شکست سیاست فشار همه‌جانبه

سیامک باقرى
سومین جشن هسته ای را ملت ایران در 20 فروردین 1387 برگزار کرد. وقتی که مهندسان هسته ای ایران در فروردین سال1385 علی رغم محدودیت ها و فشارهای غرب موفق شدند اولین زنجیره غنی اورانیوم را راه بیندازند و غنی سازی بالای 4درصد را استحصال نمایند، برای بسیاری باورکردنی نبود. اما دانشمندان ایرانی در کنار مقاومت ملت ایران با مجاهدت و تلاش با اتکال خداوند تسلیم «ما نمی توانیم» را شکستند. از همین رو، بسیار بجا ، روز20 فروردین که سالروز قطع رابطه آمریکا با ایران و آغاز تحریم استکبار علیه ایران بود، به عنوان روز ملی هسته ای اعلام شد تا به دنیای استکبار نشان داده شود که معادله «فشار- تضعیف» درخصوص جمهوری اسلامی ایران که مبنای خود را اسلام ناب محمدی(ص) و الگوی خود را پیامبر اعظم(ص) و ائمه اطهار (سلام الله علیهم) به ویژه سالار شهیدان امام حسین(ع) قرار داده، کارساز نیست.
مروری گذرا به جهش ایران در فناوری هسته ای از زمانی که بحران سازی و «سیاست فشار برای دست برداشتن» اعمال شد، نشان می دهد که این رفتار غرب علیه ایران نتیجه عکس داده و معادله فوق تبدیل به «فشار- تقویت» گردید. اکنون با توجه به ثمره و دستاوردهای بزرگ هسته ای می توان به بیان راهبردی و گوهربار امام راحل(ره) پی برد که در زمان حیات پربرکت خویش فرموده بودند که تحریم ها برای ایران یک «نعمت» است. به عنوان:
رشد در سایه تحریم
پیش از سال82 که مبدأ بحران آفرینی غرب علیه برنامه هسته ای ایران بود، مجموعه برنامه هسته ای ایران بسیار ناقص و بعضی موارد اساسا در حد طرح اجمال یا تفصیلی بود. اما از این مقطع تا سال 1384 که فشارها بر ایران افزایش یافت، تحرک ایران را در افزایش فعالیت های خود فزونی بخشید. البته از آنجایی که در این دوره به دلیل حاکمیت تفکری خاص در عرصه اجرایی کشور و نگاه محتاطانه و گاها بی اعتقادی به توانمندی داخلی و عمدتا ترس از مضاعف شدن فشارها، فعالیت های هسته ای کشور روند کندی را داشته و در نهایت در انتهای سال1383 همه برنامه ها متوقف و تعلیق شده بود. تا جایی که برخی از اعضای تیم سابق مانند موسویان سخنگوی روحانی در مصاحبه ها اظهار می داشت که تا پنج سال تعلیق کنیم شاید بتوانیم اعتماد غرب را برای ادامه کار جلب نماییم.
علی ایحال، در این دوره پیشرفت چشمگیر و تحولی در زمینه هسته ای رخ نداد و غرب نیز اصرار بر این داشت که ایران حتی تعداد انگشت شمار از سانتریفیوژهای غنی سازی که برای امر تحقیقی وجود داشت هم همچنان در تعلیق خود بمانند. اما با تغییر مدیریت اجرایی کشور و روی کارآمدن اصول گرایان، روند تحقق خواست ملی ایران در زمینه هسته ای تحول اساسی می کند.
در این مقطع، نظام با حضور اصول گراها قوت بیشتری پیدا می کند از همین رو، شش ماه از حضور آنها بر مدیریت هسته ای کشور نگذشته بود که خبر خوش هسته ای به ملت عزیز اعلام گردید که جمهوری اسلامی موفق به راه اندازی یک آبشار غنی سازی به تعداد 165 سانتریفیوژ در نطنز شده است و بدین وسیله ورود ایران به جمع کشورهای هسته ای دنیا در این مرحله رقم خورد. این دستاورد دقیقا در شرایطی رخ داد که فشارهای مضاعفی بر جمهوری اسلامی ایران وارد شده در همین زمانی بود که پرونده ایران از آژانس به شورای امنیت ارجاع شده بود و معادله فشار مضاعف و تضعیف بیشتر با تمام قوا بر جمهوری اسلامی ایران اجرا می شد اما نتیجه این سیاست مبدل به تقویت برنامه ها گردید و ایرانیان روز ملی شدن هسته ای خود را در فروردین سال85 جشن گرفتند. نکته اساسی اینکه غرب پیام این تحول را نگرفت و از این مقطع تا فروردین سال1386، «سیاست فشار همه جانبه و دست برداشتن ایران» را بیشتر تقویت کرد و در این راستا سه قطعنامه1696، 1737و 1747 را علیه ایران صادر کرد.
در برابر این سیاست مسئولان اصول گرای کشور با هدایت و رهبری ولی فقیه و با پشتوانه حمایت ملی مردم ایران هیچ گونه کرنشی از خود نشان نداد و با طمأنینه کامل راه خود را طی نمود و موفقیت هسته ای ایران در انتهای سال85 و در روز ملی هسته ای (20/1/86) به جهش بزرگی دست یافت. در این روز اعلام شد که ایران با نصب سه هزار سانتریفیوژ وارد مرحله صنعتی شدن غنی سازی هسته ای شده است. این دستاورد ایران در شرایط توصیف شده فوق، جبهه مخالفان هسته ای را متزلزل ساخت. لذا معادله «فشار و انصراف» جای خود را تا حدودی به معادله «دومسیری و انصراف» داد. یعنی فشارها در کنار مذاکره با ایران پیگیری شود تا جمهوری اسلامی از ادامه کار دست بردارد. تحولات رخ داده از 2/1/86 تا 20/1/87 یعنی مقطع سومین جشن هسته ای نشان داد برنامه هسته ای ایران اساسا توقف بردار نیست.
در این میان آنهایی که ناظر نزدیک واقعیت ها بودند و نگاه تخصصی آنها بر سیاسی ارجحیت داشته زودتر به این امر رسیدند. البرادعی یکی از آنها بود که از نیمه دوم سال87 مکررا اعلام می کرد که ایران به فناوری هسته ای دست یافته و مسلط شده و هیچ اهرمی حتی بمباران قادر به نابودی آن نیست. اما آمریکا و دولت جدید فرانسه به رهبری سارکوزی این واقعیت را نخواستند که بپذیرند لذا همچنان بر طبل مخالفت کوبیدند و با فرافکنی و تطمیع و فضاسازی قطعنامه1803 را علیه ایران صادر کردند. اما غافل از این تجربه که هر فشاری بر ایران به منزله اکسیر انرژی برای جهش برنامه هایش محسوب می شود. 20 فروردین سال جاری این پیام را بار دیگر به مخالفان اندک جهانی رساند که عدم پذیرش خواسته های ایران، چه پیامدهایی را به دنبال داشته است.
همانطور که اعلام شد جمهوری اسلامی ایران آمادگی نصب و راه اندازی شش هزار سانتریفیوژ را در نطنز پیدا کرد یعنی علی رغم فشارهای غرب فعالیت هسته ای ایران دوبرابر شد. علاوه بر این ایران آمادگی لازم را برای نصب و راه اندازی سانتریفیوژهای نسل جدید (p2) را نیز پیدا کرد که پنج برابر بیشتر از ظرفیت سانتریفیوژهای قبلی ظرفیت دارند. تولید قرص هسته ای (uo2) نیز در سال جاری به بهره برداری می رسید که ظرفیت تولید آن 70 تن در سال است و اولین محموله آن برای استفاده در راکتور 40 مگاواتی اراک که به زودی به اتمام خواهد رسید به کار گرفته خواهد شد. آنچه که با این اقدام در کشور ما رخ داده است این است که چرخه سوخت هسته ای ایران تکمیل می گردد. تردیدی نیست که حاصل این دستاورد بی نظیر مقاومت، شجاعت و کیاست ملت، مسئولان و رهبری معظم انقلاب بود.
رفتار آتی غرب
روند تصاعدی پیشرفت هسته ای ایران با وجود فشارها، اردوگاه غرب و مخالفان هسته ای را دچار شکاف و تزلزل کرده است. اکنون اکثر کشورها به جز تعداد انگشت شماری (مانند آمریکا، انگلیس و فرانسه) موافق برنامه هسته ای ایران هستند. روس ها اعلام کردند که تحریم ها علیه ایران قابلیت اجرایی ندارد و باید مشوق ها به ایران بیشتر شود و مذاکرات بدون پیش شرط انجام گیرد. رایس، وزیر خارجه آمریکا نیز پس از سکوت در این زمینه فاش ساخت که گروه1+5 درصدد افزایش مشوق ها در ایران هستند. ظاهر امر نشان می دهد که احتمالا گروه 1+5 «سیاست فشار- انصراف» را فعلا کنار بگذارند و در عوض «سیاست بهینه سازی مشوق ها و جلب رضایت ایران» را جایگزین نمایند.