چرخش 180 درجه‌ای آناتولی :علی اسدی

بصیرت:ماجرا از اجلاس داووس آغاز شد؛ آنجا که رجب طیب اردوغان، بی‌هیچ ملاحظه دیپلماتیکی بشدت بر شیمون پرز تاخت و رئیس رژیم صهیونیستی را به خاطر کشتار زنان و کودکان در جنگ 22 روزه غزه به باد انتقاد گرفت؛ اقدامی که برای صهیونیست‌ها بسیار گران تمام شد اما سبب شد وجهه نخست وزیر اسلامگرای ترکیه و کشور متبوعش در میان اعراب و مسلمانان به نحوی محسوس ارتقا یابد. به هر حال هرچند که اردوغان به عنوان نخست وزیری اسلامگرا در ترکیه قدرت را در دست دارد اما بازهم انتظار چنین واکنشی از وی وجود نداشت، چرا که به هر حال وی رهبری دولتی لائیک را در دست دارد که نظامیانش بشدت از آرمان آتاتورک حمایت می‌کنند و کوچک‌ترین تغییر مسیری را با کودتا پاسخ می‌دهند. از سوی دیگر ترکیه پس از ایران در زمان طاغوت، نخستین کشور منطقه بود که با رژیم صهیونیستی روابط عادی برقرار کرد و از آن وقت تاکنون این کشور روابط بسیار خوبى با اسرائیل داشته است. ترکیه در همه جنبه‌ها از نظامى گرفته تا امنیتى، اقتصادى و دیپلماتیک روابط مثبت و خوبی با اسرائیل داشته است. اسرائیل نه تنها سفارتخانه بلکه 2 کنسولگرى در ترکیه دارد که یکى در آنکارا و دیگرى در استانبول است. اسرائیل همچنین تجهیزات نظامى پیشرفته‌اى را به ترکیه مى‌فروشد و در مقابل ترکیه به اسرائیل اجازه مى‌دهد از حریم هوایی این کشور براى انجام مانورهاى هوایى استفاده کند. لذا پیشینه مناسبات 2 طرف نیز احتمال چنین واکنشی را از اردوغان در حد صفر رسانده بود. اما عکس‌العمل اردوغان پایان ماجرا نبود.
«احمد داوود اوغلو»، وزیر خارجه ترکیه نیز که قرار بود در اوایل شهریورماه به تل‌آویو سفر کند، به دلیل ممانعت این رژیم از موافقت با دیدار اوغلو از نوار غزه و سران حماس، اعلام کرد حاضر به انجام این سفر نیست. چندی پیش نیز ترکیه رژیم صهیونیستی را از فهرست شرکت‌کنندگان در مانور عقاب آناتولی حذف و سوریه را جایگزین آن کرد. اقدامی که دلخوری شدید صهیونیست‌ها را به دنبال داشت. در آن طرف ماجرا رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد؛ حاضر نیست ترکیه را به عنوان میانجی مذاکرات اسرائیل و سوریه بپذیرد و خواستار جایگزینی میانجی دیگری به جای آنکارا شد تا عمق خصومت این 2 کشور بیش از هر زمان دیگری عیان شود. در حال حاضر نیز پخش یک سریال در تلویزیون دولتی ترکیه مناسبات دیپلماتیک 2 کشور را با مخاطرات بیشتری مواجه کرده است. سریال آیرلیک (جدایی) که در شبکه تلویزیونی دولتی ترکیه پخش شد، یک نظامی اسرائیلی را نشان می‌دهد که از فاصله نزدیک یک دختر بچه فلسطینی را از ناحیه سینه هدف گلوله قرار داده و او را می‌کشد. پخش این سریال تلویزیونی خشم تل‌آویو را برانگیخت به طوری که این ناراحتی در بیانیه‌ای که از سوی وزارت خارجه این رژیم منتشر شده به‌خوبی نمایان است. حتی آویگدور لیبرمن، وزیرخارجه افراطی رژیم صهیونیستی، سفیر ترکیه در تل‌آویو را احضار کرد و به دلیل پخش این فیلم بشدت به وی تذکرداد. با این حال ترکیه نه‌تنها تاکنون از مواضع خود عقب‌نشینی نکرده است که حتی اعلام کرده تا زمانی که فاجعه غزه ادامه دارد آنکارا هیچگونه برنامه مشترک نظامی با اسرائیل برگزار نخواهد کرد. در مقابل اسرائیل نیز تهدید کرده است بار دیگر مناسبات ترکیه و ارمنستان را به هم خواهد زد و آن را به دوران رکود 90 ساله‌اش بازخواهد گرداند.
صهیونیست‌ها ادعا کرده‌اند مدارکی مستدل در اختیار دارند که نسل‌کشی ارامنه را توسط ترکان عثمانی اثبات می‌کند و در صورت تداوم این روند توسط مقامات ترکیه، این اسناد را به مجامع بین‌المللی ارائه خواهند کرد. تمام این مجادله‌ها و مناقشه‌ها عمق بحران را در مناسبات 2 طرف به‌خوبی نشان می‌دهد. به واقع روابط آنکارا و تل‌آویو در هیچ برهه‌ای تا به این حد بحرانی نبوده است. بی‌شک این وضع بیش از همه به ضرر رژیم صهیونیستی خواهد بود. اسرائیل که به واسطه تجاوزات مکرر و موجودیت نامشروعش همواره به عنوان منزوی‌ترین کشور منطقه شناخته می‌شده است، در پی وقایع اخیر تنها متحد استراتژیک خود را نیز از دست داده و بیش از هر زمان دیگری طعم انزوا را خواهد چشید.
در دیگر سو، دولت ترکیه هم در داخل و هم در خارج از کشور وجهه و پرستیژی باورنکردنی یافته است و افکار عمومی جهان اسلام در شرایطی که سران عرب در مقابل جنایات اسرائیل سکوت پیشه کرده‌اند، دولتمردان ترک را ستوده و تحسین می‌کنند. بی‌تردید همان مقدار که اسرائیل از این وقایع متضرر می‌شود و متحد مسلمان خود را از دست می‌دهد، به همان میزان ترکیه ازاین اقدام سود می‌برد. در واقع به نظر می‌رسد آنکارا استراتژی خود را درباره تعامل با اسرائیل تغییر داده و سران آناتولی در چرخشی 180 درجه‌ای تصمیم گرفته‌اند به جمع کشورهای مقاومت در منطقه بپیوندند و مناسبات خود را با کشورهایی نظیر سوریه و ایران تا بالاترین سطح ارتقا دهند. بی‌تردید روابط گرم کنونی دمشق و آنکارا در همین راستاست. همچنین سفر اردوغان به ایران نیز که در آینده‌ای نزدیک انجام می‌شود، می‌تواند مثلثی قدرتمند را علیه رژیم صهیونیستی در منطقه ایجاد کند.