جامعه هوشمند و نخبگان مردود‌/صالح اسکندری

بصیرت: ارسطو جامعه را به موجودی زنده تشبیه می کرد که قانون تولد و رشد و مرگ بر آن حاکم است . جامعه نقطه صفری است که قابلیت بی نهایت صعود و یا سقوط را دارد. به تعبیر اسپنسر جامعه تابع اصل تکامل است. اما به زعم راقم این سطور هیچ موجودی به اندازه یک جامعه مسلمان، مستعد هوشمندی و پیشرفت نیست. چرا که به تعبیر آلن بیرو در فرهنگ علوم اجتماعی وحدت جزیی ، جسمی ، روانی و اخلاقی بین موجودات هوشمند ، با برخورداری از حکومتی پایا ، فراگیر و کارا ، در جهت تحقق هدفی مشترک بین تمامی افراد جامعه موجد نوعی اجتماع هوشمند می شود که تحلیل و پیش بینی رفتار آن کار بسیار سختی است. جامعه مسلمان ایران یک جامعه هوشمند است که رد پای تصمیمات تاریخی آن در حداقل هزار سال گذشته کاملا مشهود و ملموس است. این جامعه هوشمند در برهه های مختلف تاریخی در نقش یک موجود غیرقابل پیش بینی، فعال و موثر ظاهر شده است و بسیاری از متفکرین و اندیشمندان را به حیرت وا داشته است.‌با پیروزی انقلاب اسلامی عامل حکومتی پایا و فراگیر در قالب ولایت مطلقه فقیه، استعداد هوشمندی جامعه ایران را بیش از پیش تقویت کرده است. تصمیمات اجتماعی در سه دهه گذشته خط کش مدرجی است که اندازه تکامل و هوشمندی جامعه ایران ر ا به دست می دهد.
طی سی سال گذشته هیچ اشتباه تاریخی را نمی توان به جامعه هوشمند ایران منتسب کرد. حتی آنهایی که سعی می کنند رای به خاتمی در دوم خرداد 76 را در قالب یک اتفاق ناخوشایند تفسیر کنند به بیراهه می روند چرا که رای به خاتمی به تعبیر مقام معظم رهبری یک حماسه تاریخی در آن مقطع و واکنشی طبیعی به انسداد و تصلب سیاسی زمان هاشمی بود.
نوعا اعتقاد بر این است که اغلب کنشهای موثر جامعه هوشمند ایران تابعی از عقلانیت متکامل اسلامی در ظل هدایت های ولایی است که روز به روز بر پیچیدگی آن برای اندیشمندان و تحلیلگران مسائل اجتماعی افزوده می شود.‌
این جامعه هوشمند را نمی توان فریب داد و با توسل به احتجاجات صحیح و سقیم از مسیر تکاملی خود منحرف کرد. این موجود زنده را نمی توان با دکترین های رنگی به بازی گرفت و برای آن نسخه های غربی پیچید.‌در جامعه هوشمند نمی توان راست را با دروغ و دروغ را با راست پیوند زد.
این جامعه پرنشاط، عاطفی اما هوشمند حاضر نیست زلف خود را با بیگانگانی که سالهای مدید علیه عزت و استقلالش توطئه کرده اند گره بزند. چرا که می داند آنهایی که تاریخ را فراموش می کنند محکوم به تکرار تاریخ هستند.
اما جالب اینجاست برخی نخبگان همین جامعه هوشمند در برخی از مقاطع حساس تاریخی نشان داده اند که محکوم به تکرار تاریخ هستند و لیاقت نخبگی یک جامعه هوشمند را ندارند.
اعترافات تکان دهنده عوامل بیگانگان در دادگاه های اخیر نشان داد که عده ای علی رغم ادعای درایت سیاسی، زیر کدام علم سینه می زدند و بدتر اینکه برخی از آنها به بهای بی درایتی خود هنوز لجاجت می کنند.
شاره ظریف رهبر فرزانه انقلاب به “مسجد ضرار” موید تلاشهای دشمن برای فریفتن این جامعه هوشمند بود که البته مردم از این آزمون عظیم سربلند بیرون آمدند اما متاسفانه برخی نخبگان نیز فریب این ظاهرسازی ها را خوردند.
نخبگان مردود در یک جامعه هوشمند سه راه بیشتر ندارند.
-1 کارنامه مردودی خود را بپذیرند و برای اصلاح خویش و جبران مافات از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.
-2 خود، جامعه شان و همه چیز را انکار کنند و بی درایتی شان را با لجاجت سیاسی بپوشانند.‌
-3 به سان اسلاف مردودشان از جامعه هوشمند چه به لحاظ زمانی و چه مکانی فاصله بگیرند و در گوشه ای برای خود ماوایی هر چند نامطلوب‌ دست و پا کنند.‌
اما بهترین راه برای نخبگان به تعبیر رهبر معظم انقلاب عقلانیت معطوف به معنویت است.‌
‌” نخبگان سر جلسه‌ امتحانند؛ امتحان عظیمی است. در این امتحان، مردود شدن، رفوزه شدن، فقط این نیست که ما یک سال عقب بیفتیم؛ سقوط است.
اگر بخواهیم به این معنا دچار نشویم، راهش این است که خرد را، که انسان را به عبودیت دعوت می کند، معیار و ملاک قرار بدهیم؛ شاخص قرار بدهیم.”
( 29 تیرماه 1388)