیات نیز به سه ماه وقت برای ارائه کردن تفصیلی آن نیازمندیم. در بخش یارانه مرحله نخست آن نیمه دوم سال گذشته و مرحله دوم آن سال جاری به اجرا در خواهد آمد تا شیرینی آن به کام ملت ما کامل شود.
این طرح، هفت پروژه و ده ها زیر پروژه دارد و هشت تا ده وزارتخانه کلیدی و مهم به طور مستقیم درگیر آن هستند. این طرح مدل کامل اقتصادی در افق چشم انداز است و ما باید تلاش کنیم ساختارهای آن از درون اصلاح شود، باید مدل اقتصادی طرح را جاری کنیم. این مدل اقتصادی در چارچوب سیاست های چشم انداز و اصل 44 طراحی شده و لازمه آن حرکت هماهنگ و درست در همه بخش ها است. اگر بانک، مالیات، گمرک، نظام توزیع و بهره وری و سایر نظامات به خوبی فعالیت نکنند، به اهداف نخواهیم رسید و این از الزامات تحقق چشم انداز است. بنابراین، باید ساختارهای اقتصادی را اصلاح کنیم. روش های مختلفی برای پرداخت و هدفمند کردن یارانه ها وجود دارد. در این طرح پولی که در دست مردم و در جامعه است، جمع می شود و سپس آن را به صورت هدفمند و منظم در بین مردم توزیع خواهیم کرد. این طرح به طور حتم از نقدینگی بازار کم می کند و تمام 90 هزار میلیارد تومانی که به عنوان یارانه مطرح است، بخشی به صنعت، بخشی به دولت و بخشی به دهک های اجتماعی اختصاص می یابد.