امروز، دهم رجب المرجب، سالروز ولادت با سعادت نهمین کوکب هدایت، حضرت جواد الائمه (ع) است .آن حضرت بنا به نقل مشهور در دهم رجب سال 195 هجرى در مدینه دیده به جهان گشود. پدر بزرگوارش حضرت ثامن الحجج على بن موسى الرضا (ع) و مادر گرامىاش “سبیکه”یا “خیزران” از خاندان ماریه قبطیه (همسر پیامبر اسلام) بوده است.
بانویى که در برترى و فضیلتسرآمد زنان عصر خود بود ! چنانکه امام هشتم (ع) از او به عنوان بانوى منزه و پاکدامن و با فضیلت یاد مىکرد.(1)
در سن هشت سالگى بعد از شهادت امام هشتم (ع)، عهدهدار منصب خطیر امامت شد. دوران امامت حضرتش 17 سال به طول انجامید. سرانجام در سن 25 سالگی؛ در آخر ذیقعده سال 225 هجری، با دسیسه ودستور معتصم عباسى توسط ام الفضل به وسیله زهر در بغداد به شهادت رسید و در کنار قبر جد بزرگوارش امام هفتم (ع) در شهر کاظمین عراق آرمید.او جوانترین امام معصومى است که به دست سیه دلان پلید به شهادت رسید.(2)
از امام جواد (ع) در خانواده امام رضا (ع) و در محافل شیعى به عنوان مولودى پرخیر و برکت یاد مىشد(!3) چنانکه ابویحیاى صنعانى روایت مىکند: روزى در محضر امام هشتم (ع) بودم که فرزندش امام جواد (ع) را که خردسال بود آوردند. امام رضا(ع) فرمودند:هذا المولود الذى لم یولد مولود اعظم برکه على شیعتنا منه (4)
این کودک،مولودى است که براى شیعیان ما با برکتتر از او زاده نشد.
باز هم او نقل مىکند: در مکه خدمت امام رضا (ع) شرفیاب شدم دیدم حضرت میوهاى را پوست مىکندو به فرزندش امام جواد(ع) مىدهد، عرض کردم:این همان مولود پر خیر و برکت است؟
فرمود: آری! این مولودى است که در اسلام مانند او و براى شیعیان ما با برکت تر از او متولد نگردیده است .(5)
امام هشتم (ع) به مناسبتهاى گوناگون از امام جواد (ع) با عنوان “بابرکتترین مولود” یاد مىکرد به گونهاى که در میان یاران و شیعیان آن حضرت،این نکته معروف و زبانزد بوده است.چنانکه در تاریخ آمده: دو تن از شیعیان امام رضا (ع) به نامهاى “ابن اسباط” و “عباد بن اسماعیل” نقل مىکنند: ما در محضر امام هشتم (ع) بودیم که آقا زاده خردسالى را آوردند. عرض کردیم: این همان مولود پرخیر و برکت مورد نظر شماست؟ امام (ع) فرمودند:آری! این همان مولودى است که در اسلام با خیر و برکتتر از آن زاده نشده است .(6)با بررسى موضوع و ملاحظه شواهد و قرائن تاریخى و درک شرایط و فضاى عمومى جامعه عصر امام هشتم (ع) اجمالا درمىیابیم که ولادت حضرت جواد الائمه (ع) در شرایطى رخ داد که حقیقتا خیر و برکت خاص را براى شیعیان بلکه اسلام و مسلمین به ارمغان آورند.بیان مطلب اینکه: عصر امام هشتم (ع) و شرایط سیاسی، اجتماعى و موقعیت آن بزرگوار، شرایط و موقعیت ویژهاى بود.
بدین معنى که امام هشتم (ع) در معرفى امام پس از خود از چند ناحیه با مشکلات جدى روبرو بود! مشکلاتى که در دوران امامان قبل از او سابقه نداشته است .
از یک سوى گروه واقفیه با انگیزههاى مادى و معنوی، امامت حضرت ثامن الحجج(ع) را بعد از شهادت موسى بن جعفر (ع) انکار مىکردند و از سوى دیگر امام رضا(ع) تا سن 47 سالگى صاحب فرزند نشده بود و چون بسیارى از مردم آگاه بود که رسول خدا (ص) فرمودند:
الائمه بعدى اثنا عشر! اولهم على بن ابیطالب و الثانى حسن بن على والثالث حسین بى على و تسعه المعصومین من ذریه الحسین (ع()7)
برابر احادیث ماثوره از پیامبر اکرم (ص) ،جانشین رسول خدا (ص)، امامان معصوم (ع) 12 نفرند که نه نفر آنها، از نسل امام حسین (ع) خواهند بود.
فرزند نداشتن امام هشتم (ع) هم امامت امام رضا (ع) را زیر سوال مىبرد و هم تداوم امامت از نسل او را! و گروه واقفیه از قضا، همین موضوع را دستاویز قرار داده و امامت امام هشتم (ع) را انکار مىکردند تا چه رسد تداوم امامت از نسل او را!
چنانکه حسین بن قیاما واسطى که از سران گروه واقفیه بود، طى نامهاى به امام هشتم (ع) ، او را متهم مىکند که تو عقیمی! چگونه ممکن است امام و حجت خدا بر مردم باشی، در حالى که فرزندى نداری؟
که امام (ع) در پاسخ مىفرماید:
و ما علمک انه یا یکون لى ولد؟ والله لا یمضى الایام و اللیالى حتى یرزقنى ولدا ذکر یفرق به بین الحق و الباطل (8)
تو از کجا مىدانى که من داراى فرزند نخواهم بود؟ به خدا سوگند بیش از چند روز نخواهد گذشت که خداوند پسرى به من عطا خواهد کرد که حق را از باطل جدا مىکند.این شیوه تبلیغات منفى علیه امام هشتم (ع)، منحصر به حسین بن قیاما و دیگر پیروان فرقه واقفیه نبود! واین شبهه از ناحیه دیگران هم به مناسبتهاى گوناگون تکرار و تبلیغ مىشد و امام رضا (ع) هم بدون مسامحه، اظهارات ناصواب آنها را به نحو مبرهن و مستدل پاسخ مىفرمود و سخنان آنان را رد مىکرد. تا آنگاه که امام نهم (ع) متولد شد و عملا به این شگردهاى تبلیغاتى و جوسازىها علیه امام هشتم (ع) خاتمه داده شد و موضع امام (ع) و موقعیت شیعیان که همواره در تنگنا و محاصره تبلیغاتى بدخواهان و کجاندیشان بودند، تقویت شد و بهبود یافت .
در پایان سالروز ولادت با سعادت حضرت جواد الائمه (ع) را به پیشگاه فرزند گرامىاش، عدالت گستر جهانی، امام عصر (عج) و به همه ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت و رهروان راه آن امام همام، تبریک و تهنیت عرض مىکنیم و توفیق رهروى و ثبات قدم در راه نورانى آن ذوات مقدسه و برخوردارى از الطاف و مراحم ویژه آنان را از خداوند تبارک و تعالى مسئلت داریم.
پىنوشتها:
1 - بحار الانوار/ج 50/ص 15
2 - منتهى الآمال / باب یازدهم
3 - بحار الانوار / ج 50 / ص 15
4 - بحار الانوار / ج 50/ ص 23
5 - بحار الانوار/ ج 50/ ص 35
6 - ارشاد المفید / ص 319
7 - میزان الحکمه
8 - ارشاد المفید / ص 298