دردسر هاى نارنجى یوشنکو /سعید سبحانی

“ویکتور یوشنکو” را مى توان یکى از بداقبال ترین روساى جمهور تاریخ اروپا دانست!پس از وقوع انقلاب نارنجى در “کى یف”یوشنکو با موج نارضایتى مردم کشورش رو به رو شد.حمایت اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا به سبب فشارهاى روسیه کاهش یافت و با قطع گاز روسیه به اوکراین در ابتداى سال 2006 بحران اقتصادى سرتاسر این کشور را فرا گرفت.در چنین شرایطى شهروندان اوکراینى “یوشنکو” و دیگر عاملان وقوع انقلاب نارنجى را عوامل اصلى بروز این بحران مى دانشتند.از زمان وقوع انقلاب مخملین “کى یف”تا به امروز اوکراین و یوشنکو رنگ آرامش را به خودشان ندیده اند.درگیرى رئیس جمهور و اعضاى پارلمان اوکراین همچنان ادامه دارد. دستور انحلال پارلمان که توسط یوشنکو داده شده است ناآرامیهاى زیادى را در فضاى عمومى اوکراین ایجاد نموده است.حامیان یوشنکو هم اکنون خود را “محدود”و”ناتوان”مى بینند و از آینده خود بیمناکند.کاخ سفید و اتحادیه نیز در این شراطى سخت مهره وابسته به خود را تنها گذاشته و اوضاع سیاسى کى یف را از دور نظاره مى کنند.آنها به خوبى آگاهند که انقلاب نارنجى به در اوکراین به نقطه شکست خود رسیده است .

اخیرا پارلمان اوکراین که از سوى رئیس جمهور منحل اعلام شده، تشکیل جلسه داد و با حضور 269 نماینده از سه حزب کمونیست، سوسیالیست و مناطق، لایحه قانونى را در خصوص تغییر قانون اساسى و لغو مصونیت رئیس جمهور، نمایندگان پارلمانى و قضات این کشور به تصویب رساند. پارلمان اوکراین که خود از سوى رئیس جمهور این کشور منحل اعلام شده، به ابتکارعمل برخى نمایندگان و یکبار دیگر در مخالفت با خواست ویکتور یوشنکو، تشکیل جلسه داد. در این نشست 269 تن از مجموع 450 نماینده از سه حزب مطرح کشور، یعنى حزب کمونیست، حزب سوسیالیست و حزب مناطق، شرکت کرده بودند.

الکساندر ماروز، رئیس پارلمان اوکراین در پایان این نشست متذکر شد که پارلمان پنجم، تا آغاز به کار نخستین نشست پارلمان ششم و پس از برگزارى و روشن شدن نتایج انتخابات 30 سپتامبر، کاملا قانونى بوده و مى‌تواند در صورت نیاز هر زمان که لازم بداند، تشکیل جلسه دهد.

در این نشست 259 نماینده پارلمان اوکراین به لایحه قانونى در خصوص انجام تغییراتى در قانون اساسى کشور راى دادند که بر اساس آن مصونیت رئیس جمهور، نمایندگان پارلمان و نیز قضات کشور از 20 فوریه سال 2008 لغو خواهد شد. قانونگذاران اوکراینى قصد دارند تا این لایحه قانونى را براى انجام کار کارشناسانه به دادگاه قانون اساسى این کشور ارائه دهند.

در حالیکه ویکتور یانوکوویچ، نخست وزیر اوکراین این اقدام نمایندگان پارلمان این کشور را کاملا قانونى دانسته و برگزارى چنین نشستى را تهدیدى براى امنیت سیاسى کشور تلقى نمى کند، ویکتور یوشنکو، رئیس جمهور در واکنش به این نشست، با محکوم کردن آن تلاشى دیگر براى بى ثبات کردن اوضاع در اوکراین و اقدامى مخرب برشمرد که با هدف اهمیت قائل نبودن براى قانون اساسى کشور صورت گرفته است.

دامنه اختلافات “یوشنکو”و”یانوکویچ”گسترده است . این اختلافات بارها خود را در صحنه سیاسى اوکراین نشان داده است.رئیس جمهور اوکراین سعى دارد روسیه را نسبت به دخالت در اوضاع داخلى “کى یف”متهم نماید.الیته گرجستان نیز به عنوان دیگر متحد واشنگتن در حیاط خلوت روسیه بارها دست به چنین اقدامى زده است.یوشنکو در تازه ترین اظهاراتش مسمومیت خود را به روسها ربط داده است.

رئیس‌جمهورى اوکراین عملا مسکو را متهم کرده که در تحقیقات مربوط به مسموم‌کردن وى مانع‌تراشى کرده و از ارائه نمونه سم تولیدى در روسیه براى کارشناسان خوددارى مى‌کند.

ویکتور یوشنکو مسکو را متهم کرد که در تحقیقات مربوط به سوء قصد به جان وى در سال 2004 میلادى که منجر به مسمومیت شدید وى و تغییر حالت پوست بدن وى شد، مانع‌تراشى کرده است. یوشنکواخیرا در کنفرانس مطبوعاتى در ” دنپروپتروفسکى “رسما روسیه را به دست داشتن در آن ماجرا متهم و اعلام کرد که مسکو در انجام تحقیقات در این باره خلل وارد مى‌کند. وى با اعلام این که چنین سمى تنها در آزمایشگاه‌هاى سه کشور آمریکا، انگلیس و روسیه تولید مى‌شود، متذکر شد که در میان این سه کشور تنها روسیه از ارائه نمونه‌هاى سم مذکور به کى‌یف براى کارهاى کارشناسى روى آن اجتناب کرده است. رئیس‌جمهورى اوکراین همچنین اعلام کرد که از روسیه خواسته شده تا سه تن از افراد مظنون به دست‌داشتن در قضیه مسموم‌کردن وى را به این کشور تحویل دهد، ولى تاکنون جوابى در این باره از سوى مسکو دریافت نشده است. به گفته وی، این مساله حتى در دیدار با ولادیمیر پوتین نیز مطرح شد.

مسوولان وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرده اند که قصد تفسیر و توضیحى درباره اظهارات رئیس‌جمهورى اوکراین را ندارند. در این رابطه ویکتور چرنومردین، سفیر روسیه در کى‌یف نیز اظهار داشت که تاکنون مسکو درخواستى براى ارائه کمک در امر تحقیقات درباره قضیه مسمومیت ویکتور یوشنکو در سال 2004 دریافت نکرده است. چرنو مردین متذکر شده که وى دائما در کى‌یف حضور داشته و بارها با رئیس‌جمهور یوشنکو ملاقات کرده‌است ، اما این نخستین بار است که چنین اتهامى را مى‌شنود. طرح دوباره قضیه مسمومیت ویکتور یوشنکو، در بحبوحه مبارزات انتخاباتى پیش از موعد پارلمان اوکراین مطرح شده است.

به نظر مى رسد “یوشنکو”با مطرح ساختن مجدد مسئله مسمومیت خود در سال 2004 ،سعى دارد فضاى سیاسى اوکراین را دوباره به دوران وقوع انقلاب نارنجى بازگرداند.اما وى در این راستا موفق نخواهد بود.بازگشت “کى یف”به فضاى انقلاب نارنجى با توجه به ضعف مدیریتى یوشنکو فشارهاى روسیه و رفتار غرب امکانپذیر نخواهد بود.رئیس جمهور اوکراین تصور مى کرد که با حمایت آمریکا و کشورهایى مانند آلمان ،انگلستان و فرانسه خواهد توانست به حیات سیاسى دراز مدت و موثر خود در “کى یف”ادامه دهد،اما هم اکنون همه معادلات به ضرر وى ترسیم شده است.او یکى از اصلى ترین قربانیان انقلابهاى رنگى آمریکا در آسیاى مرکزى محسوب مى شود.در چنین شرایطى “میخاییل ساکاشویلی”رئیس جمهور گرجستان نیز به شدت اساس ناامنى مى کند.سقوط احتمالى یوشنکو در اوکراین تاثیر به سزایى در معادلات سیاسى “تفلیس “خواهد گذاشت.ساکاشویلى به خوبى مى داند که مسکو اجازه قدرت نمایى منطقه اى به گرجستان را نخواهد داد.از این رو “کى یف”و”تفلیس”حیات سیاسى و اقتصادى مستقلى نخواهند داشت و مجبور خواهند بود پازلهاى سیاست داخلى و خارجى خود را برمبناى رفتارهاى ایالات متحده آمریکا و روسیه استوار سازند.

از سوى دیگر با شکست احتمالى جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهورى سال 2008 میلادى اوضاع آسیاى مرکزى به ضرر متحدان مخملین آمریکا بر هم خواهد ریخت.در این راستا مى توان سه دلیل اساسى را ذکر کرد:

1-نخست اینکه انقلابهاى مخملین به صورت ماهوى ناپایدار و شکننده هستند و گذشت زمان سبب تحکیم آنها نمى شود.این در حالیست که انقلابهاى اصیل و واقعى پایدار بوده و با گذشت زمان تقویت خواهند شد.بخش عمده اى از معضلات ایجاد شده در اوکراین و گرجستان به سبب عدم استحکام پایه هاى آنهاست.پایه هاى انقلابهاى تفلیس و کیف سست بوده و نمى توان نسبت به پایدارى آنها در آینده امیدى بست.

2-روسیه به هیچ عنوان پذیراى مانور منطقه اى تفلیس و کى یف در اطراف خود نیست.نگاه تهدید محور کاخ کرملین نسبت به گرجستان و اوکراین همچنان ادامه دارد و این مسئله در مناسبات منطقه اى مسکو و کشورهاى اطرافش تاثیر گذار خواهد بود.در صورت بوجود آمدن هرگونه مناقشه اى در حیاط خلوت روسیه ،دو کشور اوکراین و گرجستان بیشترین ضربه را خواهند خورد.

3-شکست احتمالى جمهوریخواهان از دموکراتها در انتخابات ریاست جمهورى سال 2008 آمریکا، مترادف با بازتعریف مناسبات واشنگتن و مسکو خواهد بود.این مسئله تاثیر معکوسى بر اوضاع داخلى گرجستان و اوکراین خواهد گذاشت.بر این اساس میزان حمایت کاخ سفید از مخالفان منطقه اى روسیه تا حدى کاهش خواهد یافت.

در نهایت اینکه وقوع انقلابهاى رنگین در اوکریان و گرجستان سبب نارضایتى عمومى در این کشورها شده است.البته این نارضایتى در اوکراین نمود و عینیت بیشترى دارد.آنچه مسلم است اینکه ادامه حیات سیاسى افرادى مانند یوشنکو به مخاطره افتاده و ایالات متحده آمریکا نیز توانایى تضمین حضور درازمدت آنها را ندارد.