مدیران جهادی، نیاز امروز/محمدعلی موحدزاده

بسیج ثمره معنوی انقلاب و وجه عیان بعد فرهنگی عظیم ترین حادثه سیاسی- اجتماعی قرن بیستم است. بسیج در عین حالی که وابستگی های آشکار به سیستم حاکمیت دارد ولی مردمی ترین سازمان است و از بطن مردم برخاسته است. همین امر از بسیج یک «نهضت مداوم» و پیشرو ساخته است و هیچ گاه آن را اسیر در تلاطم های سیاسی و تغییرات اجتماعی نساخته است. از سوی دیگر، وابستگی عقیدتی این نهاد به مرجعیت و آموزه های اسلامی تواما از آن، یک نهاد دینی که به پرورش معنوی و تربیت اسلامی اعضای خود می پردازد ساخته است. تجربه سالیان گذشته و دوران پرافتخار دفاع مقدس نشان داده است،«منش بسیجی» راهگشای بسیاری از بن بست های به ظاهر سخت و طاقت فرسا بوده است. چه از حیث نظامی و چه از لحاظ اجتماعی، بسیج طی سالیان دفاع مقدس به خوبی هم عرصه عمومی جامعه و هم صحنه های نظامی نبرد علیه باطل را «مدیریت »کرد. در سالهای پس از جنگ نیز این نهاد انقلابی : اسلامی در مسیر بازسازی از خود قابلیت های شگرفی را بروز دادو یاری رسان نهاد دولت برای بازسازی بود.

اما؛ در شرایط فعلی نیز بستری وجود دارد که می توان از پویایی ذاتی بسیج در سامان مند کردن امورات جامعه نهایت استفاده را برد. سیستم اداری موجود در وضعیت مناسبی به سر نمی برد. جدای از این امر همواره در مطالعات جامعه شناختی و سازمانی دنیا، از «دیوان سالاری» به عنوان یک سیستم خشک و فاقد انعطاف و بی روح یاد شده است. با این وصف، نقص ذاتی سیستم بوروکراسی به انضمام مصائب تاریخی این مقوله در ایران و نفوذ پاره ای از عناصر معلوم الحال، می طلبد که بسیج خود را برای ورود به عرصه ای جدید مهیا سازد. معنویتی که در بافت و اجزای این نهاد انقلابی جاری و ساری است به بهترین وجه می تواند تحولی بنیادی در سیستم اداری کشور ایجاد نماید و شرایطی که امروز کشور در آن به سر می برد، نیازمند مدیرانی با روحیه «جهادی و معنوی» است نه تکنوکرات خشک و بی روحی که تنها به «منافع سیستم» می اندیشند. بنابراین هم از بعد فرهنگی و هم از لحاظ دخالت مستقیم در ساز و کار اجرایی، بسیج می تواند طرحی نو در اندازد و شکل و نمای جدیدی به پیکر فرتوت بوروکراسی وطنی بدهد. در عین حال اما، این کار محتاج نظارت دقیق و بهره گیری از ظرافت عمیق مدیریتی و راهبردی است تا خدای نخواسته نتیجه ای معکوس به بار نیاید.

به هر روی بسیج ثمره معنوی انقلاب و روح متعالی آن است، این وجه متعالی می تواند بوروکراسی این کشور را از خمودی و رخوت مستولی شده برآن برهاند.