ژست‌های سیاسی یک سفر سری

على امینى
جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا هفته گذشته در طول سه سال اشغالگری برای بار دوم در یک سفر کاملا سری و غیرمنتظره وارد بغداد شد. در این سفر که به مدت پنج ساعت طول کشید رئیس جمهور آمریکا علاوه بر نوری مالکی نخست وزیر، جلال طالبانی رئیس جمهور با تنی چند از مقامات عراقی و جمعی از نظامیان پنتاگون سخن گفت. به دلایل امنیتی سفر جورج بوش به بغداد کاملا مخفی و سری انجام گرفت طوری که نوری مالکی نخست وزیر عراق تا پنج دقیقه قبل از ملاقات وی در منطقه سبز به شدت محافظت شده بغداد، از ورودش بی خبر بود و گفته می شود بسیاری از مقامات آمریکا از سفر غیرمنتظره و ناگهانی رئیس جمهور آمریکا به عراق شوکه شده اند.
سفر پنهانی رئیس جمهور آمریکا به عراق بلافاصله پس از نشست دو روزه کمپ دیوید انجام گرفت. نشستی که در آن مقامات ارشد سیاسی، امنیتی و نظامی ایالات متحده به دستور جورج بوش در تفریحگاه وی گرد آمده بودند تا استراتژی جدید آمریکا را در عراق پس از روی کار آمدن دولت نوری مالکی و کشته شدن زرقاوی رئیس تروریست های عراق ترسیم و تدوین نمایند. اگرچه رسانه ها و محافل سیاسی غرب هدف از سفر غیرمنتظره بوش به بغداد را حمایت وی از دولت جدید عراق و تاکیدی بر تداوم سیاست های جنگی واشنگتن قلمداد می کنند اما واقعیت امر این است که این سفر اهداف دیگری را مدنظر داشت و استقرار دولت دائم در عراق و مرگ سر کرده تروریست ها در این کشور شرایط مساعدتری را برای این سفر پنهانی فراهم کرده بود.
عدم تحقق سیاست های جنگی آمریکا در عراق، طولانی شدن فرایند دولت سازی در این کشور و ناکافی آمریکا در روی کار آوردن یک دولت لیبرال، وابسته و متمایل به غرب، تداوم بی ثباتی و تشدید ناامنی ها در عراق، زمین گیر شدن ارابه جنگی آمریکا در مقابل گروه های تروریستی مستقر در عراق و... مقامات آمریکایی را بیش از پیش در مقابل افکار عمومی جهان قرار داده است. این وضعیت حتی سبب انشقاق در جامعه آمریکا شده و جمعیت رای دهنده را نسبت به تمام اقدامات کابینه نومحافظه کاران بدبین نموده است.
سئوالات مهم در این رابطه این است که آیا سفر مخفی شخص نخست کاخ سفید به بغداد می تواند نقطه عطفی د رتحولات سیاسی، امنیتی عراق محسوب شود؟ آیا پس از سفر پنهانی بوش به عراق، فرایند تحولات جاری عراق وارد فاز جدیدی خواهد شد؟ آیا این سفر منجر به خروج نیروهای امریکایی و واگذاری قدرت امنیتی به نیروهای عراقی خواهد شد؟ و...
واقعیت این است که پاسخ مثبت به این سئوالات دشوار است زیرا که این سفر، سفری از روی نیاز و اضطرار بوده است و نمی تواند مبداء یک تحول بزرگ در فرایند تحولات آینده عراق شود.
به طور کلی چند هدف مهم در این سفر پنهانی که حتی بسیاری از مقامات واشنگتن در جریان آن نبوده اند وجود دارد:
1-ناکامی های آمریکا در عراق و اعتراف پی درپی مقامات سیاسی ونظامی این کشور به شکست سیاست های واشنگتن در عراق نگرانی های زیادی را در میان جمهوریخواهان ایجاد نموده است. تا پیش از این منتقدین داخلی جنگ عراق عمدتا دمکرات ها بودند اما چند صباحی است که بخش وسیعی از طیف جمهوریخواهان و گروه های طرفدار رئیس جمهور در حزب جمهوری خواه هم به صف منتقدین سیاست های آمریکا در عراق پیوسته اند. در همین راستا بحث خروج نیروهای آمریکایی در عراق که متحمل هزینه های معنوی و مادی زیادی برای آمریکاست چندی است که در دستور کار طیف جمهوری خواه کنگره آمریکا نیز قرار گرفته است. آنها از این بیم دارند که ناکامی های بوش در عراق به شکست آنها در انتخابات میان دوره ای کنگره منجر شود. در آذرماه سا لجاری قرار است سرنوشت 425 کرسی از مجلس نمایندگان، 23 کرسی از مجلس سنا و نیز 33 فرمانداری ایالت های آمریکا رقم بخورد. همه ارزیابی ها حکایت از آن دارد که در نتیجه سیاست های غلط نومحافظه کاران کاخ سفید، جمهوری خواهان پس از 9 سال پیروزی متوالی در انتخابات کنگره، این بار با شکست سنگینی مواجه خواهند شد و این شکست جمهوری خواهان را در انتخابات ریاست جمهوری 2008 نیز گرفتار خواهد کرد.
از این منظر سفر پنهانی بوش به عراق یک ژست سیاسی و تبلیغاتی برای نشان دادن موفقیت برنامه های آمریکا در عراق و بهره گیری سیاسی از دو رخداد تشکیل دولت و کشته شدن زرقاوی در این کشور و به تعبیر دیگری تلاش بوش برای فایق آمدن بر مشکلات داخلی است.
2-دولت آمریکا تاکنون به بهانه فقدان امنیت و ضعف ساختار های امنیتی در عراق با خروج نیروهایش از این کشور مخالفت می کرد. اما اکنون با کشته شدن زرقاوی سرکرده تروریست ها و تشکیل دولت دائم در این کشور بیش از گذشته سعی دارد تا به منظور اقناع افکار عمومی از واگذاری قدرت به عراقی ها و دولت منتخب سخن بگوید. البته آمریکایی ها آنگونه که وانمود می کنند علاقه ای به خروج از عراق ندارند اما افزایش اعتراضات در داخل آمریکا سبب شده تا بوش با سفر اخیرش به عراق و ملاقات با مقامات عراقی ژست تمایل به خروج نیروهایش را در عراق به نمایش بگذارد. اما اینکه آیا واقعا بوش قصد خروج از عراق را دارد باید با دیده تردید به آن نگاه کرد.
3-در نتیجه جنگ وجهه بین المللی آمریکا به شدت مخدوش شده است. بخصوص اینکه در طول سه سال اشغالگری، تروریسم بین المللی نه تنها مهار نشده بلکه بسیار تقویت شده و صلح و ثبات بین المللی را نیز به مخاطره انداخته است.
براساس نتایج موسسه مطالعاتی رویکردهای جهانی (PEW) جنگ آمریکا در عراق و عملکرد سیاست خارجی جورج بوش دلایل اصلی گسترش ناامنی و بی ثباتی در جهان است. نتایج نظرسنجی فوق نشان می دهد که بسیاری از مردم جهان حتی در کشورهای اروپایی نظیر فرانسه، آلمان و روسیه معتقدند که اشغال عراق جهان را ناامن کرده است. به این ترتیب بوش با سفر به عراق و تاکید بر واگذاری قدرت به عراقی ها تلاش دارد تا از حجم نفرت های جهانی نسبت به سیاست های آمریکا بکاهد.
4-رئیس جمهور آمریکا در سفر پنهانی خود هم چنین با بخشی از نیروهای اشغالگر خود در عراق نیز سخن گفت: هدف بوش از این ملاقات کاهش فشارهای روحی و روانی بر نظامیان و دلجویی از آنها بوده که طی ماه های اخیر به شدت افزایش یافته است.
به این ترتیب هدف جورج بوش به عراق نه برای واگذاری قدرت امنیتی به عراقی ها و تلاش برای خروج از عراق بلکه ژستی سیاسی برای وانمود کردن موفقیت برنامه های آمریکا در عراق و ترمیم جراحت های ناشی از تداوم اشغالگری است.