محصول یک توهم /مهدى مروتی

ملت پیچیده اى نداریم!این را به صراحت میگویم.ملتى که در طول 28 سال اخیر مطالبات طبیعى و مدنى خود را همواره در چارچوب درون دینى و درون حکومتى مطرح نموده است و از آشوبگرى و تجاوز بیزار است.از زمان بست نشینى روشنفکران مشروطه در سفارت بریتانیاى کبیر تا فرار پهلوى دوم به مصر و پاناما ،”ایرانی”حاضر به حذف اسلام و اصول دینى از مناسبات روزمره خود نبوده است.از زمان کرکرى تقى زاده و تدین علیه روحانیت تا چاپلوسى هویدا و اردشیر زاهدى براى کاخ سفید و لندن،ایران ماهیتى مذهبى داشته است.هر چند که این اصالت در برخى مقاطع تحت تاثیر عواملى از جمله تفسیر نادرست از دین و تلاش روشنفکران غربزده جهت وارونه جلوه دادن اسلان در زیر خروارهایى از پرستیژ و ضد فرهنگ وارداتى غرب مدفون شد.

علاقه داشتم تا حادثه 18 تیر ماه 1378 را مصداقى از اشتباه کودکانه و بنیادین اصلاح طلبان افراطى در راستاى عدم درک صحیح مناسبات مذهب و سیاست در ایران بدانم.اما با مرور اصل ماجرا در ذهن خود به نقاط کورى برخورد میکنم که باز کردن آن با ارائه تفاسیر سطحی،عمیق،روبنایى و حتى زیر بنایى امکانپذیر نیست!حادثه 18 تیر اشتباه اپوزیسیون داخل و خارج از کشور در محاسبه وضع موجود نبوده است،زیرا در این میان اصلا محاسبه اى وجود نداشته است!از سوى دیگر بسیار ساده انگارى است که حادثه 18 تیر را معلول عدم تعریف “حد مشترک”و”وضع مطلوب”از سوى مخالفان نظام بدانیم.زیرا وضع مطلوبى را نمى توان در این راستا متصور شد!

18 تیر نه یک بحران بود و نه یک حادثه .تنها نقطه اى آشکار ساز به شمار میرفت .نقطه اى که اثبات کرد “سنت”در ایران پویاست.به گونه اى که مصادیق مدرنیته وارداتى غرب و سکولاریسم و لائیسم را در هم مى پیچد. در ایران،”تقابل با سنت”به هیچ عنوان پذیرفته شده نیست .زیرا در اصالت پویاى شیعه ،جدایى دین از سیاست معنا و مفهومى ندارد.به حاشیه راندن دین در ایران و حذف سنت از مناسبات روز در کشورمان،نتایج اسفبارى براى حامیان سکولاریسم به همراه خواهد داشت.

آنچه که طیف افراطى اصلاح طلبان دچار آن گردید،بیمارى “توهم مزمن سیاسی” بود!بر این اساس “مردم”،”جامعه مدنی”و”مناسبات دینی”در ایران در ذهن فرزندان لیبرال مسلک جناح منتقد حاکمیت،تعاریفى کاذب و مصادیقى غیر واقع بینانه یافتند.شاید اصلاح طلبان افراطى تصور میکردند که ایران همان ترکیه قبل از زمان سرکار آمدن کمال آتاتورک است و مردم تشنه حرکت در جهت متدهاى غربى و فاصله گیرى از ارزشهاى به اصطلاح “کهنه گرایانه”هستند!

18 تیر محصول یک محاسبه اشتباه نبود بلکه نمود یک توهم در میان اپوزیسیون داخل و خارج از کشور بود.”منوچهر محمدی”،”محسن سازگارا”و دیگر عوامل هدایت حادثه ،تنها سکانداران کشتى به گل نشسته وبى بادبانى بودند که در خشکى کویر به دنبال کشف جزیره اى خیالى در تقلا بود!

باید اذعان نمود که طرفداران حذف مذهب و سنت از معادلات سیاسى ایران مبتلا به نوعى اختلال پارانوییدى سیاسى هستند .اختلالى که القائا ت کاخ سفید و غرب هر لحظه به آن دامن میزند و بازخورد رفتارى مضحکانه اى را از سوى مبتلایان به این اختلال ایجاد مى‌کند.