تأثیر فرهنگی انقلاب اسلامی بر مردم نیجریه

محمداسماعیل طرزی
نیجریه با جمعیتی نزدیک به 150 میلیون نفر پر جمعیت ترین کشور آفریقا می باشد. از این تعداد 55 درصد مسلمان، 35 درصد مسیحی و بقیه آنیمیست می باشند. نیجریه با داشتن سه عامل ثروت، جمعیت و قدرت نظامی در قاره آفریقا از ویژگی خاصی برخوردار می باشد. وجود ذخایر غنی زیرزمینی، جنگل های انبوه، وسعت زیاد، جمعیت فراوان و ارتش نیرومند موجب گردیده تا این کشور نقش مهم و استراتژیکی را در قاره آفریقا بر عهده داشته باشد و به غول آفریقا مشهور شود. موضعگیری های این کشور درخصوص مسایل قاره سیاه نزد کشورهای آفریقایی از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد. وجود ارتش قدرتمند در این کشور باعث شده تا همیشه نظامیان حرف اول را در این کشور بزنند. طی دهه 1980 که مصادف با سال های اول پیروزی انقلاب اسلامی ایران بود، نظامیان در اوج قدرت قرار داشتند. در سال 1983 شیهو شاگاری رییس جمهور منتخب مردم بوسیله سرهنگ محمد بوهاری از قدرت خلع و خود در رأس قدرت قرار گرفت، بعد از وی سرهنگ یعقوب گوون و بعد از وی نیز ژنرال ابراهیم بابانگیدا به قدرت رسیدند که نشان دهنده اقتدار نظامیان در این کشور بود. طی این دوران مسلمانان نیجریه تاریک ترین روزهای حیات سیاسی خود را می گذراندند. احزاب سیاسی و سازمان های اسلامی موجود از کلیه فعالیت های خود منع و بسیاری از رهبران سیاسی و مذهبی نظیر شیخ ابراهیم زاکزاکی رهبر فعلی شیعیان این کشور دستگیر، شکنجه ، تبعید و عده ای نیز ناپدید شدند. لابی مسیحیت در یک اقدام جنجال برانگیز دستور داد تا علامت صلیب در پس زمینه کارت شناسایی افراد چاپ شود که این اقدام با واکنش شدید مسلمانان روبه رو شد. در دهه 1990 چندین مبلغ مذهبی از سوی سازمان های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به نیجریه اعزام شدند و حوزه علمیه قم نیز اقدام به جذب طلاب نیجریه ای نمود. همچنین رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در نیجریه فعالیت های مناسب و شایسته ای در شهرهای شمالی این کشور که عمدتاً مسلمان نشین می باشند انجام داد. در همین دوران سازمان هایی نظیر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سازمان تقریب مذاهب اسلامی و ... اقدام به فعالیت های تبلیغی وسیعی در شناساندن حقیقت انقلاب اسلامی و پیام انقلاب در این کشور نمودند.
این اقدامات به تدریج زمینه را برای بیداری اسلامی در این کشور فراهم کرد. اولین اقدام در این زمینه قیام مسلمانان به منظور اجرای شریعت اسلامی در نیجریه بود. طی سال های پایانی دهه 1990 مسلمانان مناطق شمالی نیجریه با توجه به عدم اجرای شریعت اسلامی در دادگاه های این کشور، خواستار اجرای دادرسی اسلامی شدند. در حقیقت قوانین حاکم بر دادگاه های این کشور بر گرفته از آیین دادرسی غربی و مسیحی بود و هیچ گونه تناسبی با شرع مبین اسلام نداشت. با توجه به اکثریت تعداد مسلمانان در این کشور، لازم بود تا سیستم قضایی نیجریه دچار تحول شده و از قوانین اسلامی برای صدور احکام استفاده کند. این درخواست مسلمانان با واکنش لابی مسیحیت روبه رو شد. طی سال 1999 نیجریه دچار اغتشاشات فراوانی شد. تظاهرات خیابانی و اعتصاب در شهرهای مسلمان نشین نهایتاً به درگیری بین نیروهای دولتی و مسلمانان انجامید و طی آن صد تن از مسلمانان کشته و زخمی شدند. شدت درگیریها در بعضی از ایالات به حدی بود که دولت در آن مناطق حکومت نظامی اعلام کرد، با این حال هیچ یک از این اقدامات نتوانست مسلمانان را از رسیدن به خواسته های به حق خود منصرف کند و نهایتاً در سال 2000 دولت نیجریه به رهبری اوباسانجو اجرای شریعت اسلامی در دادگاه های این کشور را پذیرفت و در حال حاضر در 12 استان از 63 استان این کشور این قوانین اجرا می شود.
از دیگر تحولات شگرف دیگری که چند سال اخیر در جوامع مسلمان نشین این کشور شاهد هستیم، آموزش مفاهیم اسلامی در سطح مدارس این کشور می باشد. تا پیش از این متون درسی دانش آموزان مسلمان تماماً برگرفته از فرهنگ و ادبیات غرب بود و مفاهیم و دستورات اسلامی هیچ جایگاهی در سیستم آموزشی این کشور نداشت، اما با پیگیری مسئولان ذی ربط در حال حاضر آموزش اسلامی نیز در کتب درسی گنجانده شده و دانش آموزان به تدریج با دستورات و مفاهیم اسلامی در سطح مدارس آشنا می شوند، اما نکته جالب توجه در این میان الزامی شدن پوشش اسلامی در مدارس ایالت کانو در سال 2007 بود. به گزارش روزنامه (القبس) چاپ کویت ابراهیم شیگارو حاکم کانو در سال 2007 اعلام کرد که دانش آموزان سراسر این ایالت باید به مسایل و قوانین اسلام پایبند بوده و مطابق دستورات و احکام اسلام لباس بپوشند.
موضعگیری نسبت به وقایع جهان اسلام از دیگر مشخصات مسلمانان نیجریه می باشد که سابقاً این روحیه در آنان وجود نداشت. به عنوان مثال بعد از سخنرانی آقای احمدی نژاد در کنفرانس (جهان بدون صهیونیسم) مسلمانان نیجریه با برگزاری راهپیمایی در بسیاری از شهرهای این کشور حمایت خود را از سخنان ایشان ابراز کردند. این اقدام در چند ایالت با واکنش نیروهای دولتی مواجه و تعدادی از راهپیمایان کشته و زخمی شدند. همچنین در جریان هتک حرمت قرآن کریم در عراق بوسیله یک سرباز آمریکایی، شورای عالی شریعت اسلام نیجریه با صدور بیانیه ای این اقدام را به شدت محکوم کرد. در جریان جنگ 22 روزه غزه نیز مسلمانان نیجریه همگام با سایر مسلمانان جهان با برگزاری راهپیمایی و صدور اعلامیه، این اقدام متجاوزان صهیونیسم را محکوم کردند، اما آخرین واکنش مسلمانان این کشور به ورود لیبرمن، وزیر خارجه اسراییل به نیجریه بود. مسلمانان مناطق شمالی نیجریه به هنگام ورود لیبرمن به کشورشان با برگزاری تظاهرات و نوشتن مقالات در روزنامه ها، وب سایت ها و وبلاگ های خود به شدت از ورود وی اعلام انزجار نمودند.
چاپ کتب اسلامی از جمله دیگر اقداماتی است که طی چند سال اخیر روند رو به رشدی در نیجریه داشته و تأثیرات خوبی نیز بر جای گذاشته است. رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی در نیجریه در تیرماه امسال اعلام کرد که کتاب ارزشمند جهاد اکبر امام خمینی (ره) به زبان هائوسا ترجمه و در اختیار علاقه مندان آن حضرت در نیجریه قرار گرفته است. همچنین کتاب های سیری در نهج البلاغه استاد شهید مطهری و استفتائات مقام معظم رهبری نیز با تیراژ بالا توسط رایزن فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در لاگوس چاپ و در اختیار شیفتگان ایشان قرار گرفته است.
در کل انقلاب اسلامی ایران اثرات فراوانی بر جامعه نیجریه بر جای گذاشته است، جامعه ای که تا حدود30 سال پیش با وجود مسلمانان فراوانی عمیقاً تحت تأثیر سیستم مسیحیت قرار داشت.