انقلاب علمی و سیاست خیابانی/صالح اسکندری

بصیرت: بخش نخست این نوشتار روز گذشته در صفحه اول از نظرتان گذشت. نگارنده در قسمت قبلی با اشاره به بخشهایی از متن دفاعیه سعید حجاریان که در دادگاه قرائت شد نوشت: امروز باید به ذهنیت وابسته نخبگی در ایران پایان داد و بسترها را برای تفکر بومی و اسلامی هموار کرد. این مهم میسر نمی شود مگر با یک “انقلاب علمی”. در این قسمت وی در ادامه بحث ضرورت شکل گیری یک انقلاب علمی در کشور به مختصات علوم انسانی بومی و ربط وثیق آن با نظام مردمسالاری دینی می پردازد.
3 - علوم انسانی بومی نرم افزار مردمسالاری دینی در کشورداری و حلقه اتصال انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی است. جمهوری اسلامی زمانی می تواند با گفتمان انقلاب پیوند مستمری داشته باشد که در کنار پیشرفتهای فنی و تکنولوژیک خود- که درجای خود بسیار اساسی و مهم است- بتواند در حوزه علوم انسانی به عنوان ابزار معرفی انقلاب در داخل و خارج از کشور و نرم افزار کشورداری ایرانی- اسلامی پیشرفتهای بزرگ و کارآمدی داشته باشد.
غایت قصوا و قصد اقصای علوم انسانی در جامعه ما باید تعالی و افزایش کیفیت مادی و معنوی زندگی یک ایرانی مسلمان در سپهرهای مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. در نظام معرفتی اسلامی، علوم انسانی زیر بنای علوم تجربی است. و این مسیر برخلاف علوم انسانی در غرب است. “ دانش انسانی اسلامی یک دانش زندگی محور است تا یک دانش پیشرفت محور چرا که نظریه زندگی محوری یک نظریه مردم محور است و نظریه پیشرفت یک نظریه نخبه گرای سوژه محور. پس به جای تک نگری به نظریه تکامل و تجدد و توسعه و جهانی شدن نخبه محور به اشاعه و
سنت گرایی و ارتباطات میان فرهنگی نیز توجه می شود و ترکیبی از این دو نظریه را در چارچوب خود دارد.” (1)
اصلاحات در دونهاد حوزه ودانشگاه ضمن پرهیز از مناقشات غامض و بی هدف مقدمه یک انقلاب علمی در کشور است.
یکی از مشکلات اساسی در حوزه ها و دانشگاههای ما فقدان جسارت علمی و نوعی خودباختگی در برابر دیگران است.به تعبیر مرحوم استاد محمد تقی جعفری: “شاید بتوان گفت عدم جسارت فیلسوفان ما در بیان آرای جدید فلسفی و احترام گذاری افراطی به عقاید دیگران، باعث عدم تحرک و تنوع فلسفه اسلامی شد. قداست و احترام بزرگان ما در جای خود باید محفوظ باشد، ولی نباید مانع از فعالیت علمی و فکری شود.”(2)
امروز نوبت جوانه زدن باورها و اعتماد به نفس ها در حوزه تولید علم و حرفهای نو در اداره جهان است. در کنار این مردم سالاری دینی علاوه بر نوزایی در علوم انسانی به خوبی می تواند با قرنطینه های دانشگاهی بسیاری از مفاهیم و تجارب بشری در حوزه های مختلف علوم انسانی را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد و در صورت نیاز حتی این مفاهیم رابومی کند و بر عمق و ژرفای نشانه هایی که حول دال برتر گفتمان انقلاب در گردش هستند، بیفزاید.
هر چند به صلاح نیست جامعه را با حجم عظیمی از مفاهیم نامفهوم و مملو از اعوجاجات زبانی و محتوایی روبرو نمود اما می توان مفاهیم مورد نیاز را از ادراکات موجود بشری در اقصی نقاط عالم استخراج وپس از مطالعه موردی آنها، جامعه را با این مفاهیم مواجه کرد.
پی نوشت ها:
1 - ابراهیم فیاض، فرمولی برای علوم انسانی اسلامی، پگاه حوزه، شماره 254
2- نسبت دین و دنیا (گفتگو) در محضر استاد محمد تقی جعفری با حضور آقایان دکتر غلامرضا اعوانی، دکتر مهدی گلشنی و...، پژوهشنامه فصلنامه قبسات سال دوم، شماره دوم، تابستان 1376، ص8