نگاهی به عملکرد سایت آینده در وقایع اخیر

بصیرت:1- نقش دروغ و شایعه در آینده: متاسفانه سایت آینده نقش زیادی در ایجاد شایعه و اخبار غیرواقعی در فضای مجازی و رسانه‌ای کشور دارد که این شایعات بلافاصله به عنوان خبر موثق در روزنامه‌ها و سایت‌های مختلف منعکس می‌شود.
الف) دروغ ها و شایعات انتخاباتی
در روزهای تبلیغات انتخابات اخیر، سایت آینده به مرکز نشر اخبار کذب و غیرواقعی و نیز شایعات بی‌اساس تبدیل شده بود. یکی از بزرگترین شایعات و دروغهای آینده، شایعه‌ای بود که درست در شب انتخابات منتشر شد. بعد از انتشار نامه سرگشاده آقای هاشمی رفسنجانی، این سایت یک شایعه را در قالب خبر موثق و به نقل از یک منبع آگاه منعکس کرد:
«شب گذشته و تنها چند ساعت پس از انتشار نامه هاشمی رفسنجانی به رهبر انقلاب، وی با آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کرده است. بنابر اظهار یک منبع آگاه پس از این دیدار، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی با ابراز خرسندی و رضایت کامل از گفتگوهای انجام شده، اظهار داشت: این دیدار یکی از دیدارهای کارساز من با رهبری معظم انقلاب بوده است.»
با انتشار این خبر، بلافاصله پیامک‌هایی هم با هدف تاثیر گذاری بر نتیجه انتخابات منتشر شد که ادعا می‌کرد«رهبر انقلاب در دیدار هاشمی رفسنجانی به وی گفته است: مردم در مرحله‌ای هستند که باید خودشان معروف را از منکر تشخیص بدهند، امید است مردم با رای خود جواب دروغگویان و کسانی که به سرمایه های نظام توهین کردن رو بدهند!!»
خوشبختانه بلافاصله بعد از انتشار این دروغ آشکار، سایت مقام معظم رهبری با تکذیب این ادعا تصریح کرد که «در پی شایعات مطرح شده در خصوص پاسخ رهبر معظم انقلاب به نامه حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی، یک مقام آگاه در دفتر مقام معظم رهبری ضمن تکذیب این شایعه اعلام داشت هیچگونه پاسخ شفاهی یا کتبی به این نامه از سوی معظم له داده نشده است.»

واکنش آینده‌ای‌ها به این تکذیبیه جالب بود. آینده که خود این شایعه را به راه انداخته بود، آن را به گردن فارس و رجا انداخت و در واکنشی همراه با عصبانیت نوشت:

«بنابر گزارش خبرنگار آینده این رسانه ها (فارس و رجا) ابتدا شایعاتی درباره پاسخ رهبری انقلاب به نامه آیت الله هاشمی تولید کرده و سپس به نقل از فردی نامعلوم در روابط عمومی دفتر رهبری آن را تکذیب کردند؟؟!! این در حالیست که بنا بر اطلاعات موثق اصولا قرار بر ارائه پاسخی به آیت الله هاشمی قبل از انتخابات نبوده است. بنابر برخی اخبار، سیمای جمهوری اسلامی نیز مرتبا تکذیبه مذکور را زیرنویس کرده و سایت رهبری نیز آن را نمایش داده است در حالیکه خبر ارسال اصل نامه که در مطبوعات و خبرگزاریها منتشر شد، در صداوسیما بایکوت شد و تاکنون تکذیب رسمی یک شایعه که توسط هیچ رسانه داخلی و خارجی منتشر نشده توسط روابط عمومی دفتر رهبری بی‌سابقه بوده است و این اقدام افکارعمومی را نسبت به اصل نامه ارسالی هاشمی رفسنجانی بیشتر حساس می‌کند.»

مسئولان سایت آینده آنقدر از این مساله عصبانی شده بودند که فراموش کردند منبع اصلی این شایعه خودشان بوده‌اند نه خبرگزاری فارس و یا رجانیوز. از همه جالبتر آنکه آینده‌ای‌ها حتی برای دفتر رهبری هم تعیین و تکلیف کرده‌ بودند که چرا به این شایعات واکنش نشان داده و آنرا تکذیب کرده است؟!

ب)‌ شایعات و دروغ‌های آینده درباره مراجع و علما

یکی دیگر از شگردهای سایت آینده در انعکاس اخبار غیرواقعی، سوءاستفاده از اخبار مربوط به علما، مراجع، روحانیون و اخبار حوزه‌های علمیه است. این سایت در ماه‌های گذشته با انعکاس اخبار مختلف و تیترهای جنجالی چون نارضایتی گسترده علما، نارضایتی حوزه های علمیه، جلسات محرمانه روحانیون و مراجع و … شایعات و دروغ‌های بی‌اساس زیادی را هم منعکس کرده است که منبع بسیاری از آنها حدس و گمان خود آینده‌ای‌ها است و در برخی موارد شیطنت آنها!

البته در این زمینه سایت‌هایی چون شیعه نیوز و شیعه آنلاین هم به همراه سایت آینده نقش زیادی در به راه اندازی چنین شایعاتی داشته‌اند. شایعاتی از قبیل مهاجرت مراجع قم به نجف و یا دعوت مراجع قم از آیت الله سیستانی برای مهاجرت به ایران! معمولا شیوه تنظیم این خبرها به گونه‌ای است که می‌خواهد به خواننده خود، نوعی نارضایتی و تقابل میان علما و مراجع تقلید را با نظام و رهبری القا کند. گاهی هم تا آنجا پیش می‌روند که ناراحتی برخی مراجع و علما را از دولت به نارضایتی آنها از نظام و انقلاب تعبیر می‌کنند!

آقای رسول جعفریان هم اخیرا در مطلبی که در آینده منتشر شد، با مقایسه جمهوری اسلامی و رژیم شاه، گفته بود که مراجع در زمان شاه هم جلوی برخی اقدامات شاه می‌ایستادند! وی همچنین در مقاله‌ای با عنوان «مسئول شکاف میان مراجع و نظام کیست؟» نوشته است:«اگر امروز مراجع برابر دولت موضع گرفته و آن را نامشروع بدانند- و مطمئن باشیم که از همدیگر حمایت هم خواهند کرد ـ ممکن است این مخالفت به تدریج به مخالفت با نظام بینجامد!»

البته آینده که از یک سو، خبرهای غیرمستند و غیرموثق و حتی شنیده‌های خود و دوستانش را به این شیوه نقل می‌کند، بیانات رسمی و صریح مراجع عظام تقلید را درباره ولایت فقیه و رهبری و انقلاب و مسائل روز به راحتی سانسور می‌کند و یا با تیترهای خنثی و حذف بخش‌های مهم سخنان علما، به راحتی از کنار آن می‌گذرد.

مثلا نحوه انعکاس سخنان مراجع تقلید را در دیدار با هیئت موتلفه و دفاع قاطع آنها را از نظام و انقلاب و ولایت فقیه مقایسه کنید با مساله‌ی اختلاف روز عید فطر. در ماجرای اعلام عید فطر این سایت به همراه سایت‌هایی چون شیعه نیوز و شیعه آنلاین (و البته برخی سایت‌های دولتی و اصولگرا) به تقابل میان مراجع و رهبری دامن زد. اما از سوی دیگر بیانات صریح و شفاف علما را در حمایت از رهبری و ولایت فقیه خیلی راحت نادیده گرفت!

نمونه‌ی دیگر رفتار متناقض آینده، نحوه انعکاس اخبار مربوط به آیت الله جوادی آملی در این سایت است. آینده که در روزها و هفته‌های بعد از انتخابات، برخی سخنان آیت الله جوادی آملی را در راستای سیاست همیشگی خود و به منظور القاء تقابل ایشان با رهبری و نظام منعکس می‌کرد، سخنان و حمایت صریح و شفاف آیت الله جوادی آملی را از نظام و انقلاب و رهبری و ولایت فقیه در خطبه‌های اخیر نماز جمعه قم و نیز دیدار با دانشجویان سانسور کرد و اصلا به آن نپرداخت. گویا اخبار و بیانات علما تا جایی برای آینده‌ای‌ها مقبول است که به خیالات و تصورات آنها نزدیک باشد!

البته در تهیه و تدوین و تنظیم چنین اخباری، ردپای برخی شخصیت‌های روحانی و حوزوی شناخته شده دیده می‌شود که به باند قدرت در حوزه معروف هستند!

ج) دروغ‌های مضحک: دروغ‌های مضحک شامل آن دسته‌ از دروغ‌ها می‌شود که آدم با خواندش یاد کتاب‌ها و فیلم‌های پلیسی و جنایی و تخیلی می‌افتد و خنده بر لبان آدم می‌نشیند. مثلا چند روز قبل خبرنگار آینده، گزارش داد چند لباس شخصی در یکی از خیابان‌های تهران با اسلحه یک جوان را تعقیب و عاقبت او را دستگیر کردند. بعد همسایه‌ها از آن لباس‌شخصی‌ها پرسیدند که چرا این جوان را دستگیر می‌کنید؟ آنها هم جواب دادند که این جوان یک دزد است. اما خبرنگار آینده ضمن رد گفته آنها ادعا می‌کند که آن جوان، فعال سیاسی بوده است! (دقت کنید که در آینده، لباس‌شخصی ها همیشه خطرناک و مقصر هستند!)

2- توهین به امام و انقلاب و رهبری

اگر مدتی نظرات سایت آینده را کنترل کنید متوجه می‌شوید که در این قسمت از طرف خوانندگان این سایت توهین‌های زیادی به نظام، انقلاب، امام، رهبری و مسئولان کشور صورت می‌گیرد. من موارد زیادی را جمع آوری کرده‌ام که در آن به صراحت توهین‌های زیادی به امام راحل شده است و اگر لازم با شد آن‌ها را منتشر می‌کنم.

البته اینجا ممکن است عده‌ای بگویند که نظرات خوانندگان ربطی به مسئولان سایت آینده ندارد. مسئولان آینده هم برای فرار از این مساله به راحتی می‌توانند ادعا کنند که امکان کنترل همه نظرات میسر نیست، اما این بهانه‌ی آنها پذیرفتنی نیست. مثالی می‌زنم. همان طوری که می‌دانید وضعیت نظرات وبلاگ من به صورت عمومی است و من عادت ندارم نظرات وبلاگم را حذف ‌کنم مگر آنکه توهینی صورت گرفته باشد. چند روز پیش دوست عزیزی برایم ایمیلی فرستاد و گلایه کرد که چرا نظرات توهین آمیز علیه امام را عمومی کرده‌ام که من هم به محض اطلاع آنرا حذف کردم.

اما چنین وضعیتی در سایت آینده وجود ندارد یعنی نظرات این سایت به صورت پیش فرض عمومی نیست و مسئولان آینده پس از بررسی نظرات آنرا عمومی می‌کنند. ضمنا توجه داشته باشید که آینده یک سایت است نه یک وبلاگ، آیا ارزش و اهمیت وقت گذاشتن و بررسی نظرات سایت، کمتر از یک وبلاگ است؟

ضمن اینکه مسئولان آینده آنقدر ولایتی و خط امامی هستند که این روزها احساساتش به خاطر هتک حرمت بیت امام و نوه امام جریحه دار شده است، آنوقت من چطور باور کنم که آنها احساساتشان بخاطر هتک حرمت خود امام در سایتشان جریحه‌دار نمی‌شود؟ مساله مهمی است واقعا!

3- سانسور نظرات مخالف

مساله بعدی سانسور نظرات مخالف و پذیرفتن نظرات توهین آمیز و موافق با مطالب آینده است. به عنوان مثال، من و دوستانم در طول یک هفته مشخص برای برخی مطالب این سایت، نظرات خودمان را به صورت کاملا محترمانه نوشتیم. نظراتی در دفاع از نظام، انقلاب و رهبری،‌ اما در کمال تعجب و برخلاف همه شعارها و ادعاهای آزادی بیان، حتی یک نظر ما هم عمومی نشد! از طرف دیگر تا دلتان بخواهد، نظرات مخالف ما و موافق با سایت آینده، پای نوشته‌هایشان عمومی می‌شود که بخش زیادی از آن هم توهین و اهانت به نظام و انقلاب و رهبری است!

4- ولایت پذیری از نوع سایت آینده:

ولایت پذیری مسئولان این سایت هم در نوع خود جالب و خنده‌دار است. مثلا چند روز پیش آینده در واکنش به انتشار ویژه نامه روزنامه ایران درباره انتخابات مطلبی نوشت با عنوان «آیا ذوب شدگان برای نظر رهبر انقلاب ارزش قائلند؟»

در این نوشته آمده است:«با وجود آن‌که رهبر انقلاب بارها به حمایت و تأیید شخصیت ارزشی و انقلابی مهندس موسوی پرداخته و چندی پیش با حضور در منزل پدر مهندس موسوی، عباراتی کم‌سابقه را در تجلیل از تدین و سلامت نخست‌وزیر دفاع مقدس استفاده کرده‌اند، رسانه‌های دولتی، کماکان به تخریب شخصیت موسوی مشغولند. در حالی که آیت‌الله خامنه‌ای در سخنان صریح خود بارها مهندس موسوی را شخصیتی انقلابی و ارزشی دانسته‌اند، رسانه‌های دولتی که مدعی پایبندی به نظرات رهبر انقلاب هستند، با نقض آشکار سخنان رهبری به حرکت در چارچوب خط رسانه‌های بیگانه می‌پردازند.»
به این می‌گویند هوش و حواس از نوع آینده و ولایت‌پذیری از نوع مدیران آینده. چرا که آنها سخنان و مواضع چند سال پیش و چند ماه پیش رهبر انقلاب را به خوبی یادشان می‌آید و خیلی محکم پایبند نظرات قبلی رهبری هستند، اما سخنان بعد از انتخابات رهبری و مواضع اخیر ایشان را اصلا به خاطر نمی‌آورند! در اینکه رهبر انقلاب بارها از موسوی حمایت کرده حرفی نیست، اما همه می‌دانیم که بعد از حوادث اخیر، رهبر انقلاب فرمایشات دیگری هم داشتند. از جمله اینکه فرمودند در جریان حوادث بعد از انتخابات خواص بسیاری مردود شدند!
4- احمدی‌نژاد ملاک و معیار قضاوت آینده:
تعصب آینده در مخالفت و دشمنی با احمدی‌نژاد به حدی است که دیگران را هم بر اساس دشمنی و دوستی آنها با احمدی‌نژاد مورد توجه قرار می‌دهد. مثلا اگر شخصی تا همین دیروز موافق احمدی‌نژاد بود و امروز مخالف احمدی نژاد باشد، از نظر آینده‌ای‌ها به عنوان چهره‌ی محبوب معرفی می‌شود مثل آقای باهنر. از آن طرف اگر کسی جزو مخالفان و منتقدان احمدی‌نژاد باشد، اما فقط یک تعریف خشک و خالی از احمدی‌نژاد بکند، فورا توسط آینده‌ سرکوب می‌شود! مثل محمدرضا تابش نماینده فراکسیون اقلیت مجلس که تنها به خاطر حمایت از لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها، مورد تمسخر و توهین آینده قرار گرفت : جناب اقلیت! احمدی نژاد و توکلی را رو سفید کردید!
5- آینده و تیترهای وارونه

وقتی بهانه‌ای برای دروغ و شایعه وجود نداشته باشد و سایت آینده هم اصرار داشته باشد که خبری را منعکس کند، راحت‌ترین راه اینست که تیتر خبر را طوری انتخاب کند که لااقل ذهن مخاطب خود را بمباران کند. به همین دلیل گاهی اوقات تیترهایی در آینده می‌بینیم که زمین تا آسمان با متن خبر فرق دارد.

به عنوان مثال به این تیتر توجه کنید «انتقاد جواد لاریجانی از دیدارهای متعدد با مراجع!» اولین حسی که با خواندن این تیتر به آدم دست می‌دهد این است که جواد لاریجانی کلا با همه دیدارهای علما و مراجع مخالفت کرده و مخالف دیدار با مراجع است. اما وقتی متن خبر را می‌خوانیم می‌بینیم که لاریجانی دارد از گرو‌ه‌هایی انتقاد می‌کند که سابقه و سیاست‌شان شهادت می‌دهد که موافق دخالت مراجع در امور مملکتی هستند و اصلا به مساله تقلید اعتقادی ندارند:«کسانی که وجود اسلام را برای زمان حاضر در سیاست نفی می کردند از مرجعیت برای بازی سیاسی خود استفاده کردند.» همچنین وی یادآوری می‌کند که دیدار آنها با مراجع به منظور تاثیرگذاری بر مسائل سیاسی کشور است.

آنچه خواندید تنها گوشه‌ای بود از شیوه‌های متعدد سایت آینده در ایجاد و گسترش شایعه و دروغ در فضای رسانه‌ای کشور. من مخالف با نظرات و اعتقادات شخصی مدیران آینده نیستم. هر کسی حق دارد که از عقایدش دفاع کند. مشکل من با نحوه دفاع کردن آنها از اعتقاداتشان است.

البته نباید از نقش مدیران و حامیان این سایت هم غافل شد. به هر حال بخش زیادی از فعالیت آینده، مدیون ارتباطات پشت پرده آنها با برخی مسئولین و شخصیت‌های بانفوذ و موثر است. به عنوان مثال آقای فواد صادقی به عنوان مدیر سایت آینده ارتباط نزدیکی با رییس دفتر سعید مرتضوی در دوره ریاست او بر دادستانی تهران داشت و تمامی خبرهای محرمانه در خصوص برخورد قضایی با سایت آینده را از طریق او دریافت می‌کرد. صادقی همچنین به واسطه ارتباط‌هایی که با برخی افراد و آقازاده‌ها دارد علی‌رغم همه تخلفات تاکنون توانسته سایت آینده را سرپا نگه دارد. اخیرا خبرهایی هم از ارتباط او با رییس دفتر علی لاریجانی و معاون سابق وی در شورای عالی امنیت ملی شنیده شده است. به این می‌گویند روابط فراجناحی!

فواد صادقی البته در جریان حوادث بعد از انتخابات به علت نقش سایت آینده در تحریک اغتشاش گران، بازداشت شد که بعد از دستگیری بلافاصله به همه اشتباهات خود اعتراف کرد و همه برگه‌های بازجویی را چشم بسته امضا کرد و با ابراز ندامت شدید از رفتار خود، تعهد داد که در آینده آنها را جبران کند. وی پس از این تعهدات آزاد شد.

جالب اینجاست که آینده، اخیرا در واکنش به اعترافات محمدعلی ابطحی، یادداشت‌های توهین‌‌آمیزی را درباره او منتشر کرده که این مساله با توجه به رفتار مشابه فواد صادقی جای تامل دارد!

ختم کلام: چند روز پیش یادداشتی را در آینده خواندم با عنوان «بولتن سازان چگونه شایعه پردازی می‌کنند؟» از دیدن این تیتر خنده‌ام گرفت. با خودم گفتم دقیقا با همان شیوه و روشی که سایت آینده، شایعه سازی و شایعه پراکنی می‌کند!