قطعنامه‌های زنجیره‌ای بی‌خاصیت

دکتر یدالله جوانی
20 فروردین، روز ملی فناوری هسته ای در جمهوری اسلامی نام گذاری شده است. ملت ایران اسلامی در سال جاری، در حالی این روز را گرامی می دارد که موضوع هسته ای تثبیت شده و کشورهای زورگو و انحصارگر، چاره ای جز پذیرش یک ایران هسته ای قدرتمند و موثر در عرصه سیاست جهانی ندارند. با بی اعتنایی ایران به قطعنامه های تحریمی1737 و1747 و اعلام خبر خوش هسته ای در 20 فروردین سال 1386 چند روز پس از تصویب قطعنامه1747 در شورای امنیت، همه کارشناسان و تحلیل گران مسائل سیاسی بر این نکته تصریح کردند که فعالیت های هسته ای ایران به نقطه غیرقابل بازگشت رسیده و باید قدرت های غربی با ایران هسته ای کنار بیایند. با اینحال و همچنین با توجه به گزارش مثبت البرادعی مبنی بر حل وفصل موضوعات بین آژانس و ایران، آمریکا تلاش کرد و در نهایت قطعنامه تحریمی دیگر را علیه فعالیت های هسته ای ایران به تصویب رساند. آنچه مسلم بود بی خاصیتی این قطعنامه در متوقف کردن فعالیت های هسته ای ایران است. بنابراین باید بررسی کرد که آیا اهداف دیگر مدنظر آمریکایی ها و متحدین آنها در به تصویب رساندن قطعنامه 1803 در حال تحقق است یا خیر؟
بانیان اصلی صدور قطعنامه1803 علیه ایران به غیر از آن هدف اولیه غیرقابل تحقق، دو هدف دیگر را در پی تصویب این قطعنامه مدنظر داشتند.
1) هدف کوتاه مدت
هدف کوتاه مدت آنان تاثیرگذاری قطعنامه بر انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی از نظر کمی وکیفی بود. غربی ها و جریان های سیاسی همگرا با آنان در داخل کشور، بسیار امیدوار بودند که با تصویب چنین قطعنامه ای در آستانه انتخابات 24 اسفند1386، رای مردم ایران به سمت کسانی سوق پیدا کند که حاضرند بر سر مسائل اساسی انقلاب و منافع ملی از جمله موضوع هسته ای، با قدرت های غربی معامله کنند. 24 اسفند فرا رسید و مردم ایران با رای خود به نیروهای اصول گرا و وفادار به شعارها و آرمان های انقلاب اسلامی، پاسخ کوبنده ای به صادرکنندگان قطعنامه دادند.
2) هدف بلندمدت
در کنار هدف کوتاه مدت آمریکایی ها و متحدین آنها که تحقق نیافت، هدف بلند مدتی را آنان مدنظر داشته که تمامی شواهد و قرائن نشان می دهد که این هدف نیز تحقق نخواهد یافت و جز شکست برای قدرت های پشت صحنه قطعنامه و بی آبرویی و بی حیثیت شدن شورای امنیت، نتیجه دیگری صدور قطعنامه های اینچنین نخواهد داشت. هدف بلند مدت مورد نظر تصویب کنندگان قطعنامه، اعمال فشارهای اقتصادی و مالی بر جمهوری اسلامی به منظور کندکردن روند پیشرفت های ایران است. ایران اسلامی علاوه بر هسته ای شدن، در حال برداشتن گام های بلندی در مسیر رشد و توسعه اقتصادی و شکوفایی علمی می باشد. همین موفقیت ایران اسلامی سبب گردید رهبر معظم انقلاب اسلامی سال 1387 را سال نوآوری و شکوفایی نام گذاری کنند. چنین وضعیتی برای قدرت های استکباری و نظام سلطه ناخوشایند است و تلاش می کنند با استفاده از هر ابزاری این روند را متوقف یا کند کنند. صدور قطعنامه از جمله ابزارهای اعمال فشار بر ایران با هدف مذکور است. تصور براین بود که کشورهای عضو سازمان ملل به ویژه کشورهای پیشرفته و صاحب اعتبار با پیروی از قطعنامه های صادره و اعمال تحریم ها علیه ایران، هدف موردنظر را تحقق بخشند. اما رفتار سیاسی- اقتصادی کشورهای مختلف در تعامل با ایران طی ماه های اخیر و به ویژه پس از تصویب قطعنامه1803 نشان داد که این هدف نیز تحقق پیدا نخواهد کرد و کشورهای جهان در تعامل با ایران به منافع خود می اندیشند نه به منافع چند کشور قدرتمند از جمله آمریکا. اخیرا کمیته نظارت بر تحریم های سازمان ملل اعلام کرده کمتر از 50 درصد کشورهای عضو سازمان ملل گزارش های لازم را در ارتباط با دنباله روی آنها از تحریم های ایران ارائه کرده اند. براساس گزارش آسوشیتدپرس، «ژوهان وریکه» سفیر بلژیک در سازمان ملل و رئیس کمیته نظارت بر تحریم ها، اظهار داشته حمایت از دو مرحله نخست تحریم ها علیه ایران در بین192 کشور عضو سازمان ملل بسیار پایین بوده است.
وی اعلام می دارد طی سه ماهه گذشته یعنی پس از تصویب قطعنامه سوم، این کمیته تنها یک مورد گزارش درباره پیروی از قطعنامه از سوی کشورها دریافت کرده است. رفتار آشکار دولت سوئیس در انعقاد قرارداد خرید گاز از ایران با فاصله بسیار کم بعد از تصویب قطعنامه1803، ضربه بزرگی به تلاش های آمریکا برای تشکیل یک جبهه ضدایرانی وارد ساخت و مقامات آمریکایی را به شدت عصبانی کرد. این قرارداد نشان داد شرایط نظام بین المللی به گونه ای نیست که چند کشور با استفاده ابزاری از شورای امنیت بتوانند خواست خود را بر دیگر کشورها تحمیل کنند. قرارداد گازی منعقد شده بین شرکت ملی صادرات گاز ایران با شرکتEGL سوئیس در جریان سفر خانم «میشلینه کالمی- ری» وزیر خارجه این کشور ارزش معادل 18 تا 27 میلیارد یورو دارد. براساس این قرارداد سالانه پنج ونیم میلیارد مترمکعب گاز ایران از طریق لوله هایی که تا سال2010 آماده می گردد از طریق ترکیه به اروپا صادر می شود.
باتوجه به تحقق نیافتن اهداف اصلی و فرعی مورد نظر قطعنامه های تحریمی علیه ایران، از این قطعنامه ها می توان با عنوان قطعنامه های زنجیره ای بی خاصیت یاد کرد.