آپارتاید هسته ای

آپارتاید Apartheid یک کلمه آفریقایی است که از نظر لغوی به معنی جدایی و تبعیض است. اگرچه این واژه در ابتدا به دولت های تبعیض نژادی اطلاق می شد اما به تدریج برای هر نوع تبعیض فاحش درخصوص حقوق مشروع دولت ها و افراد به کار برده شد. «آپارتاید هسته ای» نیز اشاره به عملکرد تبعیض آمیز کشورهای قدرتمند و سازمان های بین المللی نسبت به سایر دولت ها جهت دستیابی به فناوری هسته ای دارد. آثار «آپارتاید هسته ای» را می توان در زمینه های مختلفی ملاحظه کرد.
1-تبعیض در حقوق مشروع؛ اولین و مهمترین رفتار تبعیض آمیز قدرت های هسته ای در معاهده NPT تبلور یافته است. در این معاهده دولت ها به «دارا» و «ندار» تقسیم شده و تجهیزات فن آوری هسته ای و سلاح های اتمی منحصر به کشورهایی شد که پیش از تدوین معاهده مزبور از سلاح های هسته ای برخوردار بودند. در صورت نقض تعهد از سوی دولت های هسته ای، هیچ ضمانت اجرایی درمعاهده مقرر نشده است. ولی در صورتی که دولت های فاقد سلاح های هسته ای تعهد را نقض کنند، شورای امنیت سازمان ملل علیه آن دولت عضو با عنوان حفظ صلح و امنیت بین المللی اقدامات تنبیهی انجام خواهد داد.
به طور کلی NPT به ابزاری برای کنترل کشورهای جهان سوم و غیرهسته ای تبدیل شده است.
در حالی که کشورهای غیرهسته ای محروم از حقوق هسته ای مصرح در NPT هستند، کشورهای هسته ای بدون هیچ محدودیتی به تکثیر عمودی(کیفی) زرادخانه های اتمی خود می پردازند و علاوه بر این فعالانه به تکثیر و اشاعه افقی (کمی) سلاح های هسته ای کمک کرده و می کنند.
2-تبعیض در نحوه نظارت و کنترل؛ این نوع تبعیض از چند زاویه انجام می شود. در واقع نظارت بر کشورهای عضو NPT و آژانس بین المللی انرژی اتمی به طور یکسان انجام نمی شود. در درجه اول تفاوت فاحشی در نظارت بر فعالیت های هسته ای کشورهای صاحب این فن و دولت های غیرهسته ای وجود دارد. مکانیزم های نظارتی معاهده NPT تنها وظیفه کنترل کشورهای غیرهسته ای را بر عهده دارد و در صورت استنکاف این کشور از نظارت با تدابیر تنبیهی روبه رو خواهد شد در حالی که کشورهای صاحب فناوری هسته ای که عمدتا شامل کشورهای غربی هستند چنین ضوابطی بر آنها حاکم نیست. از سوی دیگر نظارت بر فعالیت های هسته ای دولت های غربی و غیرغربی نیز متفاوت است. تاکید و اصراری که آژانس بین المللی انرژی اتمی جهت نظارت بر دولت های غیرغربی دارد به هیچ وجه تاکنون بر دولت های غربی نداشته است. سومین زاویه نظارت تبعیض آمیز، بین کشورهای صنعتی و کشورهای جهان سوم است. نظارت در این سطح به گونه ای است که جهان سومی ها نباید سلطه علمی بر فناوری هسته ای داشته باشند.
3-تبعیض در برخورد با قصورها و تخلفات؛ آژانس و به ویژه گروه غربی عضو آژانس از یک سو و شورای امنیت سازمان ملل از سوی دیگر تاکنون در برخورد با قصورها و تخلفات دولت های عضو دو گونه مواجهه داشته اند: دولت هایی که در راستای منافع کشورهای غربی و قدرت های هسته ای حرکت کرده اند همواره قصورها و تخلفات آنها مورد اغماض قرار گرفته در حالی که دولت های ناهمساز با قدرت های هسته ای با شدیدترین واکنش ها مواجه شده اند. بارزترین نمونه نحوه برخورد با فعالیت های هسته ای ایران است که با وجود دو هزار ساعت نفر بازرسی از تاسیسات هسته ای ایران در طی سه سال اخیر هنوز صلح آمیز بودن آن اعلام نشده در حالی که کره جنوبی علی رغم اقدام پنهانی درخصوص جداسازی پلوتونیوم با کوچکترین عکس العمل مواجه نشده است.
4-تبعیض در انتقال فن آوری؛ غرب به شدت فناوری هسته ای را تحت کنترل خود دارد و حاضر نیست که این فن آوری از انحصار آنها خارج شود. در این راستا محدودیت های جدی درخصوص انتقال مواد و کالا و تجهیزات هسته ای ایجاد کرده اند. برای اینکه این محدودیت ها به خوبی اجرا شود سازمان ها و نهادهای مختلفی از جمله PSI، باشگاه لندن و... ایجاد شده است. در صورتی این محدودیت ها برداشته خواهد شد که دولت ها به طور کامل در چارچوب منافع قدرت های هسته ای و کشورهای غربی قرار داشته باشند. چنانکه رژیم سابق ایران به واسطه همراهی همه جانبه با غرب از محدودیت کمتری در برخورداری از فناوری هسته ای مواجه بود. اما رژیم صهیونیستی به واسطه رابطه ویژه با آمریکا و کشورهای اروپایی با هیچگونه محدودیتی روبه رو نبوده و نیست تا جایی که هم اکنون صاحب سلاح های هسته ای نیز شده است.

http://www.sobhesadegh.ir/