شکست ائتلاف مثلت /صالح اسکندری

آفت هر ائتلافى رقابت وسهم خواهى اضلاع اصلى آن ائتلاف است. شاید یکى از دلایل عمده شکست ائتلاف مثلث در بین دوم خردادى‌ها تشدید حس رقابت بین سه ضلع اصلى بود.

صرف نظر از اینکه ائتلاف مثلث اساسا چقدر واقعى است باید گفت که این “سر” مثلثى شکل به ریخت و قواره گروه‌هاى دوم خردادى نمى‌آید. سعید حجاریان اخیرا گفته است دوم خرداد با عبور از خاتمى جنبش بى‌سرى است که “دم” بلندى دارد. البته باید گفت دمى که حجاریان مى‌گوید واقعیت دارداما نه بلند است و نه بلندتر شده است.

به هرحال واقعیت بخشى به تصورات انتزاعى محتاج لوازمى است که در مورد ائتلاف مثلث این الزامات هیچ وقت فراهم نشد.سیدمحمد خاتمى در سفرهاى استانى به شیراز، یزد و کاشان به شایعاتى که در مورد تلاش وى براى نامزدى در انتخابات ریاست جمهورى دهم پخش شده بود تا حدودى رنگ واقعیت زد. معدودى از طرفداران خاتمى درشیراز شعار “رئیس جمهورى آینده” را در مراسم سخنرانى وى سر دادند. این تبلیغات زودهنگام در سفرهاى یزد و کاشان استمراریافت. این موضوع براى مهدى کروبى گران تمام شد.کروبى نامزد ناکام دور نهم ریاست جمهورى مى‌داند که یارایى رقابت با چهره شاخص خاتمى را ندارد. وى اعلام کرده است که نمى‌خواهد در مجلس کاندیدا شود و این تقریبا بدان معناست که کروبى خود را براى ریاست جمهورى دهم آماده مى‌کند. هاشمى نیز خود را کنار کشیده است و حاضر نیست برچسب دوم خردادى را بپذیرد. اما دعواى کروبى و خاتمى در کمیته 7 و 22 نفره دوم خردادى‌ها بیشتر بروز یافت و شکاف‌هاى موجود در جریان اصلاحات بیش از پیش نمایان گشت. تمرکز در شوراى سه نفره حجاریان، مرعشى و بهزاد نبوى عملا کنار گذاشتن حزب اعتماد ملى در ائتلاف آتى دوم خردادى‌ها از جانب گروه‌هاى سیاسى ارزیابى شد. برخى گمانه زنى‌ها حاکى از آن است که در صورت تشدید اختلافات کروبى و خاتمی، احتمالا اعتماد ملى یک لیست مجزا براى انتخابات معرفى کند.

آگاهان به ریخت شناسى گروه‌هاى دوم خردادى از همان روزهاى ابتدایى که واژه ائتلاف مثلث اختراع شده بود پیش‌بینى کرده بودند که چنین ائتلافى محقق نخواهد شد. از سویى دوم خردادى‌ها نیز به خوبى مى‌دانند در صورتى که از حضور چهره‌هاى شاخص در جریان خود محروم باشند نمى‌توانند اعتناى عمومى را نسبت به خود جلب نمایند.

در نهایت باید گفت در هر ائتلافى باید یک عقلانیت گروهى منطبق بر واقعیات اجتماعى حاکم باشد تا بتوان به واسطه این خرد جمعى “نقشه راه” حرکت را تعیین کرد. ائتلاف مثلث از یکسو فاقد این عقلانیت گروهى بود و آنچه نمود داشت تشدید حس رقابت و سهم‌خواهى اضلاع مثلث بود واز سوى دیگر با واقعیات اجتماعى نه تنها انطباق نداشت بلکه یک توهم ایده‌آل در یک حرکت تاکتیکى به منظور فرار از چالش “بى‌سری” بود.

تجربه شکست ائتلاف مثلث مى‌تواند رهیافتى اجتماعى براى سایر گروه‌هاى سیاسى کشور محسوب شود که در مسیر ائتلاف براى انتخابات گام گذاشته‌اند.

والسلام