آمریکا و انتخابات افغانستان

مهدی یزدان‌پناه
افغانستان که 8 سال اشغال را سپری کرده در 29 مردادماه انتخابات ریاست جمهوری را برگزار کرد. پس از گذشت 2 ماه از این انتخابات و گمانه زنی های گوناگون و در شرایطی که پیش از این شمارش آرا از برتری 54 درصدی حامد کرزای در برابر 38 درصد عبدالله عبدالله حکایت داشت، سرانجام کمیته انتخابات با بازشماری آرا از ابطال بخشی از آرا خبر داد. نتیجه نهایی آنکه انتخابات به دلیل تنزل آرای کرزای به 49 درصد به دور دوم کشیده شده و کرزای و عبدالله عبدالله باید در 16 آبان رقابت دوباره ای را انجام دهند. در کنار مواضع این افراد و روند تحولات افغانستان نکته اساسی استقبال کشورهای غربی از کشیده شدن انتخابات به دور دوم است. در بررسی علل و دلایل تمایل این کشورها به نتایج اعلام شده از سوی کمیته انتخابات و تأکید آنان بر لزوم اجرای این انتخابات چند نکته قابل توجه است.
1) آمریکایی ها در حالی در سال 2001 به اشغال افغانستان پرداختند که محورهای اصلی این اقدام را اهدای دموکراسی به مردم و حتی گسترش آن به منطقه عنوان می کردند. پس از گذشت 8 سال کارنامه اشغالگران نشان می دهد که آنها نه تنها در این زمینه موفق نبوده اند بلکه استمرار و تشدید جنگ در افغانستان زمینه های گذشته دموکراسی را نیز در این کشور تحت الشعاع قرار داده است. هر چند که اشغالگران سعی داشتند تا با برگزاری انتخابات در 29 مرداد ماه چهره ای از دموکراسی اهدایی خود را به نمایش گذارند، اما روند تحولات بویژه عدم مشارکت مردمی به دلیل هراس از طالبان و فرمایشی دانستن این انتخابات، این خواسته اشغالگران را با چالش مواجه ساخت. اکنون آنها با سوق دادن انتخابات به دور دوم و تبلیغات در این زمینه سعی دارند تا به اصطلاح دموکراسی را در ابعاد جدیدی به نمایش گذارند. اعمال فشار این کشورها بر کرزای که با سفر جان کری نماینده کنگره آمریکا و کوشنر وزیرخارجه فرانسه به افغانستان نمود بیشتری پیدا کرد در جهت پذیرش نتیجه کمیته انتخابات خود سندی بر این تلاش است.
2) تحولات افغانستان نشانگر شکست های پیاپی اشغالگران در برابر طالبان و نیز اختلافات شدید در میان کشورهای حاضر در افغانستان است. بحران در این کشور چنان گسترده است که حتی فرماندهان نظامی اشغالگران نیز در برابر سیاسیون قرار گرفته و به مخالفت با طرح های آن ها می پردازند، چنانکه فردی مانند ژنرال مک کریستال فرمانده نیرو های آمریکایی در افغانستان عملاً به مخالفت با طرح های کاخ سفید پرداخته و استراتژی خروج را تنها راهکار برای فرار از باتلاق افغانستان دانسته است. در چنین شرایطی و در حالی که اعضای ناتو با اختلاف و چند دستگی مواجه شده اند، برگزاری دور دوم انتخابات می تواند افکار عمومی جهانی را به مسائل حاشیه ای سوق داده تا در این میان فرصتی برای کاهش چالش های اشغالگران فراهم آید. البته باید در نظر داشت که اشغالگران با بهانه قرار دادن دور دوم انتخابات تلاش دارند تا انجام عملیات های جدید و حتی افزایش نیرو به بهانه تأمین امنیت انتخابات را اجرایی کنند. برگزاری انتخابات می تواند بهانه ای باشد برای آمریکا که بتواند برای مدتی هر چند کوتاه سایرکشورها را با اهداف و سیاست های خود در افغانستان همسو سازد.
به هر تقدیر هر چند کشیده شدن انتخابات افغانستان به دور دوم تصمیمی اعلام شده از سوی کمیته انتخابات بوده، اما در نهایت می توان اهداف و خواسته های اشغالگران را نیز در روند مذکور مشاهده کرد. چرا که آنها برای توجیه اقدامات خود و حتی بیان ادعاهای خود در مورد دموکراسی اهدا شده به افغانستان به این فرآیند نیاز داشته و اکنون نیز با تبلیغات گسترده برای اجرایی شدن این مسئله تلاش می کنند هر چند که عدم تمایل مردمی برای مشارکت در انتخابات به دلیل ترس از طالبان و دیدگاه های منفی موجود در مورد نقش اشغالگران در انتخابات می تواند چالش های دیگری را برای آمریکا و متحدانش به همراه داشته باشد.