اشاره:
تعداد یهودیان بلژیکى که در طول جنگ جهانى دوم به دست آلمانها کشته شدهاند بسیار مورد اختلاف است. سیاستهاى دولت آلمان نیز با کشتن یهودیان بخصوص انتقال آنها به مناطقى در اروپاى شرقى و نابود کردن آنها در اتاقهاى گاز سازگارى ندارد.
این مقاله با بررسى آراى مورخان یهودى و گزارشهایى که از گروههاى تحقیق مختلف در مورد جنگ جهانى دوم باقىمانده است به این تناقض و اختلاف اشاره کرده است و کشتن یهودیان در اتاقهاى گاز در آشویتس و بیرکناو را زیر سوال برده است.
بررسى اینکه مقامات آلمانى در طول اشغال بلژیک در جنگ جهانى دوم با یهودیان چگونه رفتار مىکردهاند کاملا روشنگر مىباشد چرا که سیاستهاى آلمانها با طراحى یک برنامه حساب شده براى نابودسازى یهودیان اروپا مطابقت ندارد.
در ماه مى سال 1940 بلژیک به سرعت توسط نیروهاى نظامى آلمان کاملا اشغال شد و بعد از 18 روز این کشور تسلیم شد. گرچه کابینه بلژیک به لندن گریخت و در خارج از خاک خود دولتى طرفدار متفقین تشکیل داد، پادشاه بلژیک، لئوپولد سوم، رئیس دولت و فرمانده ارتش بلژیک با مردم خود در بلژیک ماندند. در طول چهار سال بعد که بلژیک در اشغال بود، یک فرمانده نظامى آلمانى به نام ژنرال “الکساندر ون فالکنهوزن” بر آن حاکم بود، در حالى که در کل اداره کشور توسط مقامات مهم دولت و خدمات کشورى بلژیک صورت مىگرفت.
در هنگام وقوع جنگ، از حدود 9 میلیون جمعیت این کشور کوچک غرب اروپا، حدود 90000 نفر یهودى بودند. بسیارى از این یهودیان بلژیکى نبودند و اکثرا مهاجرانى از آلمان، استرالیا و لهستان بودند. حدود 80000 نفر از آنها در دو شهر بزرگ بلژیک، بروکسل (پایتخت بلژیک) و آنتورپ (یک شهر ساحلى بزرگ) متمرکز شده بودند. تقریبا سه چهارم یهودیان بلژیک داراى شغل آزاد بودند و تجارت الماس آنتورپ کاملا در دست یهودیان بود.
در طول ماههاى بعد از اشغال کشور، توسط آلمان هزاران یهودى از کشور فرار کردند و یا به کشورهاى همسایه مثل فرانسه تبعید شدند و بنابراین تا اواخر 1940 بر اساس گزارشها تنها 52 تا 55 هزار نفر از آنها در بلژیک باقىمانده بودند.
مقاومت مسلحانه
یهودیان در تشکیلات محرمانه ضد آلمانى در بلژیک نقش مهمى داشتند. یک مورخ یهودى بعداز جنگ با افتخار مىگوید که یهودیان در میان اولین کسانى بودند که نقش فعالى را در جنبشهاى مقاومت وانواع خرابکارى اجرا مىکردند. سرانجام صدها یهودى در مقاومتهاى مسلحانه شرکت داشتهاند. در یک مورد قابل توجه در آوریل سال 1943، در جنگى که میان پارتیزانهاى یهودى و پلیس آلمانى منطقه درگرفت تعداد زیادى از آلمانها کشته شدند در حالى که پارتیزانهاى یهودى بدون دریافت هیچ خسارتى فرار کردند. “تیپ یهودى نهم” در میان جنبشهاى محرمانه مقاومت ضد آلمانى شکل گرفت. چند هفته قبل از آزاد شدن بلژیک (سپتامبر 1944) صدها داوطلب یهودى به درخواست سازمانهاى مقاومت یهودى پاسخ دادند و در آخرین جنگ علیه نیروهاى اشغالگر شرکت کردند.
“ژاکوب گوتفرند” فرمانده اولین گروه تروریستى یهودى بود،که در سال 1941 سازماندهى شد. اعضاى این گروه به کارهایى چون آتش زدن کارخانهها، از ریل خارج کردن قطارها، حمله به پارکینگها وکشتن جاسوسهاى آلمانی، بلژیکى و یهودى که با مقامات آلمانى در ارتباط بودند مىپرداختند. گوتفرند و همسرش نهایتا دستگیر شدند و به آشویتس فرستاده شدند و بعد از جنگ نیز در اسرائیل ساکن شدند.
تنها آلمانها نبودند که نگران این مسئله بودند که یهودیان ممکن است تهدیدى براى امنیت آنها ایجاد کنند. پس آزادسازى کشور توسط متفقین، مقامات ارتش انگلیس که در بلژیک بودند،حدود 2 هزار یهودى (ظاهرا با تابعیت آلمانى ) را با عنوان “دشمنان ناسازگار” جمعآورى و توقیف کردند.
تبعیدها
از آگوست سال 1942 تا جولاى سال 1944،حدود 25000 یهودى از بلژیک به سمت اروپاى شرقى فرستاده شدند. ظاهرا اکثر آنها به آشویتس تبعید شدهاند،البته برخى نیز به لودرزگتو، اردوگاه ثرزینستند،برگن بلسن و جاهاى دیگر فرستاده شدند. در نوامبر سال 1943، نماینده وزارت خارجه آلمان در بروکسل ، گزارش داد که حدود 15000 یهودى از بلژیک به اروپاى شرقى تبعید شدهاند و انتقالهاى دیگرى نیز باید صورت گیرد. او ادامه مىدهد، این اخراج شدگان یهودیان غیر بلژیکى اکثرا اهل لهستان، چک ، آلمان، روسیه بوده و برخى نیز تابعیت هیچ کشورى را نداشتهاند.
بر طبق برخى گزارشهاى زمان جنگ، یهودیان از بلژیک به مناطق اشغال شده کشور شوروى نیز فرستاده شدهاند. بر اساس این گزارشها در آگوست سال 1942 ، یهودیان با قطار به یک اردوگاه کار در جنوب روسیه فرستاده شدهاند و در آنجا به ساختن استحکامات و سنگر مشغول بودهاند. در اکتبر سال 1942 ، روزنامه برجسته جامعه یهودیان سوئیس (که در جنگ کشورى بىطرف بود) گزارش داد که اخیرا یهودیانى از بلژیک با قطار به ریگا (پایتخت کشور لتونی) آورده شدهاند که قبلا به مکانهایى جلوتر از این برده شده بودند. این تبعیدها با سیاست نابودسازى تمام یهودیان اروپا متناقض است. چرا که اگر هدف آلمانها تنها کشتن یهودیان بوده است چرا باید آنها را از اروپاى غربى به مناطقى در اروپاى شرقى مثل آشویتس و دیگر اردوگاههاى مرگ مورد ادعا،انتقال دهند.
قابل ملاحظه است که بسیارى از یهودیان از تبعید معاف مىشدند. اولا یهودیانى که تابعیت آمریکایی، انگلیسى و یا کشورهاى تحت قلمرو انگلیس را داشتهاند به طور قطع از تبعید از بلژیک (و فرانسه و هلند) معاف مىشدند. شگفتانگیز تر اینکه حاکم نظامى آلمانى “ون فالکنهوزن” با درخواست کاردینال بلژیکى “ون روی” و ملکه کشور “الیزابت” مبنى بر معاف کردن یهودیان تبعه بلژیک از تبعید موافقت کرد. فقط حدود 800 متخلف بلژیکى یهودى که از پوشیدن نشان ستاره یهودى که اجبارى بوده است خوددارى کرده و یا دیگر قوانین را زیر پا گذاشته بودند،از این عفو مستثنا شدند.
بازداشتگاه غیرنظامیان “بریندانک”
کنگره جهانى یهود ودیگر سازمانهاى یهودى بعد از جنگ جهانى دوم کتابى به نام “کتاب سیاه جنایات نازىها علیه ملت یهود” منتشر کرد که در آن شهادتهایى را به عنوان سند ذکر کرده است،این شهادتها بیان مىکنند که آلمانها در بازداشتگاه غیرنظامیان “بریندانک” ماهانه 200 زندانى را مىکشتهاند و به طور فرضى این اردوگاه بسیار ناگوارتر از اردوگاههاى “داخائو” و”بوخوتوالد” بوده است. همچنین گزارش شده است که زندانیان در آنجا در اتاقهاى گاز مخصوصى کشته مىشدهاند. امروزه در نوشتجات مربوط به هولوکاست از این اردوگاه با اشکال یاد مىشود و هیچ مورخ مشهورى به داستان اتاقهاى گاز “بریندانک” اعتقاد ندارد.
تعداد مرگها بسیار مختلف گزارش شده است
تخمینهاى معتبر در مورد تعداد یهودیان کشته شده در طول جنگ در بلژیک مانند دیگر کشورها بسیار مختلف مىباشند. بر اساس گزارش هیئت آوارگان جنگى )WRB( که دولت ایالات متحده آن را در سال 1944 منتشر کرده است و در دادگاه نورنبرگ به عنوان یک مدرک مهم از سوى دادستان آمریکایى ارائه شد، از آوریل 1942 تا آوریل 1944 “حدودا 50000” یهودى تبعید شده از بلژیک در اتاقهاى گاز آشویتس - بیرکناو کشته شدهاند.
هیئت تحقیق آمریکایى - انگلیسى معروف،نیز در سال 1946 اعلام کرد که در میان تمامى 507 میلیون یهودى اروپایى که در طول جنگ کشته شدهاند، 57000 نفر بلژیکى بودهاند. “لوکى دایویدویچ” تعداد یهودیان بلژیکى کشته شده را 40000 نفر تخمین مىزند و “جرارلد فلمینگ “ نیز که یک مورخ هولوکاست یهودى مىباشد این رقم را 26000 نفر مىداند.
در سال 1977 یک آژانس دولتى آلمانى که با کمیته بینالمللى صلیب سرخ مرتبط بود گزارش داد که از 4 آگوست 1942 تا 31 جولاى 1944 کلا 25557 یهودى (که این رقم شامل کولىها هم مىباشد) از بلژیک تبعید شدهاند و 1271 نفر از آنها بعد از جنگ بازگشتهاند. “رائول هیلبرگ” مورخ برجسته هولوکاست در تحقیق سال 1985 خود نتیجه گرفته است که 24000 یهودى بلژیکى در طول جنگ جان خود را از دست دادهاند و 40000 نفر نیز از مرگ نجات یافتهاند.
“جرارلد ریتلینگر” و “یهودا بائر” نیز که هر دو مورخ مىباشند،ظاهرا بر اساس اسناد آلمانى و بلژیکی، تعداد یهودیان تبعید شده از بلژیک را 25437 نفر دانسته و اعلام کردهاند که از این میان 1276 نفر بعد از جنگ به بلژیک بازگشتهاند. بائر مىگوید که “بیش از نیمى از یهودیان بلژیک از جنگ جان سالم بدر بردهاند” و ریتلینگر نیز اظهار مىکند که در کل هیچ تعدادى از یهودیان بومى بلژیک کم نشده است.
بنابراین “هیلبرگ” ،”بائر” و “ریتلینگر” معتقدند که تعداد یهودیان نجات یافته از جنگ بسیار بیشتر از آن تعدادى است که در طول جنگ کشته شدهاند و تعداد کل یهودیان بلژیکى که به هر دلیلى در طول سالهاى جنگ کشته شدهاند از نیمى از تعداد یهودیان بلژیکى که بر طبق گزارش )WRB( در اتاقهاى گاز آشویتس - بیرکناو کشته شدهاند کمتر مىباشند.
منبع:IHR.ORG