عقب گرد مسکو /حنیف غفارى

“سرگئى لاورف” وزیر امور خارجه روسیه در نشست سازمان همکارى‌هاى شانگهاى در قرقیزستان اظهار داشته است که طرح آمریکا براى استقرار سپر دفاع موشکى در شرق اروپا، در اوضاع آسیاى مرکزى نیز تاثیر‌گذار خواهد بود.

لاوروف چندى پیش نیز اعلام کرده بود که استقرار موشک‌هاى آمریکا در چک و لهستان،‌ چشم‌انداز ژئو استراتژیک اروپا را با چالش مواجه خواهد کرد. به نظر مى‌رسد که مقامات کاخ کرملین تلاش گسترده‌اى را جهت مقابله با طرح جدید واشنگتن آغاز کرده‌اند. سفر اخیر و لادیمیرپوتین به آمریکا و دیدار وى با جرج بوش نیز نتوانسته است از دامنه و شدت اختلافات ایجاد شده بکاهد.

واقعیت امر این است که “مسکو” در محاسبه صحیح دو فاکتور مهم و تعیین کننده عاجز مانده است : یکى “رفتارهاى واشنگتن” و دیگرى موقعیت کنونى “نظام بین‌الملل”.

چندى پیش یکى از روزنامه‌هاى وابسته به نومحافظه‌کاران آمریکا از دوستى واشنگتن و مسکو به عنوان “دوستى یکطرفه” یاد کرد، هر چند که هدف این نشریه از درج مطالب خود، نامطمئن جلوه دادن چهره کاخ کرملین و لاپوشانى اقدامات تحریک کننده آمریکا در طول سال‌هاى اخیر بوده است، اما باید اذعان داشت که اقدامات پوتین در جهت ایجاد روابط مسالمت‌‌آمیز با آمریکا، به جز ضربه زدن به امنیت ملى روسیه حاصلى نخواهد داشت. وقوع انقلاب‌هاى رنگین در حیاط خلوت مسکو و اقدام اخیر آمریکا در استقرار سیستم دفاع ضد موشکى در خاک اروپا، نشان دهنده نگاه تهدید محور کاخ سفید نسبت به کاخ کرملین است. این نگاه “تهدید محور” توسط افردى مانند “دیک چنی” و “رایس” همواره تقویت مى‌شود. روس‌ها در محاسبه مناسبات نظام بین‌الملل نیز دچار اشتباهى مفرط گردیده‌اند. مسکو پس از فروپاشى اتحاد جماهیر شوروى و سرکارآمدن بوریس یلتسین و لادیمیر پوتین، دوران پراشتباهى را طى کرده است. منتهى یلتسین در تجزیه و تحلیل مسائل با لکان عاجز ماند و پوتین در تجزیه و تحلیل اغلب مناسبات جهانی!

رئیس جمهور کنونى روسیه و همراهانش که “حرکت آهسته و پیوسته” به سوى قطبیت وباز آفرینى “مسکوى قدرتمند” را در دستور کار خود قرار داده‌اند، نسبت به جابه‌جایى زیرساخت‌هاى سیاسى در آمریکاى لاتین ،‌آفریقا، خاوردور و اروپا غافل مانده‌اند. حتى به صراحت مى‌توان ادعا کرد که روس‌ها در تحلیل وقایع “عراق پس از صدام” و “آنچه در خاورمیانه مى‌گذرد” نیز مسیر پرخطایى را پیموده‌اند. موافقت روسیه با انتخاب بلر به عنوان نماینده ویژه کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه (کوارتت)،‌انعکاس همین اشتباه بنیادین در مناسبات و رفتارهاى روبنایى مسکو است. رفتارهایى که سبب عقبگرد فاحش روسیه طى سال‌هاى اخیر شده است.