اصطلاحات:مصونیت سیاسی

سفیر (Ambassador) بالاترین درجه و مقام ماموریت دیپلماتیک است. ذکر واژه «کبیر» به دنبال سفیر نادرست ولی متداول است. در اصطلاح خارجی آن لغتی را که معنی کبیر داشته باشد، در دنبال سفیر نمی آورند. هر سفیری کبیر است زیرا سفیر صغیر وجود ندارد. نمایندگی ازسوی شخص رئیس دولت از ویژگی های سفیر است. سفیر در محل خدمت خود- که سفارتخانه نامیده می شود و به لحاظ حقوقی خریداری و به نام کشور فرستنده صادر شده و قسمتی از خاک و تمامیت ارضی کشور فرستنده محسوب می شود- موظف به انجام کلیه امور سفارت و برقراری تماس دائم باکشور محل اقامت برای صیانت از منافع ملی کشور متبوع خود و همچنین انجام دیگر امور از جمله حمایت از حقوق اتباع و شناساندن فرهنگ و رسوم کشور خود به جامعه میزبان می باشد.

مصونیت سیاسی یا دیپلماتیک (Diplomatic Immunity) در امان بودن از تعقیب قانون و مامورین دولت پذیرنده است که این گونه مصونیت ها براساس رسوم و عرف بین الملل برقرار شده و ناشی از قوانین کشوری نیست. مصونیت دیپلماتیک دو نوع است: 1- مصونیت در مقابل تعرض، یعنی حرمت محل سفارت، اشیا و اسناد مربوط و نیز دیپلماتها و خانه آنها غیرقابل تخطی است و هیچ قانون داخلی نمی تواند برخلاف آن عمل کند.

2- مصونیت قضایی، یعنی ماموران دیپلماتیک برخلاف مردم عادی و اتباع خارجی دیگر، از حیطه اجرایی قانون کشور پذیرنده خارج می باشند.

عدم امکان تعقیب و مجازات ماموران سیاسی در صورت ارتکاب جرم، استثنایی بر اصل سرزمینی بودن قوانین کیفری است و همان طور که در شماره پیشین ذکر شد، برای حسن انجام وظایف ماموریت های دیپلماتیک به عنوان نمایندگی از دولتهاست. ماده 3 قانون مجازات اسلامی بر این اساس مقرر می دارد:«قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی و هوایی جمهوری اسلامی ایران مرتکب جرم می شوند، اعمال می گردد، مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد.» از جمله ترتیبات مقرری که مانع اعمال و اجرای مقررات کیفری به برخی از اتباع کشورهای خارجی می شود، کنوانسیون هایی است که ماموران سیاسی را از مصونیت هایی برخوردار کرده است. کنوانسیون پان امریکن (1928) و کنفوانسیون وین (1961) مصونیت جزایی ماموران سیاسی را مورد توجه قرار داده اند. دستگیری دیپلماتهای ایرانی از سوی رژیم صهیونیستی در اوایل انقلاب در لبنان و دیپلمات اخیر ایرانی در اربیل عراق از سوی آمریکای مدعی مراعات حقوق بین الملل به رغم مصونیت سیاسی نکته ای است که چهره واقعی آمریکا و دنباله آن رژیم صهیونیستی را برای افکار عمومی بیشتر نمایان کرد.