حاشیه پررنگ تر از متن !

بسم الله الرحمن الرحیم
لابد این عبارت نغز را از قدما شنیده اید که می گفتند « علیکم بالمتون لا بالحواشی » یعنی به اصل و متن هر چیزی توجه کنید و از حاشیه ها پرهیز نمائید چرا که پرداختن به حواشی افراد را از هدف باز می دارد و به اتلاف وقت و طی طریق در مسیرهای ناهموار می کشاند.
پس از مدتها برنامه ریزی و زمینه چینی برای از سرگیری مذاکرات هسته ای ایران و کشورهای 1 +5 سرانجام دور جدید گفتگوها روز پنجشنبه در ژنو با حضور ویلیام برنز معاون وزیرخارجه و نماینده آمریکا برگزار شد و در پایان دو نوبت مذاکره خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و سعید جلیلی دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران در گفتگو با خبرنگاران ارزیابی خود را از نتایج مذاکرات بیان کردند. نماینده گروه 1 +5 در این زمینه گفت : « مذاکرات روز پنجشنبه تنها یک آغاز بود و ما نیاز داریم که شاهد پیشرفت برخی گام های عملی درباره مسائلی باشیم که امروز درخصوص آنها بحث کردیم . » وی حاضر نشد به موضوعات مورد بحث اشاره ای کند. در همین حال جلیلی مذاکره کننده ایرانی مذاکرات را خوب توصیف کرد و گفت : « برای حل برخی نگرانی های مشترک در عرصه بین المللی نیاز به یک نوع همفکری و همکاری بیشتر از آنچه که شاهدش هستیم داریم » .
این یک روی سکه بود که شاید در متن و اصل مذاکرات ژنو می بایست پیرامون حل و فصل همین موضوع هسته ای ایران باشد ولی حواشی پررنگ و پرسروصدایی که بر متن نشست ژنو تاثیرگذار بود مذاکرات را تحت الشعاع قرار داد به طوری که خبرگزاریها از آن به عنوان « یک گام مثبت بر سر آغاز مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در مورد از سرگیری روابط » یاد کردند که موضوع هسته ای نقطه آغاز آن است .
با این وصف مذاکرات روز پنجشنبه ژنو یک اتفاق جدید در خود داشت و اینکه به گزارش رسانه ها جلسات مذاکره محرمانه ایران و آمریکا در قالب مذاکره خصوصی روسای هیاتهای ایرانی و آمریکایی آغاز شد و جلیلی و برنز در حرکتی جدید در طول 30 سال گذشته برای اولین بار به صورت مستقیم با هم مذاکره کردند. به گفته مقامات آمریکایی آمریکا امید زیادی به روند مذاکرات اخیر و برقراری رابطه با ایران دارد که از داخل این گفتگوها حاصل شود.
براساس این گزارشها هر چند مذاکرات ایران و گروه 1 +5 در ژنو به طرح موضوعات و دیدگاههای طرفین درباره دستور کار دور جدید گفتگوهای هسته ای اختصاص داشت اما تفاوت مهم این نشست با دورهای قبلی این گفتگوها مذاکرات دوجانبه حاشیه ای است که غربی ها از آن به باز شدن مسیر گفتگوهای مستقیم ایران و آمریکا یاد می کنند به طوری که رئیس جمهور آمریکا طی سخنانی در واشنگتن مذاکرات ژنو را شروعی سازنده دانست و خواستار گامهای سازنده جمهوری اسلامی ایران در این زمینه شد! همچنین هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا پس از پایان گفتگوهای ژنو گفت : « روز اول اکتبر برای ما یک روز سازنده بود اما نتایج آن هنوز به بار ننشسته است و باید با اقدامات محسوس ایران در این زمینه تکمیل شود » ! سخنگوی وزارت خارجه انگلیس نیز با اشاره به اهمیت مذاکرات ژنو و اقدامات حاشیه ای انجام شده در آن اظهار داشت « امسال فرصت بسیار مهمی برای گفتگو با ایران و مسائل موجود سیاسی بود. » وی افزود : « بسته پیشنهادی اخیر ایران حاوی مسائل مثبتی بود ولی در آن به مساله هسته ای ایران پرداخته نشده است . »
به هر حال آنچه باعث اهمیت یافتن حواشی مذاکرات ژنو شد دیدار دوجانبه و گفتگوهای مستقیم ایران و آمریکا بوده که در بالاترین سطح دیدار مقامات دو کشور طی سه دهه و پس از قطع روابط تهران و واشنگتن از زمان پیروزی انقلاب اسلامی انجام شده است . هرچند در دور اول این دیدارها توافق خاصی در خصوص مسائل دو کشور صورت نگرفته اما نفس دیدار مستقیم این دو مقام ایرانی و آمریکایی با یکدیگر و آشکارسازی آن حکایت از ورود مذاکرات به عرصه جدیدی دارد که می تواند مذاکرات هسته ای ایران را تحت تاثیر قرار دهد و این همان راهکاری است که البرادعی چندی پیش برای خارج شدن مذاکرات ایران و پنج کشور انگلیس فرانسه آلمان روسیه و چین از بن بست پیشنهاد کرده بود.
در کنار اقدام اخیر نه چندان حاشیه ای ژنو که خبرگزاری ها از آن به عنوان ابتکار جدید آمریکا و ایران برای از سرگیری مسیر مناسبات دو کشور یاد کرده اند ناگهان خبر رسید آقای متکی وزیر خارجه کشورمان که پس از بازگشت رئیس جمهور از اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل از آمریکا در نیویورک بسر می برد در اقدامی بی سابقه به واشنگتن سفر کرد اقدامی که توجه ویژه رسانه های غربی را جلب کرد.
خبرگزاریهای غربی با غیرمنتظره خواندن این سفر احتمال ملاقات متکی با مقامات آمریکایی و یا احتمال پاسخ دادن به نامه های اوباما را مطرح کردند ولی آقای وزیرخارجه ایران هدف از این سفر را صرفا سرکشی به دفتر حفاظت منافع ایران در واشنگتن عنوان کرد که از سوی تحلیلگران سیاسی اقدامی غیرضروری خوانده شد بطوری که محافل غربی اظهارنظر کردند این سفر بتواند کمک سازنده و قابل توجهی به نتیجه بخش بودن مذاکرات روز پنجشنبه ژنو کند.
به نظر می رسد قرار گرفتن در حاشیه های پررنگ تر از متن و مبادرت به این قبیل اقدامات برای دستگاه دیپلماسی کشورمان که وظیفه حفظ عزت و اقتدار ملی باید در سرلوحه اقدامات این دستگاه قرار داشته باشد قابل تامل است . همچنین اعتراضات فراوان ملت ایران به سیاستهای مداخله جویانه آمریکا طی 60 سال اخیر با این قبیل اقدامات در تناقض آشکار است .
سیاست قطعی نظام در مورد از سرگیری روابط با آمریکا همواره این بود که آمریکا شرط های سه گانه عذرخواهی بابت مداخلات گذشته تعهد سپردن برای خودداری از مداخله در آینده و آزادسازی اموال ایران را تحقق بخشد و از کشاندن پرونده هسته ای ایران به بازی های سیاسی نیز خودداری نماید آنگاه جمهوری اسلامی ایران درباره مذاکره با دولتمردان واشنگتن تصمیم بگیرد. به نظر می رسد آنچه اکنون درحال رخ دادن است صرفنظر کردن از همه ی این شرط هاست اقدامی که قطعا بامنافع ملی کشورمان ناسازگار است . هنگامی که حاشیه از متن پررنگ تر باشد باید نگران فراموش شدن متن بود. آیا این حواشی پرطمطراق ما را از متن دور نمی کند !