اعراب و درس‌های فراموش‌شده

قاسم غفوری
خاورمیانه به عنوان یکی از استراتژیک ترین نقاط جهان در هفته ها و ماه های اخیر شاهد تحولات گسترده ای بوده است. نکته مهم در این تحولات گرایش کشورهای عربی به بازیگری در چارچوب طرح های آمریکا برای به اصطلاح اجرای طرح صلح خاورمیانه است. در این چارچوب اسناد و گزارش های منتشره نشانگر رایزنی های گسترده کشورهای عربی با یکدیگر و حتی برخی تعاملات سیاسی و امنیتی میان این کشورها با رژیم صهیونیستی تحت فشارهای آمریکا است. هر چند که این اقدامات با نام صلح اجرا می شود اما در نهایت دستاوردی برای اعراب به همراه نخواهد داشت چرا که در 6 دهه گذشته نیز این فرآیند تکرار شده و همواره نتیجه ای جز تحقق بخشی از اهداف صهیونیست ها و آمریکا به همراه نداشته است. در این میان می توان گفت که دلیل اصرار کشورهای عربی بر همگرایی با آمریکا و ادامه دادن روند سازش به دلیل فراموش کردن درس های گذشته است. در بررسی 6 دهه گذشته چند نکته اساسی قابل تأمل است.
1) رژیم صهیونیستی همواره نشان داده که طرحی برای صلح نداشته و همواره از حربه جنگ و سازش برای تأمین منافع خود استفاده کرده است. آنها تا اوایل دهه 1970 با ایجاد جنگ با کشورهای عربی در اوج اختلاف ها میان این کشورها به اشغالگری پرداخته اند و سپس به نام صلح و سازش اسلوها و کمپ دیویدها را ایجاد کردند. حاصل این سیاست ها تشدید سیاسی اشغالگری و دادن امتیاز از سوی کشورهای عربی به این رژیم بوده است، در حالی که امتیازی جز تخریب چهره سران عرب در میان ملت ها و عرصه بین الملل دستاوردی برای اعراب نداشته است. اکنون نیز صهیونیست ها به نام صلح خاورمیانه خواستار رویکرد اعراب به کنار نهادن اصولی چون حق بازگشت آوارگان فلسطینی به وطن، عدم آزادی اراضی اشغالی 1967 و بیت المقدس و حتی تشکیل دولت خودمختار فلسطینی به جای کشور فلسطین شده اند.
2) کشورهای غربی و آمریکا نیز اثبات کرده اند که تمام تلاششان را برای اجرای اهداف صهیونیست ها انجام می دهند. تحمیل کمپ دیویدها و اسلوها به اعراب و فلسطینی ها، عدم حمایت از بازپس گیری اراضی اشغالی 1967، برقراری روابط گسترده حتی در سطح ناتو با صهیونیست ها، تأکید بر سیاست تفرقه میان ایران و کشورهای عربی و حتی در میان خود اعراب با نام شیعه و سنی و افراطی و میانه رو و اکنون با سکوت در برابر شهرک سازی صهیونیست ها و ادامه محاصره غزه در کنار برگزاری اجلاس هایی مانند آناپولیس و اتحادیه مدیترانه ای که تماماً تحقق بخش خواست صهیونیست ها است و ده ها اقدام دیگر تنها بخش های کوچکی از اقدامات حمایتی غرب و آمریکا از رژیم صهیونیستی در برابر اعراب است. مقامات آمریکایی از جمله اوباما رئیس جمهور و بسیاری از سران اروپا بارها تأکید کرده اند که اولین اولویت آنها حمایت از منافع تل آویو است و تمام کشورهای اسلامی و عربی نیز باید این امر را بپذیرند.
3) نکته دیگر در تحولات فلسطین دستاوردهای مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی و متحدان آن است. در شرایطی که سازشکاری صرفاً به امتیازدهی به تل آویو منجر شده است، مقاومت دستاوردهای بسیاری برای فلسطینی ها و منطقه داشته است. شاید بتوان اولین مرحله این موفقیت را در اخراج صهیونیست ها از جنوب لبنان در سال 2000 دانست که سپس در جنگ 33 روزه سال 2006 تکمیل شد. جالب توجه آنکه مقاومت حزب الله لبنان، آزادی اسرای لبنانی و عربی را به همراه داشت که دستاورد بزرگی برای مقاومت ارزیابی می شود. عقب نشینی صهیونیست ها از غزه در سال 2005 و سپس شکست آنها در جنگ 22 روزه غزه در دی ماه 1387 نیز از دستاوردهای مقاومت ملت فلسطین در برابر دشمن صهیونیستی است. صهیونیست ها در سال های اخیر با رشد مقاومت، وادار به امتیازدهی در ابعاد گوناگون شده اند به گونه ای که حتی مقامات این رژیم اعتراف دارند که مقاومت سبب کاهش قدرت درونی این رژیم و سقوط دولت اولمرت شده است.
با بررسی آنچه ذکر شد و عملکردهای کنونی کشورهای عربی می توان گفت که ورود این کشورها به روند سازش نشانگر فراموش شدن درس های 6 دهه گذشته از سوی آنها و استمرار سیاست های نادرست گذشته است.
تجربه تاریخی نشان داده که ورود به روند سازش و دل بستن به حمایت های غرب جز امتیازدهی و تسریع در اجرای اهداف صهیونیست ها نتیجه ای ندارد در حالی که رمز پیروزی و امتیازگیری حرکت در مسیر مقاومت است، چنانکه جنگ 33 روزه و 22 روزه این حقیقت را آشکار کرده است. امری که باید از سوی اعراب در دستور کار قرار گیرد چرا که تکرار اشتباهات گذشته و حرکت در مسیر سازش نمی تواند هیچ گونه دستاوردی جز تضعیف جایگاه منطقه ای و جهانی اعراب را به همراه داشته باشد.