مصالحه مبتنی بر قدرت/سیامک باقری

بسم الله الرحمن الرحیم

کره شمالی سرانجام پس از تنش های چند ساله راکتور هسته ای خود در یونگ بیون را تعطیل کرد و آژانس انرژی اتمی نیز ضمن تأیید آن اعلام کرد که ما تعطیلی همه 5 تأسیسات اتمی را تأیید می کنیم و برخی تأسیسات نیز توسط بازرسان آژانس مهر و موم شدند. این اقدام کره شمالی براساس توافقنامه ای که در ماه فوریه در چارچوب مذاکرات گروه 6 انجام شد، صورت گرفت.

تصمیم کره شمالی را می توان در سه سطح بررسی کرد:

1- علل تصمیم: دو دسته از علل در رویکرد جدید کره شمالی قابل شناسایی است. دسته اول از علل معطوف به ضعف ها و شرایط تنگنایی کره شمالی است. فشارها علیه این کشور به گونه ای بود که قادر به پاسخ گویی آن نبود. این فشارها از چهار ناحیه بر کره شمالی وارد می شد. از ناحیه آمریکا که به عنوان اصلی ترین فشارها بود. فشارهای منطقه ای (ژاپن و کره جنوبی)، فشارهای اقتصادی و فشارهای دوستان و همراهان مانند روسیه و چین. این وضعیت، شرایط انزوای ژئوپلیتیکی را برای کره شمالی ایجاد کرده بود. این کشور برخلاف ایران دارای همسایگانی است که مراوده با آنها به سختی صورت می گیرد و فرایند تنش در سال های متمادی منجر به ایزوله شدن این کشور در درون مرزهای جغرافیایی آن گردید. از سوی دیگر فرایند تحولات سیاسی در شبه کره و سیاست بین الملل به تدریج این کشور را در شدیدترین وضعیت انزوای دیپلماتیک قرار داد. متعاقبا آن چیزی که دیپلماسی این کشور را آسیب پذیر ساخت عدم منابع داخلی تولید قدرت بود که در مجموع کره شمالی را به تجدیدنظر در رفتار هسته ای اش کرد.دسته دوم از علل و شرایط معطوف به بخشی از توانمندی های کره شمالی در زمینه فناوری هسته ای و تسلط این کشور در ساخت و آزمایش بمب اتمی که به دنبال خود آزمایش موفقیت آمیز بمب اتمی را داشت، اعتماد به نفس و قدرتی به کره شمالی داد که «چانه زنی» آن را در برابر آمریکا و ژاپن افزایش داد. اکنون این کشور با محاسبه مولفه جدید قدرت خود در صدد دفع فشارهای چهارگانه و خروج از انزوای سیاسی و اقتصادی شده است.

2- مصالحه مبتنی بر قدرت: شرایطی را که کره شمالی برای مصالحه فراهم آورد مبتنی بر دو شاخصه مهم است. شاخصه اول مبتنی بر قدرت است. کره شمالی از موضع اقتدار وارد مذاکره شد. در فرایند جدید این کره شمالی است که شروط را تعیین می کند. تعیین شروط هم پیش از آغاز مذاکره و هم در حین مذاکره و هم پس از مذاکره در تعامل و همکاری آتی آن با آژانس و گروه6 انجام می شود.شاخصه دوم اطمینان و احتیاط است. گام هایی که کره شمالی برداشته توام با اطمینان سازی و تضمین گیری از یک سو و احتیاط و مشروط سازی از سوی دیگر است.

3- علی رغم نکات فوق سوال جدی همچنان در ذهن ناظر صحنه وجود دارد و آن اینکه آیا این توافق تداوم خواهد داشت. آیا توافقنامه فوریه به سرنوشت توافقنامه ژنو در سال 1994 دچار نخواهد شد و مهمتر از همه اینکه آیا کره شمالی همه برنامه هسته ای خود را نابود خواهد کرد؟ در این خصوص گمانه های متعددی وجود دارد. از جمله اینکه این توافقنامه تداوم نخواهد داشت. زیرا آمریکا به وعده های خود عمل نخواهد کرد. دوم اینکه کره شمالی دستاوردهای اصلی فناوری هسته ای خود را تسلیم آمریکا نخواهد کرد. زیرا این دستاوردها در حال حاضر اصلی ترین مولفه قدرت کره شمالی است. از همین روست که «کریستوفرهیل» فرستاده ارشد آمریکا در امور مذاکرات خلع سلاح کره شمالی گفت: هنوز نیاز به کار بسیار سختی وجود دارد.