ارزیابی جنگ 33 روزه / دکتر حسین علایى

پس از گذشت حدود دو هفته از حمله گسترده ارتش صهیونیستی به نوار غزه و محاصره شدید غیرنظامیان فلسطینی و انهدام نیروگاه برق غزه از سوی رژیم صهیونیستی و قطع برق مردم در هوای گرم تابستان و به خاک و خون کشیده شدن تعدادی از مردم بی سلاح و عدم حمایت جدی از سوی کشورهای دنیا از مظلومین فلسطینی، جنبش مقاومت اسلامی لبنان، حزب الله دست بکار شد و با حمله به مواضع نظامیان اسرائیلی در تاریخ 21/4/85 در اطراف روستای عیتاالشعب یک تانک مرکاوا را منهدم نمود و 7 نظامی اسرائیلی را به هلاکت رساند و دو نفر از آنها را نیز به اسارت خود در آورد تا یک کمک عملی و اساسی به مردم فلسطین کرده باشد.

رژیم اسرائیل که از چند ماه قبل دست اندر کار حمله گسترده ای به حزب الله لبنان به منظور پایان بخشیدن به حیات جنبش مقاومت مردم در لبنان بود، برنامه عملیات نظامی خود را زودتر از زمان تعیین شده برای تهاجم به لبنان، آغاز نمود و بلافاصله، حمله گسترده نظامی خود را به تمام مراکز حزب الله و نیز مردم حامی آن آغاز نمود.

هم اکنون نزدیک به یکسال از بمباران گسترده کشور لبنان توسط رژیم اشغالگر قدس می گذرد. ارتش اسرائیل در گسترده ترین تهاجم خود به لبنان، از زمین، دریا و هوا به مراکز حزب الله و زیربناهای اقتصادی و اجتماعی در سراسر این کشور حمله کرد و یک جنگ سی وسه روزه که جزء طولانی ترین جنگ های اسرائیل با اعراب بوده است را به راه انداخت. رژیم صهیونیستی، بنا داشت تا سازمان نظامی حزب الله را به طور کامل منهدم و قدرت مقاومت آن را نابود و سران این تشکل اسلامی ضد صهیونیستی را کشته و یا به اسارت بگیرد و آن ها را به زندان های آماده شده از قبل منتقل نموده و یک گوانتاناموی جدید در خاک اسرائیل ایجاد کرده و برای همیشه مسئله حزب الله را در لبنان حل کند. برای این منظور ارتش اسرائیل به بدنه اجتماعی حزب الله در لبنان، یعنی شیعیان آن کشور که حدود یک سوم جمعیت آن را تشکیل می دهند از دریا و هوا حمله کرد و همه مردم شیعه سراسر لبنان را یا آواره و یا خانه ها را برسرشان خراب کرد.

نیروی هوایی ارتش اسرائیل، برخی از مناطق شیعه نشین بیروت از قبیل منطقه ضاحیه که مسئولین حزب الله هم در آن زندگی می کردند را با بمب های بسیار قوی چند تنی و بعضا از نوع هیدروژنی مورد تهاجم قرار داد و به طور کامل نابود کرد به طوری که حتی آثاری از ساختمان های بلند آن جز تلی از خاک برجای نماند.

البته در این تهاجم گسترده ارتش صهیونیستی، مراکز مربوط به دولت لبنان، مناطق مسیحی نشین و مناطق دوروزی سنی نشین و اردوگاه های آوارگان فلسطینی در امان بودند. با این شیوه، رژیم صهیونیستی تلاش داشت تا مردم این نواحی از کشور لبنان را برضد شیعیانی که پایگاه های اجتماعی و مقاومت حزب الله هستند، بشوراند.

در حین تهاجم به لبنان، رئیس ستاد ارتش اسرائیل اعلام نمود که می خواهیم«ساعت لبنان را بیست سال به عقب بکشیم» به این مفهوم که آنچنان زیربناها و تاسیسات لبنان را بمباران و تخریب خواهیم کرد تا این کشور به بیست سال قبل خود، بازگشته و از توسعه بازماند. در راستای اجرای این استراتژی جنگی، ارتش اسرائیل فرودگاه ها، پل ها، جاده ها، کارخانه های برق و بسیاری از تاسیسات زیربنایی لبنان را عمدتا در مناطق شیعه نشین منهدم نمود و بیش از یک میلیون نفر از مردم این کشور را آواره سایر نقاط لبنان و حتی به خارج از این کشور کرد. به ده ها دهکده و روستا و شهرک صدمه و خسارت اساسی وارد کرد و فاجعه های بسیاری همچون بمباران پناهندگان در روستای قانا را بوجود آورد که در آن حداقل شصت کودک و زن و افراد مسن کشته شدند. براساس آمارهای موجود، حدود 510 پل مهم در لبنان وجود دارد که در جریان جنگ، 91 پل با بمباران های مکرر ارتش اسرائیل به طور کلی تخریب شد و همچنین 800 مدرسه نیز بر اثر تهاجمات مداوم هوایی آسیب دید. دولت لبنان برآورد کرده است که در این جنگ حدود هفت میلیارد دلار خسارت به آن کشور وارد شد و یک هشتم مردم لبنان بی خانمان شدند. البته خسارت های کلی جنگ بعدها به حدود ده میلیارد دلار برآورد شد. ارتش اسرائیل بدون نگرانی از واکنش جامعه بین المللی و نیز کشورهای قدرتمند و همچنین دولت های عربی، از غیرقانونی ترین شیوه ها و تاکتیک ها برای رسیدن به اهداف خود استفاده کرد به طوری که پس از پایان جنگ، فقط یک میلیون و 200 هزار بمب خوشه ای عمل نکرده در لبنان برجای ماند که هنوز هم گاه به گاه از مردم لبنان، تلفات می گیرد. ارتش صهیونیستی در این جنگ بی رحمانه، حدود 1200 نفر از مردم لبنان را کشت و چندین هزار نفر را زخمی کرد که اکثر آنها از مردم عادی بویژه زنان و کودکان بودند. فقط در جریان حمله اسرائیل به جنوب لبنان حدود 107 هزار خانه مسکونی آسیب کلی و یا جزئی دیدند که روند بازسازی آن ها از سوی حزب الله لبنان همچنان ادامه دارد. رئیس شورای بازسازی و توسعه لبنان می گوید: میزان زیان تهاجم ارتش اسرائیل به زیر ساخت های اقتصادی در لبنان در طول جنگ 33 روزه، با زیان های ده سال جنگ داخلی در لبنان برابری می کند.

اکنون پس از گذشت یکسال از این فاجعه عظیم، از یک سو و حماسه آفرینی های حزب الله در به شکست کشاندن ارتش اسرائیل از سوی دیگر، زمانی برای درس گرفتن از این جنگ نابرابر و همچنین ارزیابی آن و نیز تمرکز برعواقب آن فرا رسیده است.

آنچه می توان از نتایج این صحنه عبرت آموز، آموخت و آن را به رشته تحریر درآورد این است که:

1- در این جنگ نابرابر، حزب الله که یک گروه مقاومت چریکی است یک طرف درگیری بود و ارتش منظم اسرائیل با سه نیروی قوی هوایی، دریایی و زمینی و موشکی طرف دیگر، حزب الله نه هواپیما داشت نه بالگرد نه ناو و ناوشکن نه تانک و نه نفربر زرهی و نه موشک های ضدهوایی و نه... ولی ارتش اسرائیل همه جنگ افزارهای پیشرفته را در اختیار داشت و درحین جنگ هم یک پل هوایی بین آمریکا و سرزمین های اشغالی از طریق انگلیس برقرار شده بود و این کشورها به طور دائم به ارتش رژیم صهیونیستی،تجهیزات و بمب های جدیدی می رساندند و آن را تقویت می کردند از سوی دیگر از حزب الله، هیچ قدرتی حتی دولت لبنان هم حمایت نمی کرد. حتی ارتش لبنان هم برای دفاع از مرزهای آن کشور در برابر تهاجم اسرائیل، ماموریتی دریافت نکرد. ولی پس از سی وسه روز تهاجم شبانه روزی، ارتش اسرائیل نتوانست حتی خود را به رودخانه لیتانی در نزدیکی های مرز در جنوب لبنان برساند. این ارتش در تهاجم نظامی خود و درجنگ زمینی برای تصرف سرزمین های جنوب لبنان، شکست بسیار سختی را از رزمندگان شجاع حزب الله متحمل شد. به طوری که در این نبردها نزدیک به پنجاه دستگاه تانک پیشرفته مرکاوا و بلدوزرهای زرهی خود را از دست داد. در پیامد این شکست خفت بار چند ماه بعد، رئیس ستاد ارتش صهیونیستی مجبور به استعفا گردید و همه تحلیل گران نظامی متفق شدند که استراتژی نظامی اسرائیل در برابر حزب الله شکست خورده است.

2- این اولین بار در تاریخ تشکیل رژیم صهیونیستی است که ارتش اسرائیل، جنگی را آغاز می کند و با شکست خفت بار نظامی، خود به جنگ پایان می دهد و کمیته ای را به نام «وینوگراد» تشکیل می دهد تا به بررسی وموشکافی و بیان علل شکست نظامی ارتش اسرائیل بپردازد. این کمیته پس از مدت ها بررسی، موجبات ناکامی ارتش را برعهده نخست وزیر، وزیر دفاع و رئیس ستاد ارتش قرار می دهد. جالب است که در گزارش «وینوگراد» بیش از یکصدبار از واژه «شکست» برای تعریف وضعیت نهایی تجاوز ارتش اسرائیل به سرزمین لبنان استفاده شده است.

3- دولت اسرائیل هنوز از پیامدهای این جنگ در رنج است به گونه ای که وزیر دفاع امید خود را به شرکت در انتخابات ریاست جمهوری از دست می دهد، رئیس ستاد ارتش مجبور به استعفا می شود و المرت، آینده نخست وزیری خود را تاریک می بیند. رژیم اسرائیل پس از پایان جنگ 33 روزه دچار سخت ترین بحران سیاسی خود، در داخل شد.

4- حزب الله به عنوان نماد مقاومت مسلمانان پا به عرصه ظهوری دوباره در جهان می زند و رهبر آن سید حسن نصرالله، جای ناصر را در دنیای عرب می گیرد و عکس وی در تمام جهان عرب به عنوان محبوب ترین شخصیت عربی توزیع می گردد.

5- در تمام دوران جنگ سی وسه روزه، ارتش اسرائیل نتوانست از پرتاب موشک های حزب الله به سوی مناطق صهیونیست نشین جلوگیری نماید و مشخص شد که اقدام نظامیان اسرائیل، برای مردم ساکن درسرزمین های اشغالی، نه تنها امنیت به ارمغان نمی آورد بلکه برعکس ، امنیت و آرامش آنها را نیز به خطر می اندازد.

6- مقاومت شدید حزب الله در برابر ارتش اسرائیل، موجب شده است تا توان بازدارندگی را برای مردم لبنان به ارمغان بیاورد. مردم این کشور دیدند که در تهاجم اسرائیل به لبنان در سال 1980 در زمانی که هنوز حزب الله وجود خارجی نداشت ارتش صهیونیستی با سرعت زیاد، خود را به پایتخت آن کشور یعنی بیروت رسانید ولی در جنگ ژوئیه تابستان گذشته، این، ارتش اسرائیل بود که با خفت و خواری از پیشروی متر به متر هم در سرزمین های جنوب لبنان، بازماند و با دادن تلفات بسیار، عدم توانایی خود را در اشغال خاک لبنان نشان داد. این جنگ نشان داد که تنها حجم گسترده نیروهای نظامی و بودجه و اعتبارات وسیع جنگی نمی تواند عامل موفقیت باشد بلکه این اتکا به خداوند بزرگ و وجود رزمندگان بی هراس از مرگ است که می تواند با ابتکار عمل های جدید در صحنه نبرد و با استفاده از فناوری های مناسب، شکست را بر دشمن تحمیل نماید.

7- ارتش اسرائیل نشان داده است که در همه جنگ های خود با ارتش کشورهای عربی، موفق بوده است ولی این بار در جنگ با حزب الله که حتی نمی توانست رزمندگان و تجهیزات آن را ببیند، شکست خورده است. ارتش اسرائیل حتی با وارد کردن تیپ ویژه گولانی که از ورزیده ترین و زبده ترین نیروهای رزمی رژیم صهیونیستی بودند هم نتوانست به پیش روی در برابر حزب الله ادامه دهد. آنها معتقد بودند که در خاک لبنان با اشباح در حال جنگ هستند یعنی با رزمندگانی که آنها را نمی توانند ببینند و با مواضعی که مشخص نیست باید بجنگند. این امر مشخص می سازد که ارتش های منظم، مثل ارتش اسرائیل و ارتش آمریکا، فقط با ارتش های منظم ضعیف تر از خود، می توانند بجنگنند و آنها قادر نیستند با قدرت های رزمی غیرکلاسیک که به گونه ویژه ای سازمان یافته اند بجنگند و پیروز شوند.

8- این جنگ مشخص ساخت که ارتش رژیم صهیونیستی در کسب اطلاعات جاسوسی از حزب الله لبنان موفق نبوده است و علیرغم استفاده از انواع هواپیماهای بدون سرنشین و اطلاعات ماهواره ای و نیز جاسوسان خود در لبنان، نتوانسته است اطلاعات دقیقی را از استراتژی، تاکتیک ها و روش های جنگی حزب الله و نیز تجهیزات و نوع سازماندهی این گروه پرتوان، بدست آورد.

9- در شرایط کنونی حزب الله توانسته است انگیزه جنگیدن نظامیان اسرائیلی بااین گروه را از آنها بگیرد بنابراین می توان گفت که حداقل برای چند سال آینده راه حل نظامی برای برخورد رژیم صهیونیستی با حزب الله، به بن بست رسیده است. گرچه ممکن است رژیم صهیونیستی به منظور بازسازی چهره نظامی خود در افکار عمومی در اندیشه راه اندازی یک جنگ جدید علیه حزب الله لبنان با تاکتیک ها و شیوه های جنگی جدید باشد ولی احتمال شکست جدید آنها را از دست زدن به چنین خطری، باز خواهد داشت.

10- هرچند اسرائیل تمام توان نظامی خود را به منظور آزاد کردن دو اسیر نظامی، به کار گرفت ولی همچنان این دو نظامی در اختیار رزمندگان حزب الله قرار دارند و هیچ راهی برای آزادی آن ها جز مذاکره و توافق با حزب الله ندارند.

11- جنگ 33 روزه نه تنها به حیات نظامی حزب الله خاتمه نداد بلکه نفوذ سیاسی حزب الله را در لبنان آنچنان توسعه داده است که هم اکنون آمریکا و اسرائیل نگران سقوط دولت سنیوره و روی کارآمدن دولتی همگراتر و هم سوتر با حزب الله در لبنان هستند.

12- گرچه حمله ارتش اسرائیل به لبنان خسارت زیادی به این کشور وارد کرد ولی رژیم صهیونیستی هم در این جنگ 119 نفر از نظامیان خود و 43 نفر از شهروندان خود را نیز از دست داد و این بالاترین تلفات نظامیان اسرائیل در یک جنگ است. به نوشته روزنامه اسرائیلی هاآرتص، این جنگ غیر از تلفات جانی برای اسرائیل هم بیش از 6 میلیارد دلار هزینه در برداشته است. همچنین پس از شروع جنگ، شمار گردشگرانی که قرار بود تابستان خود را در اسرائیل بگذرانند کاهش چشم گیری داشته است.

13- بسیاری از تحلیل گران معتقد بودند که جنگ اسرائیل علیه حزب الله مینیاتوری از جنگ آمریکا علیه ایران است. آمریکا پس از جنگ 33 روزه به این نتیجه رسید که بایستی از فکر حمله نظامی به ایران منصرف شود والا باید منتظر شکست در جنگ خود خواسته علیه ایران باشد.

14- این جنگ نشان داد که گرچه ارتش اسرائیل نمی تواند در یک نبرد طولانی مدت دوام بیاورد ولی چنانچه حزب الله لبنان از موشک های ضد هوایی برخوردار بود و می توانست عملیات هلی برن ارتش صهیونیستی را ناکام بگذارد، جنگ می توانست زودتر به پایان برسد و فضا و آسمان لبنان برای هواپیماها و بالگردهای ارتش اسرائیل ناامن می شد.

 نتیجه گیری

در شرایط کنونی، همه مردم جهان درک کرده اند که تهاجم نظامی رژیم صهیونیستی به لبنان،تجسم بی عدالتی و ظلم آشکار بود. در این جنگ بی رحمانه آمریکا، اروپا و اکثر کشورهای عربی دریک سو در کنار اسرائیل قرار گرفته بودند و بنا داشتند تا حزب الله لبنان را به عنوان بخش مهمی از هلال شیعی، نابود نمایند. آنها در این راه ویرانی گسترده، تحقیر مردم عرب و به خاک و خون کشیدن بی گناهان را در دستور کار خود قرار دادند ولی مشخص شد که نظامی گری و انتقام جویی راه حلی برای ایجاد امنیت برای ساکنین مناطق فلسطین اشغالی نیست. از سوی دیگر تنها راه حل برای مردم عرب و مسلمانان لبنان و فلسطین هم «مقاومت وایستادگی» است. مقاومت و ایستادگی است که می تواند هزاران فلسطینی در بند را آزاد کرده و رژیم صهیونیستی را وادار به خودداری از ادامه اشغال سرزمین های فلسطینی بنماید.