دغدغه‌های دولت جدید افغانستان

مهدی خرسندپور
افغانستان که سه دهه جنگ داخلی، حضور طالبان در رأس قدرت و هشت سال اشغال به دست نیروهای خارجی را تجربه کرده است در تلاشی دیگر برای رسیدن به استقلال و ثبات شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بود. دومین انتخابات در هشت سال گذشته در حالی درافغانستان برگزار شد که 37 نامزد به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری در این انتخابات حضور یافتند. هر چند که تلاش های بسیاری برای حضور گسترده مردم در انتخابات صورت گرفت اما تهدیدات طالبان موجب شد تا کمتر از 50 درصد واجدین شرایط در انتخابات حضور یابند. در برخی مناطق نیز به دلیل مسائل امنیتی، انتخابات برگزار نشد، چنانکه پیش بینی می شد نتیجه انتخابات با محوریت حامد کرزای و عبدالله عبدالله با برتری نسبی حامد کرزای به پایان رسید. هر چند که این انتخابات را می توان پیش زمینه ای برای تثبیت قدرت دولت مرکزی و تحکیم اتحاد افغان ها دانست اما دولت جدید این کشور با چالش ها و دغدغه های بسیاری مواجه است که می تواند بر تمام تحولات این کشور تأثیرگذار باشد.
1) در عرصه داخلی دولت افغانستان با دو مسئله اساسی مواجه است. اولاً روند بازسازی کشور، مقابله با فقر، بیکاری، افزایش تولید مواد مخدر، درگیری های قبیله ای و... از اصلی ترین چالش های افغانستان است. بر اساس گزارش ها و آمارهای منتشره، افغانستان در بدترین شرایط در چند دهه اخیر قرار دارد که می تواند به فروپاشی درونی آن منجر شود. مقابله با این چالش ها از اولویت های دولت جدید این کشور است. ثانیاً با توجه به اینکه ساختار قبیله ای و قومی چالش های بسیاری برای دولت مرکزی ایجاد کرده به گونه ای برخی رسانه ها اعلام کرده اند که فقط 30 درصد حاکمیت عراق به دست دولت کابل است. روند تحولات نشان می دهد که دولت جدید افغانستان برای مقابله با درگیری های داخلی و تحکیم وحدت باید به مذاکره و امتیازدهی به تمام گروه ها بپردازد، چنانکه حامد کرزای بارها تأکید کرده بود که روند مذاکره با طالبان را نیز در دستور کار قرار خواهد داد. اگر دولت افغانستان نتواند به اتحادی فراگیر با تمام گروه ها دست یابد مسلماً در آینده با اعتراض ها و بحران های داخلی مواجه خواهد شد.
2) چگونگی تعامل با اشغالگران از دیگر مسائل مطرح در افغانستان است. از یک سو مردم افغانستان بر خروج اشغالگران تأکید دارند و از سوی دیگر نیروهای خارجی به ویژه انگلیس، آلمان، فرانسه و آمریکا بر حضور بلندمدت در این کشور اصرار دارند. دولت مرکزی افغانستان اکنون در موازنه ای دو وجهی قرار دارد به گونه ای که مخالفت با هر کدام از طرف های مناقشه یعنی مردم و اشغالگران می تواند به سرنگونی دولت منجر شود. آنچه مسلم است اشغالگران حاضر به خروج نمی باشند و به هر ترفندی برای حضور بلندمدت متوسل می شوند.
3) چگونگی تعامل با کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای و نیز متقاعد ساختن کشورها و مجامع جهانی به اجرای تعهداتشان در قبال افغانستان از دیگر محورهای کاری دولت آینده افغانستان است. با توجه به اینکه افغانستان منابع مالی خاصی برای تأمین هزینه های خود ندارد اجباراً باید از طریق کمک های خارجی به بازسازی کشور بپردازد. با عنایت به اینکه بسیاری از کشورها و سازمان های جهانی تاکنون به تعهدات خود عمل نکرده اند، افغانستان نیازمند سیاست خارجی فعال برای به حرکت واداشتن جامعه جهانی در چارچوب اهداف این کشور است.
در جمع بندی کلی از تحولات افغانستان می توان گفت که دولت جدید این کشور دورانی سخت و دشوار را در پیش روی دارد به ویژه اینکه این دولت باید با مجموعه ای از بازیگران داخلی و خارجی به توافق و تعامل دست یابد. نکته اساسی آنکه گرایش دولت آینده به هر گروه و طایفه و همکاری و یا مخالفت با اشغالگران نیز پیامدهای خاص خود را دارد که می‌تواند موجب تقویت و یا تزلزل پایه های دولت مرکزی شود. به هر تقدیر می توان گفت که دولت جدید افغانستان در آزمونی بزرگ قرار دارد که می تواند این کشور را به سمت ثبات و یا تشدید بحران های داخلی سوق دهد.