کراما کاتبین

بسم الله الرحمن الرحیم
هنگامی که آسمان شکافته شود و هنگامی که ستارگان فرو ریزند و هنگامی که آب دریاها روان گردد و هنگامی که قبرها زیر و رو شوند در آن هنگام هر کس به هرچه انجام داده چه در گذشته و چه بعد از آن آگاه شود. ای انسان ! چه چیز باعث شده که به خدای کریم خود مغرور شوی خدائی که ترا آفرید و به صورت کامل بیاراست و به اعتدال در آورد. با اینحال شما روز جزا را انکار می کنید درحالی که نگهبانانی مراقب شما هستند مراقبانی که مومنانه می نویسند و به آنچه انجام می دهید آگاهند. نیکوکاران از نعمت بهشت برخوردار می شوند و بدکاران در روز جزا گرفتار آتش دوزخ می گردند و آنها را گریزی از عقوبت روز جزا نیست و تو چه میدانی از روز جزا و باز هم از روز جزا چه میدانی روزی که از دست هیچکس برای دیگری کاری ساخته نیست و در آن روز همه چیز فقط در اختیار خداست .
این ترجمه سوره انفطار است سوره ای که علاوه بر هشدارهای تکان دهنده مربوط به قیامت و اینکه هرکس در آن روز به سزای اعمال خود می رسد و پول و پارتی و مقام و منصب و قوم و خویش و طایفه و قدرت در آن روز به کار نمی آیند و فقط خدای قادر و عادل است که به اقتضای عملکرد افراد درباره آنها تصمیم می گیرد از قلمدارانی سخن می گوید که با دقت تمام همه ی اعمال و گفتارها و نوشتارها را ثبت و ضبط می کنند و هیچ چیز از نگاه تیزبین آنها دور نیست و براساس گزارش مکتوب آنهاست که تکلیف بهشتی بودن یا جهنمی بودن ما آدم ها روشن می شود. تاکید سوره انفطار بر اهمیت روز قیامت آنقدر شدید است که عظمت آن روز را دوبار بیان می کند « و ما ادریک مایوم الدین ثم ما ادریک ما یوم الدین » . این سوره آنگاه با تکیه بر این نکته که دست هر انسانی در روز جزا به چیزی جز اعمال خود بند نیست و در آن روز همه چیز فقط در اختیار خداست پایان می یابد که پایانی سخت هشدار دهنده است .
در مدت 30 سالی که از عمر نظام جمهوری اسلامی گذشته است مقاطع متعددی برای امتحان پس دادن همه ی کسانی که به نحوی اهل نوشتن و گفتن هستند و جامعه را مخاطب قرار می دهند پیش آمد. در میان این امتحان ها از همه سخت تر امتحانی بود که در ماه های اخیر با آن مواجه شدیم و هنوز ادامه دارد. چه بسا قلم ها که بی مهار نوشتند و چه بسا زبان ها که بی باک گفتند. بسیاری از قلمداران و سخنرانان در عین حال که از مرز مومنانه نوشتن و گفتن خارج شدند از نوشته ها و گفته های خود دلشاد بودند و البته از اینکه خدا در قرآن کریم در همین سوره انفطار فرموده است « وان علیکم لحافظین کراما کاتبین یعلمون ما تفعلون » غفلت کردند. فعلا نوشتارها و گفتارها مورد نظر است حساب کردارهای این مدت که با کرام الکاتبین است !
برای اینکه به پرونده سیاه نوشتارها و گفتارهای این چند ماه و حتی ماه مبارک رمضان که ماه مهمانی خدا و رعایت آداب مهمانی است واقف شویم خوبست به این جملات که قضاوتی است از رهبر معظم انقلاب در همین زمینه توجه کنیم . ایشان در خطبه اول نماز عید فطر در روز یکشنبه همین هفته فرمودند :
« فضای جامعه را فضای برادری مهربانی و حسن ظن قرار بدهیم . من هیچ موافق نیستم با اینکه فضای جامعه را فضای سوظن قرار بدهیم فضای بدگمانی . این عادات را از خودمان باید دور کنیم . این که متاسفانه باب شده روزنامه و رسانه و دستگاه های گوناگون ارتباطی که امروز روز به روز هم بیشتر و گسترده تر و پیچیده تر می شود در پیش گرفته اند برای متهم کردن یکدیگر این چیز خوبی نیست . این چیز خوبی نیست . دل ما را تاریک می کند فضای زندگی ما را ظلمانی می کند. هیچ منافات ندارد که گنهکار تاوان گناه خودش را ببیند اما فضا فضای اشاعه گناه نباشد تهمت زدن دیگران را متهم کردن به شایعات خیالات » .
این کارنامه رسانه ای اعم از نوشتاری و دیداری و شنیداری این چند ماه اخیر است . اکنون این کارنامه را به سوره انفطار عرضه کنید تا تکلیف صاحبان این کارنامه ها را در روز قیامت روشن کند « یوم لاتملک نفس لنفس شیئا و الامر یومئذلله » . فراز دیگری از این قضاوت تاریخی اینست :
« همینجا من این را بگویم . من این دادگاه ها که در تلویزیون هم پخش می شد گفته می شود از قول یک متهمی راجع به کس دیگری . این را بگویم این حجیت ندارد شرعا. بله متهم هرچه درباره خود بگوید این حجت است ... اما علیه دیگری بخواهد اعتراف بکند نه مسموع نیست . مسموع نیست . اینها را نباید اینجور فضا را از تهمت و گمان سو پر کرد. قرآن کریم میفرماید وقتی می شنوید که یکی را متهم می کنند چرا به همدیگر حسن ظن ندارید « لولااذ سمعتموه ظن المومنون والمومنات بانفسهم خیرا و قالواهذا افک مبین » (سوره نور آیه 12 ) ... مجازات مجرم که از طریق قانونی جرم او ثابت شده غیر از این است که به گمان به خیال به تهمت یکی را متهم کنید بدنام کنید دهن به دهن بگردانید. این فضافضای درستی نیست » .
آنچه تاکنون از بسیاری زبان ها و قلم ها شنیده و دیده شده برخلاف توصیه اکیدی است که از زبان رهبری در خطبه نماز عید فطر شنیده شده ایم . حتی بعضی مسئولان که براساس مسئولیتشان موظفند حافظ آبروی آحاد مردم جامعه باشند برخلاف تعهدی که دارند و برخلاف سوگندی که یاد کرده اند به این گرداب افتاده و مرتکب تهمت و افترا زدن به دیگران شده اند.
علاوه بر این باب غلط و انحرافی که متاسفانه در رسانه های مکتوب و غیرمکتوب به نحو بسیار گسترده ای باز شده و جریان دارد استفاده از رسانه های خارجی و استناد و توسل به آنها که در غرض ورزی و آلوده بودنشان تردیدی وجود ندارد نیز به یکی از ابزارهای حمله کردن به رقیب توسط رسانه ها از جمله رسانه ملی تبدیل شده است .
هشدار رهبر معظم انقلاب شامل این خطر هم شده آنجا که با صراحت فرمودند :
« یادیگران خارجی ها بیگانگان تلویزیون های مغرض علیه کسی یا کسانی حرفی بزنند ادعا کنند که اینها فلان جا خیانت کردند خطا کردند ما هم عین همان را پخش کنیم . این ظلم است این مورد قبول نیست . رسانه های بیگانه دلشان برای ما نسوخته است . کی حقایق را خواسته اند روشن بشود در مورد ما که در این مورد حقیقت را گفته باشند ادعاهائی می کنند نباید گفت اینها شفافیت است . اینها شفافیت نیست . این کدر کردن فضاست ... » .
اینها بیماری های اخلاقی خطرناکی است که متاسفانه در جامعه ما شایع شده است . جامعه ما به عنوان یک جامعه اسلامی باید از هر جهت به ویژه از نظر اخلاقی الگوی سایر جوامع باشد. رواج تهمت هتک حرمت اشخاص ایجاد فضای سوظن و بدگمانی و پراکندن شایعه در مورد این و آن معمولا با هدف خارج ساختن رقیب از صحنه صورت می گیرد و توسل به چنین اموری توسط کسانی صورت می گیرد که از شخصیت کافی برخوردار نیستند و برای جبران کمبودهای شخصیتی خود به تخریب دیگران متوسل می شوند. افرادی که برای اثبات خود به نفی دیگران نیاز دارند چگونه می توانند در مدیریت های کلان که نیاز به ثبات شخصیت و بزرگ منشی دارد موفق باشند
ریشه این ضعف ها عموما به غفلت از خدا و روز قیامت برمی گردد و راه درمان این بیماری ها گسترش آموزش های اخلاقی و عقیدتی در جامعه به ویژه برای کسانی است که میخواهند مدیریت های کلیدی و کلان را برعهده بگیرند. از آنجا که بخش عمده ای از این آموزش ها توسط رسانه ها اعم از نوشتاری و گفتاری داده می شود طبعا دست اندرکاران این رسانه ها باید خود از شخصیت اخلاقی کاملی برخوردار باشند تا بتوانند رسانه های تحت مدیریت خود را در جهت صحیح هدایت نمایند. آنها اگر به این کلام خدا که در سوره مبارکه انفطار فرموده است « وان علیکم لحافظین کراما کاتبین یعلمون ماتفعلون » (نگهبانانی مراقب شما هستند که مومنانه می نویسند و به آنچه انجام میدهید آگاهند) معتقد باشند مراقب سطر سطر و جمله جمله و کلمه کلمه نوشته ها و گفته های خود خواهند بود و تلاش خواهند کرد هرگز از مرز اخلاق فراتر نروند و از چارچوب کرامت انسانی خارج نشوند و دوستان را با دشمنان اشتباه نکنند و با قلم ها و زبانها و رسانه هایشان به تصور توسل به « النصربالرعب » نسخه « النصر بالضرب والشتم والقتل » ننویسند و بدانند که چنین برخوردهائی نتیجه ای جز شکست و دور شدن از مردم نخواهد داشت .
ما امروز به وحدت و همدلی و حفظ سرمایه های انسانی بزرگی که در سایه انقلاب اسلامی پرورش یافته اند نیاز داریم . این نیاز را قلم های متعهد زبان های ناصح و رسانه های صالح و فضیلت گستر می توانند برآورده کنند آنها که به « کراما کاتبین » اعتقاد قلبی دارند و خود نیز تلاش می کنند به مرتبه ای از کرامت انسانی برسند که در زمره « کراما کاتبین » باشند.