مذاکرات سازنده ژنو - 2»

دور جدید مذاکرات 1+6 (ژنو) در فضایی سازنده و مثبت انجام شد. هرچند قضاوت نهایی درخصوص نتایج این دور از مذاکرات به اقدامات عملی و اعتمادساز 1+5 بستگی دارد لیکن برخی دستاوردهای اولیه این نشست عبارتند از:
دستاورد اول: تا پیش از انجام مذاکرات موسوم به ژنو - 2، گفتمان امریکا و غرب در مذاکرات هسته‌ای از دو واژه «مذاکره» و «همکاری کامل» در ادبیاتی آمیخته با «دیپلماسی تهدید و تحریم» شکل گرفته بود و این درحالی بود که همواره ادبیات غالب گفتمان جمهوری اسلامی ایران بر «دکترین تعامل سازنده» مبتنی بوده و از سه واژه محوری «مذاکره»، «تعامل سازنده» و «عدالت» نشأت گرفته است. در مذاکره ژنو - 2 به مدد «دیپلماسی هسته‌ای منطقی و مقتدرانه» تهران، شاهد تغییر برخی واژه‌ها در گفتمان 1+5 بودیم. این تغییر با کاربست واژه‌های جدیدی از سوی 1+5 همچون «آغاز سازنده»، «مذاکره جدی و صریح»، «مذاکرات جدی و صمیمانه» همراه شد، یعنی در مقایسه با مذاکرات قبلی و ژنو - 1، که واژه محوری و مشترک کاربردی غرب «مذاکره دیپلماتیک و تهدید» بود، می‌توان گفت به عنوان دستاورد اول، دو طرف اکنون به «ادبیات مشترک گفتمانی» نزدیکتر شده‌اند.
دستاورد دوم:کنت والتز (نظریه‌پرداز نو واقع‌گرای روابط بین‌الملل) طی مناظره‌ای علمی و در پاسخ به این سؤال که: اگر رئیس‌جمهور امریکا هم‌اکنون در جلسه حضور داشت تا به سخنان مستقیم شما گوش فرا دهد، در مورد ایران چه توصیه‌ای به او می‌کردید؟ می‌گوید: مسلماً به رئیس‌جمهور امریکا می‌گفتم که با جمهوری اسلامی ایران گفت‌وگو کند. ما درحال حاضر صرفاً ایران و خطر ایران را در بوق و کرنا کرده‌ایم. اما لازم است که با خونسردی و تعقل بیشتری صحبت کنیم.
مذاکرات ژنو - 2 این فرصت را برای همه طرف‌ها فراهم ساخت تا بر «حکمت»، «درایت» و «منطق» حاکم بر گفتمان و رفتار سازنده جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌المللی در نشستی رویاروی بیش از پیش واقف گردند.
دستاورد سوم:برگزاری مذاکرات در فضایی آرام و متین، ارزیابی مثبت طرفین حاضر در مذاکره از روند روبه جلوی مذاکرات و توافق چندجانبه بر سر تداوم مذاکرات در آینده‌ای نزدیک را باید دستاوردی مهم برشمرد. (برخلاف پیش‌بینی‌های برخی محافل دیپلماتیک و رسانه‌ای مبنی بر تداوم بن‌بست)
دستاورد چهارم:مذاکرات اخیر 1+6، ناکارآمدی «دیپلماسی تهدید و تحریم» و سیاست (یک‌جانبه‌گرایی) را به منصه ظهور رساند و بر کارآمدی «دیپلماسی مذاکراتی و گفتمان منطقی» صحه گذارد.
دستاورد پنجم:تأکید مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران، بر تداوم همکاری با IAEA، تأکید بر دیدار البرادعی از تأسیسات فوردو، تداوم رایزنی و همکاری‌های فنی تهران و آژانس، تأکید بر اخذ حقوق هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران در قبال تکالیف بعمل آمده را از دیگر دستاوردهای جمعی این نشست می‌توان نامید.
با نگاهی بر رفتار اعتمادساز جمهوری اسلامی ایران در موضوع صلح‌آمیز هسته‌ای، اکنون نتایج عملی این مرحله از گفت‌وگو را باید در تداوم مذاکرات و مشاهده اقدامات عملی و اعتمادساز طرف مقابل (1+5) به نظاره نشست.
حسین امیرعبداللهیان