فرانسویهاى نومحافظه کار

اشاره:

پس از آنکه “نیکولا سارکوزی”در انتخابات ریاست جمهورى فرانسه توانست بر “سگولن رویال”،رقیب سوسیالیست خود غلبه پیدا کند،کاخ الیزه به کانون افراطى گرى و بحران تبدیل شده است.جانشین ژاک شیراک و همراهانش در طول این مدت اندک نشان داده اند که نسبت به اتخاذ سیاستى راهبردى و همگرایانه در سیاست خارجى خود اعتقادى نداشته و در عوض،خواهان پیاده نمودن فرمول نومحافظه کارى بوش و همراهانش درخاک اروپا هستند:

از شیراک تا سارکوزی

زمانى که ژاک شیراک به عنوان مرد اول کاخ الیزه در قدرت قرار داشت،شاهد بروز وقایع قابل تاملى در فرانسه بودیم.شورش در حومه پاریس،تظاهرات بر علیه قانون کار و مهاجرت پیشنهادى دوویلپن،گسترش خصومتها میان نخست وزیر و وزیر کشور وقت فرانسه و ... مواردى بودند که جملگى حول یک حقیقت تمرکز پیدا نموده بودند:از هم گسیختگى بافت سیاسى و اجتماعى فرانسه.در ابتداى سال 2003 میلادى که نخستین موشک ایالات متحده آمریکا و انگلستان به خاک عراق شلیک شد ،کشورهاى آلمان و فرانسه مخالفت خود را با اشغال بغداد اعلام نمودند.ژاک شیراک و شرودر در حالى این مخالفت را علنى ساختند که ارتباطات پاریس و حکومت صدام حسین بر هیچ کس پوشیده نبود.گل آلود شدن آبى که سالها محل ارتزاق مقامات فرانسوى بود به سود کاخ الیزه نبود.از این رو جنس مخالفت پاریس با اشغال عراق از نوع مخالفت با جنگ یا اقدامات ضدبشرى آمریکا نبود.کاخ سفید پس از پایان اشغال عراق تصمیم گرفت با اعطاى امتیازاتى به فرانسه،مخالفت این کشور با اشغال عراق را به حاشیه براند.اتفاقا این مسئله با موفقیت انجام شد!هم اکنون دیگر شاهد ابراز صریح و علنى مخالفت کاخ الیزه با اشغال عراق نیستیم ،زیرا مقامات آمریکایى پاریس را وارد معادلات سیاسى لبنان کرده اند و موقعیت آنها را در شوراى امنیت سازمان ملل متحد تقویت نموده اند.فرانسه نیز در قبال این امتیازات به واشنگتن تعهد داده است تا در مقابل مانور بوش در عراق سکوت نماید.

ژآک شیراک سیاستمدارى بود که سعى داشت خود را در قالب شخصیتى منطقى و آرام جلوه دهد.البته رئیس جمهور سابق فرانسه در این راستا موفق نبود.هر چند تجارب دیپلماتیک شیراک به مراتب از سارکوزى بیشتر بود اما همراهى پشت پرده پاریس با واشنگتن و تل آویو خود را به کرات در صحنه سیاسى فرانسه جلوه گر مى ساخت.با روى کار آمدن سارکوزى در فرانسه چهره کاخ الیزه تغییرى محسوس نمود.سارکوزى به عنوان فردى افراطى در راس معادلات سیاسى کاخ الیزه قرار گرفته است.وى نمى تواند همانند ژاک شیراک میان چهره واقعى و ظاهرى خود تفکیک ایجاد کند.رئیس جمهور فرانسه سعى دارد پروسه نزدیکى به کاخ سفید را در قالبى افراط گرایانه طى کند و همین مسئله در آینده اى نه چندان دور به پاشنه آشیل کاخ الیزه تبدیل خواهد شد.خروج تونى بلر از قدرت باعث توهم رئیس جمهور تازه کار فرانسه شده است.وى سعى دارد جاى خالى بلر را براى بوش و همراهانش پر نموده و به اصلى ترین شریک راهبردى واشنگتن در اروپا تبدیل شود.این در حالیست که گوردن براون و دیگر اعضاى حزب کاگر انگلستان در حال فاصله گیرى تدریجى از واشنگتن هستند.انگلستان به عنوان اصلى ترین همپیمان آمریکا در عراق در یافته است که ادامه همراهاى مطلق و بدون چون و چرا با نومحافظه کاران آمریکا نتیجه اى به جز شکست مجدد حزب کارگر ندارد.اما سارکوزى این حقیقت را هنوز درک ننموده است.در زمینه سیاست داخلى نیز رئیس جمهور فرانسه با اقدامات خود موجبات نارضایتى ملت خود را فراهم نموده است.کاهش محبوبیت 5 در صدى سارکوزى طى یک ماه،شاهدى بر این ادعاست.مسئله “مهاجرت” و نوع برخورد با اتباع بیگانه یکى از این معضلات به شمار مى رود.

مجالس ملى و سناى فرانسه اخیرا شاهد یکى از جنجالى‌ترین طرح‌هاى دوره ریاست جمهورى “نیکلا ساکوزی” در زمینه قانون مهاجرت بود. دولت فرانسه از سویى داشتن کار و درآمد مستقل را یکى از شرایط اعطاى اقامت در این کشور مى‌داند و از سوى دیگر اجازه کار به مهاجران نمى‌دهد، بنابراین آنها ناگزیرند تا بدون مجوز رسمى و قانونى دولت به‌طور غیرقانونى به اشتغال بپردازند.

این شرایط نه تنها صداى چپى‌هاى مخالف دولت فرانسه بلکه فریاد مخالفت یا دست کم حیرت برخى دست راستى‌هاى طرفدار سارکوزى را هم درآورده است.

با این شرایط و ضوابط، مشکلات خارجیان هر روز افزونتر مى‌شود و کسانى که با مشکلات وارد فرانسه شده‌اند، بطور روزآمد درگیر مشکل کار و معیشت هستند.

از سوى دیگر،رئیس جمهور جدید فرانسه بارها “دموکراسى آمریکا”را به عنوان الگویى مطلوب از دموکراسى معرفى نموده است.این دیدگاه سارکوزى سبب شده است تا وى با سرعت بیشترى به سوى نومحافظه کاران گام بردارد.برخى از تحلیلگران اروپایى سارکوزى را یک نومحافظه کار اروپایى مى دانند.چینش اعضاى کابینه فرانسه نیز در قالب همین دیدگاه صورت پذیرفته است.از این رو حضور افرادى خشونت طلب مانند برنارد کوشنر در سیستم سیاسى فرانسه جاى تعجب و سوال ندارد.جالب توجه اینکه کوشنر متعلق به اردوگاه سوسیالیستهاست.او همانند “سگولن رویال” نسبت به کشورهاى اسلامى دیدى بسیار بدبینانه دارد و در راستاى تامین منافع صهیونیسم بین الملل از هیچ گونه تلا‌شى فروگذار نمى کند.

اظهارات کوشنر

اظهارات خصمانه وزیر امورخارجه فرانسه در خصوص “حمله به ایران”موجب ترسیم چهره اى مخدوش از “کاخ الیزه”شده است.در حالى که “محمد البرادعی” و بازرسان آژآنس بین المللى انرژى اتمى در تازه ترین گزارش خود بر ماهیت صلح آمیز فعالیتهاى هسته اى ایران تاکید کرده اند،کاخ سفید به همراه لندن و پاریس به تلاشهاى خصمانه و غیر حقوقى خود علیه تهران ادامه مى دهند.نکته جالب توجه اینکه پاریس به دنبال حضور افرادى مانند نیکولا سارکوزى و برنارد کوشنر سعى دارد در کانون جریان سلطه قرار گیرد و تقابل خود با جمهورى اسلامى ایران را علنى سازد.اظهارات بى وزن وزیر امورخارجه فرانسه علیه ایران بازتاب وسیعى در نظام بین الملل داشته است.واکنش کشورها و جریانهاى مختلف به این اظهارات خصمانه سبب شد تا مقامات فرانسوى در قالب چرخشى آشکار مواضع ضدایرانى خود را اصلاح نموده و به سوى آرام سازى جو به وجود آمده علیه خود گام بردارند.“

وزیر امورخارجه فرانسه پس از اظهارات خصمانه خود در خصوص ایران نتوانست در مقابل فشار سیاستمداران اروپایى و افکارعمومى مقاومت کند.کوشنر در نهایت مجبور شد اظهارات خودرا به گونه اى ناشیانه تصحیح نماید. وزیر خارجه فرانسه پس از دیدار با همتاى روس خود در مسکو اعلام نمود«باید هر کارى را براى جلوگیرى از جنگ (با ایران) انجام داد.»

برنارد کوشنر در کنفرانس خبرى مشترک با «سرگى لاوروف» تاکید کرد جنگ با ایران «بدترین گزینه‌اى است که مى‌تواند رخ دهد.. » وى خواستار «مذاکرات بدون توقف» درباره برنامه هسته‌اى ایران شد. وزیر خارجه فرانسه در تصحیح اظهارات پیشین خود درباره احتمال جنگ با ایران گفت: «من گفته‌ام جنگ بدترین چیزى است که ممکن است رخ دهد. هر کارى براى جلوگیرى از جنگ باید انجام شود. ما باید مذاکره، مذاکره و مذاکره کنیم، بدون آنکه متوقف شویم یا مانعى در برابرمان باشد.من نمى‌خواهم گفته شود من طرفدار جنگ هستم! پیام من پیام صلح، پیام جدیت و پیامى مبنى بر عزم راسخ بود!»

دونکته در خصوص توجیهات کوشنر

البته با توجه به هجم فشارهاى وارده علیه وزیر امورخارجه فرانسه و کاخ الیزه مى توان درک نمود که کوشنر چاره اى جز تصحیح فورى اشتباه خود نداشته است،اما در این راستا دو نکته قابل تامل وجود دارد:

1-چندى پیش ،ژاک شیراک ،رئیس جمهور سابق فرانسه نیز در اظهاراتى جنجال برانگیز بر لزوم اتخاذ برخوردى خصمانه علیه فعالیتهاى هسته اى ایران تاکید نمود،اما با گذشت کمتر از یک ماه وى در قالب یک موضع گیرى کاملا متفاوت دستیابى ایران به یک یا دو بمب هسته اى را چندان مسئله دار نخواند.به نظر مى رسد دوگانگى اظهارات مقامات فرانسوى علیه ایران را نتوان در قالب یک اشتباه سیاسى ساده یا سوءتفاهم رسانه ها مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.کاخ الیزه به طور کلى سعى دارد حیات بین المللى خود را در مسیرى مبهم و تناقض آمیز تعریف نماید.همین مسئله به صورت خودکار بر رفتار سیاستمداران فرانسوى تاثیر گذار خواهد بود.

2-برخى از تحلیلهاى واقع گرایانه و رئالیستى از سخنان اخیر کوشنر در جاى خود قابل تامل هستند.نشریه وابسته به موسسه مطالعاتى نیکسون در تحلیلى نوشته است که هدف وزیر امور خارجه فرانسه از سخنان اخیرش علیه ایران و نیز درباره سپر موشکى آمریکا در اروپاى شرقی، تثبیت جایگاه فرانسه به عنوان یک میانجى بین آمریکا و روسیه است.

در این مقاله آمده است: کوشنر از یک سو در اظهاراتى جنجال انگیز هشدار داد دیپلماسى ممکن است در متوقف کردن برنامه هسته اى ایران موثر واقع نشود و در آن صورت غرب باید خود را براى جنگ آماده کند. از سوى دیگرو در اظهاراتى ظاهرا بى ارتباط به موضوع اول، وى گفت برنامه سپر دفاع موشکى که آمریکا قصد دارد در اروپاى شرقى مستقر کند و هدف آن را مقابله با تهدیدهاى موشکى ایران عنوان کرده، امنیت روسیه را به خطر مى اندازد.

باید اذعان نمود که “بازى فرانسه در تناقض”به نقطه پایان خود رسیده است.کاخ الیزه سعى دارد از یک سو به کانون مولد بحرانهاى بین المللى در اروپا تبدیل شود و از سوى دیگر همچنان خود را به عنوان اصلى ترین میانجى نظام بین الملل معرفى نماید.البته در زمان ریاست جمهورى میتران این نوع رفتار با توجه به بافت جهان دوقطبى قابل توجیه بود،اما سارکوزى با توجه به مقتضیات جهان امروز نمى تواند چنین رفتارى را در پیش گیرد.

واکنش فرانسه ونظام بین الملل به اظهارات کوشنر

فرانس فیلون”نخست وزیر فرانسه تنها 24 ساعت پس از اینکه وزیر خارجه‌ این کشور اعلام کرد که هر اقدامى باید براى مقابله با ایران در نظر گرفته شود تاکید کرده است: “هر اقدامى باید براى جلوگیرى از احتمال جنگ با ایران صورت پذیرد. نقش فرانسه هدایت امور به سمت یک راه حل صلح آمیز است.”

همچنین دومینیک دو ویلپن” نخست وزیر سابق فرانسه بر ضرورت دفاع پاریس از راه‌حل صلح آمیز در ارتباط با برنامه هسته‌اى ایران تاکید کرد.

دو ویلپن دراین خصوص گفته است: “آمریکا براى جنگ افروزى نیازى به تشویق ما ندارد، فرانسه باید از گزینه‌هاى صلح‌آمیز دفاع کند و ما باید آمریکا را به پذیرش گفتگوى واقعى وادار کنیم.آمریکا باید بپذیرد که ‌براى صلح بجنگد.ما نباید دولت بوش را به کارى تشویق کنیم که ابتدا(در عراق) انجام داد. آمریکا مرتکب اشتباه بزرگى در عراق شد و این فرانسه است که باید از صلح واقعى دفاع کند.” وزیر پیشین امور اروپایى فرانسه نیز با انتقاد از اظهارات اخیر وزیر امور خارجه اظهارات پیشین رئیس جمهورى این کشور درباره ایران اقدام آنها را اشتباه عمیق سیاسى توصیف کرد. پبه عقیده وی، فرانسه با تز خطرناک نومحافظه کاران آمریکایى که تا چندماه پیش حرف از حمله به برخى اهداف ایران مى زدند، خود را همسو کرده است آن هم در شرایطى که محمد البرادعی، دبیرکل آژانس بین المللى انرژى اتمى تلاش بسیارى براى حل این مسئله انجام مى‌دهد. واژه جنگ در دهان رهبران فرانسوى نباید استفاده شود .

وزیر پیشین امور اروپایى فرانسه تصریح کرداین اقدام اشتباه عمیق سیاسى است که دست فرانسه را هیچ باز نمى کند و در راستاى سیاست یکجانبه گرایى نومحافظه کاران آمریکایى است.

جمهورى خلق چین در واکنش به تهدیدهاى تند وزیر امور خارجه فرانسه اعلام کرد با تهدید استفاده از زور در سیاست دنیا مخالف است. “جیانگ یو” سخنگوى وزارت امور خارجه چین در جمع خبرنگاران گفت: «ما اعتقاد داریم مذاکرات دیپلماتیک بهترین راهکار حل و فصل مسائل به شمار مى‌رود.» وى افزود: «ما با تهدید خودسرانه استفاده از زور در امور بین‌المللى مخالف هستیم.»

وزیر امور خارجه ایتالیا نیز نسبت به هرگونه تهدید به جنگ علیه ایران بر سر مسئله‌ هسته اى تهران هشدار داد. ماسیمو دالما، وزیر امور خارجه ایتالیا در گفتگو با روزنامه‌ى رپابلیکا گفت: پیش از آنکه درباره جنگ جدید گفتگو شود باید زمان کافى براى اقدامات سیاسى و دیپلماتیک در نظر گرفته شود. دالما گفت: یک جنگ جدید فقط تراژدى جدیدى را به دنبال خواهد داشت.

همچنین خبرگزارى فرانسه نیز به نقل از اورسولا پلاسنیک، وزیر امور خارجه‌ اتریش ضمن انتقاد از سخنان برنارد کوشنر، همتاى فرانسوى‌اش سخنان وى را “لفاظى جنگی” خواند. وى که براى حضور در کنفرانس عمومى آژانس بین‌المللى انرژى اتمى در وین به سر مى‌برد، گفت: من با تداوم فعالیت‌ها در جهت راه حل این مسئله از طریق مذاکره موافقم.“گینگا گونز “وزیر امور خارجه مجارستان نیز با توصیف نمودن ایران به عنوان یک بازیگر کلیدى در خاورمیانه،از همکارى جمهورى اسلامى ایران با آژآنس بین المللى انرژى اتمى ابراز خرسندى نمود.

واکنش منفى نظام بین الملل نسبت به اظهارات برنارد کوشنر نشان دهنده “پذیرش ایران هسته اى “ توسط جامعه جهانى است.آنچه مسلم است اینکه ایران اسلامى به مسیر صلح آمیز هسته اى خود ادامه خواهد داد ومطابق گفته رئیس جمهور کشورمان،نباید اظهارات و تهدیدهاى مقامات فرانسوى را جدى گرفت.کاخ الیزه در ابتداى حضور سارکوزى و همراهانش به کانون خطاهاى دیپلماتیک در اروپا تبدیل شده است.مسلما اگر این روند ادامه پیدا کند پاریس باید هزینه هاى هنگفتى را جهت بازسازى چهره بین المللى خود بپردازد.‌

چنانچه مشخص است،نظام بین الملل اتخاذ رویکردى خصمانه در قبال پرونده هسته اى ایران را به هیچ عنوان قبول ندارد.همکاریهاى مستمر تهران و آژانس بین المللى انرژى اتمى سبب شده است تا جریان سلطه دست خود را در تقابل یا ایران اسلامى کاملا بسته ببیند.در چنین شرایطى فرانسه سعى دارد با جنجال سازى کاذب در خصوص پرونده هسته اى ایران مناسبات دوجانبه خود و واشنگتن را تقویت نماید.

به عبارت دیگر،میان فرانسه و انگلستان در نزدیکى به ایالات متحده آمریکا رقابتى پنهان آغاز شده است.رقابتى که در نهایت برنده اى نخواهد داشت،زیرا همراهى با کاخ سفید در شرایط کنونى مترادف با انزوا و شکست جریانهاى همراه واشنگتن خواهد بود.نکته اى که سارکوزى و کوشنر در درک آن عاجز مانده اند.