لغو مانور مشترک ترکیه با اسرائیل

حسین امیدى
هفته گذشته شاهد لغو مانور مشترک هوایی ترکیه - ناتو - اسرائیل از سوی نخست وزیرترکیه بودیم که از اهمیت و بازتاب وسیعی برخوردار است.
اردوغان دلیل لغو این مانور که با نام «عقاب آناتولی» و با حضور کشورهای ناتو برای دو هفته پیش بینی شده بود را احترام به خواست مردم ترکیه در قبال رژیم صهیونیستی عنوان کرد.
وی اظهار داشت نمی تواند به هواپیماهایی که غزه و مردم فلسطین را بمباران می کند، اجازه تمرین برای حملات بعدی در فضای ترکیه بدهد.
مسئله قابل توجه این است که ترکیه در قالب نشست شورای عالی همکاری های استراتژیک با سوریه اجرای مانور مشترک را در دستور خود قرار داده است که حساسیت و نگرانی صهیونیست ها و حتی مقامات آمریکایی را برانگیخته و احتمالاً همین مسئله، دلیل دعوت اوباما از اردوغان برای سفر به آمریکاست، که در پایان ماه اکتبر و پس از سفر اردوغان به ایران صورت خواهد گرفت.
مشارکت اسرائیل در این مانور براساس قرارداد ناتو با این رژیم بوده تا در کنار نیروی هوایی اعضای ناتو به تمرین نظامی بپردازد.
اگرچه این اقدام ترکیه با دلایل دیگری مرتبط است ولی نکته مهم این است که نظامیان عالی رتبه ترکیه هم خواستار لغو این حضور بوده اند.
ترکیه دلیل لغو این مانور و جلوگیری از مشارکت اسرائیل را در ارتکاب جنایات جنگی توسط ارتش رژیم صهیونیستی عنوان کرده که به وجهه ترکیه زیان خواهد رساند. همچنین مدتی قبل در سفر برنامه ریزی شده داود اوغلو وزیر خارجه ترکیه به اسرائیل، که خواستار دیدار از غزه و مقامات حماس بود، علیرغم اصرار ترکیه، اسرائیل اجازه این دیدار را نداد و سفر به اسرائیل نیز لغو گردید. دلیل دیگر ترکیه به نحوه برخورد صهیونیست ها به مواضع اردوغان در نشست بنلی داووس سوئیس باز می گردد که به شمعون پرز و اقدامات اسرائیل در کشتار مردم غزه اعتراض کرده بود.
ناتو اعلام کرده که این دلایل را بررسی خواهد کرد و آن را مخالف آئین نامه های همکاری ترکیه و ناتو دانسته و تلاش نمود تا مواضع ترکیه را تغییر دهد.
در همین ارتباط، آمریکا وارد فاز فشار به ترکیه شده و تهدید به عدم حضور کرده و ایتالیا نیز همین موضع را در حمایت از اسرائیل اتخاذ نموده است، که نهایتاً با لغو مانور توسط ترکیه روبه رو شدند.
البته گفته می شود که آمریکا و رژیم صهیونیستی از رویکرد حزب عدالت و توسعه ناراضی است و به همین دلیل بر حمایت خود از حزب مردم ترکیه در مقابل حزب عدالت و توسعه افزوده است.
از سوی دیگر تعاملات مثبت سیاست منطقه ای ترکیه با ایران، سوریه و محیط اسلامی منطقه موجب نگرانی اسرائیل و غرب است و بر فضای تنش موجود اثر گذاشته است.
رژیم صهیونیستی در کنار تمرین های نظامی در فضای ترکیه، با همکاری عملیاتی هواپیماهای آمریکایی در مانور، به دنبال عملیات اطلاعاتی - نظامی و شنود الکترونیک از چگونگی واکنش و عملکرد رادارهای ایرانی در پرواز نزدیک مرزهای ایران را داشته اند.
اگرچه نمی توان در حال حاضر ارزیابی نهایی از چشم انداز تنش موجود بین ترکیه و اسرائیل ارائه کرد، ولی از آنجا که همکاری های نظامی ترکیه و رژیم صهیونیستی از دهه نود و در یک شتاب هدایت شده و تحت مدیریت آمریکا آغاز شده و از نوسازی هواپیماهای F4 و F5 ترکیه تا ارتقای کیفی موشک های بوبی 1 و 2 و کروز با برد 400 کیلومتر و موشک های هوا به زمین و موشک های آرو و فروش تسلیحات پیشرفته اسرائیلی به ترکیه راشامل می شده، ادامه این فضا در حوزه های همکاری در کشور نیز اثر خواهد گذاشت. به ویژه اینکه ترکیه در جهش دیپلماتیک خود با ارمنستان، نیاز کمتری به لابی صهیونیستی در آمریکا دارد، تا از فشارهای قبلی ارمنستان جلوگیری کند و لذا اهمیت رژیم صهیونیستی برای دولت ترکیه تنزل یافته و در صورت حذف فشارهای آمریکا و اروپا، نیازی به اسرائیل نخواهد داشت. مقامات سیاسی ترکیه بهبود فضای فعلی را به بهبود اوضاع در غزه مرتبط کرده اند و مسئولان رژیم صهیونیستی از اینکه یک شریک استراتژیک منطقه ای را که روابط ویژه ای با اسرائیل داشته از دست بدهند، به شدت نگران هستند و سعی می کنند به هر شکل و از هر طریق غیرمستقیم (آمریکایی و اروپایی) این بحران را کنترل کنند. خصوصاً اینکه بخش گسترده ای از مردم ترکیه مخالف ادامه روابط کشورشان با این رژیم بوده و در یک سال گذشته تظاهرات ضد صهیونیستی در ترکیه افزایش یافته است و گسترش روابط ترکیه با سوریه و ایران بر نگرانی های مقامات صهیونیستی افزوده است.
موضوع غزه یکی از محورهای سخنرانی اردوغان در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل نیز بود که در کنار سخنرانی رئیس جمهور ایران بر جنایات این رژیم تأکید ورزیده که نشان از محوریت این بحث در ترکیه است.
ترکیه با تولید ناخالص ملی هزار میلیاردی، چهار برابر اسرائیل را ثبت کرده و در مناسبات منطقه ای در سال های گذشته روند مثبت و سازنده ای به نمایش گذشته و موقعیت و مزیت های خود را تحکیم کرده است. شاید یکی از دلایل و انگیزه های فعال شدن سیاست منطقه ای ترکیه، روند تحقیرآمیز اروپا برای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا باشد، ولی در مجموع اگر به کارنامه داخلی و منطقه ای : خارجی ترکیه توجه شود، ابزارهای فشار صهیونیست‌ها برای باج خواهی سیاسی از حکومت ترکیه کم رنگ تر شده است، که مهمترین عنصر آن، بهبود روابط با ارمنستان می باشد.
پیامدهای استمرار تنش و بحران در روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی می تواند به خلق معادلات جدید در منطقه منجر شود، که باید منتظر نحوه مدیریت آمریکا در این بحران و واکنش های رژیم صهیونیستی در تعامل ترکیه باشیم.