متن کامل پاسخ ایران به بسته پیشنهادی گروه « 1 +5 »
متن کامل پاسخ جمهوری اسلامی ایران به بسته ی پیشنهادی مورخ 6 ژوئن 2006 کشورهای 1 +5 از سوی « آلبرایت » بازرس تسلیحاتی سابق سازمان ملل و در سایت وی منتشر شده است که ترجمه آن مطابق آن چه در این سایت قرار گرفته به شرح زیر است :
مقدمه :
جمهوری اسلامی ایران از آغاز به حل مشاجرات از طریق تعامل سازنده و مذاکرات عادلانه معتقد بود و مستمرا بر احترام به حقوق همه ی طرف ها و غلبه ی قانون اصرار داشت ; بنابراین جمهوری اسلامی ایران این طور در نظر می گیرد که به رسمیت شناختن حقوق مستلزم درک متعهدانه از آن است ; همان طور که هر مسوولیتی مستلزم برعهده گرفتن تعهداتی است .
نظیر
عضویت در سازمان های بین المللی و تصدیق الزاماتشان متناسب با حقوق و پاداش ها به اعضاست و انکار حقوق و مزایا به معنای به مبارزه طلبیدن دلایل عضویت است هیچ دولتی نمی تواند حقوق را برای خود تقبل کند و در عین حال دیگران را از آن محروم سازد و هیچ دولتی نمی تواند درحالی که خود را از مسوولیت ها خلاص می کند آنها را برای دیگران مسلم بداند; بنابراین جمهوری اسلامی ایران به همه ی مسوولیت هایش متعهد است گسترش روابطش با همه ی کشورهای صلح دوست در جهان را می پذیرد و هرگونه تهاجم و تهدیدی را که باعث بی ثباتی و جنگ می شود رد می کند.
جمهوری اسلامی ایران با تولید انباشت توسعه و اشاعه ی تسلیحات هسته یی مخالف است و این طور در نظر می گیرد که تولید نسل های جدید چنین سلاح هایی به طور ویژه مانع از تلاش های سازنده به سوی خلع سلاح است و تولید هر گونه و همه ی سلاح های هسته یی بیولوژیکی و شیمیایی را رد می کند. جمهوری اسلامی ایران قاطعانه معتقد است که :
مبالغ عظیمی که از سرمایه ی ملل برای تولید انباشت توسعه و اشاعه ی چنین سلاح هایی صرف می شود می تواند به شکلی عظیم برای ریشه کنی ناامنی بی ثباتی و بی عدالتی صرف شود و در صورتی که برای خدمت به مردم و گسترش معنویت و اخلاق و ریشه کنی محرومیت از تحصیل بهدشت و رفاه و نیز برای توسعه ی علوم و فن آوری صلح آمیز به کار گرفته شود آن ها را می توان با صلح و امنیت عدالت همزیستی مسالمت آمیز و رفاه جایگزین کرد.
دولت جمهوری اسلامی ایران پاسخش به مجموعه ی پیشنهادی 6 ژوئن 2006 آقای « خاویر سولانا » در تهران را در پی بررسی گروه های کارشناسی بر مبنای قواعد اخلاقی فوق و با توجه به ابتکار آقای « کوفی عنان » دبیرکل سازمان ملل ارایه می کند.
1 ـ رویکرد تعامل :
جمهوری اسلامی ایران به کرات در گذشته اعلام کرده است که درصدد مباحثات عادلانه برای حل مسائل است ; بنابراین وقتی این بسته در 6 ژوئن ارایه شد ایران یک رویکرد تعاملی را تصویب از امحای زبان تهدید استقبال کرد و بررسی جدی آن پیشنهاد را با این باور که دو طرف می توانند به توافقی مبتنی بر حقوق بین الملل دست یابند آغاز کرد.
کارشناسان به طور متعاقب کارشان را در هر یک از حوزه ها آغاز کردند. تماس و تبادلات میان مذاکره کننده اصلی ایران درباره ی پرونده ی هسته یی و همتای اتحادیه ی اروپایی اش ادامه یافت . در عین حال به طور پیوسته راهی را به سوی افقی روشن فراهم کرد. هیچ پیش شرط یا ضرب الاجلی از سوی هیچ طرفی در این دوره مطرح نشد.
به شکلی مضحک درحالی که تبادلات و بازنگری کارشناسی پیشنهاد دنبال می شد جامعه ی بین المللی شاهد بود که برخی دولت ها بدون هیچ توجیهی مبارزه ی منفی را به راه انداختند و بخشی از آن بسته را به عنوان پیش شرط برای هر گونه مذاکره اعلام کردند و به طور یک جانبه مذاکرات را شکستند; بنابراین رویکرد رویارویی و تهدید از سرگرفته شد و این در حالی بود که منطقه با یک بحران روبه رو شد. با تصویب قطعنامه ی شورای امنیت حل این مساله از طریق مباحثه و تفاهم با چالشی جدی روبه رو شد.
این اقدام شتابزده و توجیه نشدنی در شورای امنیت به مسیر مباحثه و تفاهم آسیب رساند; در نتیجه حسن نیت جواب دهندگان ایران در تردیدی جدی قرار دارد. اکنون بسیاری در ایران معتقدند که هدف این بسته بن بست دیپلماسی و تحریک فشار به جای تفاهم همکاری و بهبود روابطی است که ادعا شده است . اشارات مغایر این گام اشتباهی بزرگ و به سادگی قابل جبران نیست ; چرا که اعتماد نسبت به نیات طرف دیگر به شکلی جدی به مخاطره افتاده است .
شما به خوبی آگاهید که هیچ توجیه حقوقی منطقی یا حتی سیاسی برای دخالت و اقدام شورای امنیت درباره ی این مساله وجود ندارد; تفسیر اعمال « حقوق لاینفک » یک کشور به عنوان تهدید علیه صلح و امنیت بین المللی از نظر ماهیت پوچ و به عنوان تقدم ظالمانه است ; به ویژه همانطور که دکتر « البرادعی » مدیرکل آژانس بین المللی انرژی هسته یی عنوان کرده است برنامه ی هسته یی ایران تهدیدی برای صلح و امنیت بین المللی نیست .
اقدام شورای امنیت می تواند بنیان ها و اصول پیمان منع اشاعه ی سلاح های هسته یی و منشور سازمان ملل را بلرزاند و از بین ببرد. اگر منع اشاعه ی سلاح هسته یی هدف مشترک و پذیرفته شده ی جامعه ی بین المللی باشد انکار و محدودیت حقوق روشن و لاینفک کشورها نه تنها فقط در جهت خدمت به آن مورد خواهد بود بلکه این مساله را در جایی که قرار دارد پیچیده تر می کند. دفاع از این حق برای اجرای تحقیق توسعه و استفاده از انرژی هسته یی صلح آمیز فقط مسوولیت ایران نیست بلکه در واقع مسوولیت مشترک همه ی طرف های عضو ان .پی .تی است .
ما بار دیگر تکرار و تایید می کنیم که برنامه ی هسته یی ایران هرگز از مسیر صلح آمیزش منحرف نشده است ; بنابراین این مساله هرگز به عنوان یک موضوع امنیتی در دیدگاه ما قرار ندارد. دل مشغولی بر سر امنیت در منطقه ی ما از سوی دیگر نگرانی مشترک همه ی کشورهای مسوول است با این حال علایم و بیانیه های روشن نشان گر نیات صادقانه ی همه ی طرف ها برای مذاکرات و تفاهم درباره ی چنین نگرانی هایی هنوز مشهود نشده است .
برای حل این مساله به شکلی مناسب هیچ جایگزینی به جز به رسمیت شناختن و رفع ریشه ها و دلایل اساسی که دو طرف را تا این وضعیت پیچیده ی کنونی سوق داده وجود ندارد. زمانی که « حق در برابر اعتماد » رویکرد مبنا را در بررسی برنامه ی هسته یی یک کشور شکل می دهد و این در خدمت بهانه ای برای انکار قرار می گیرد طبیعتا مجزابودن در این برنامه نیز در پی آن خواهد آمد; در حالی که طرف دیگر ممکن است هرگز تمایل نداشته باشد اعتماد و اطمینانش را تصدیق کند.
برعکس یک رویکرد حقوقی و عادلانه که دسترسی بدون مانع به فن آوری هسته یی صلح آمیز را شامل شود شفافیت و کنترل کامل را موجب خواهد شد. ما هیچ تمایلی به محدود کردن یا تعلیق بازرسی ها از تاسیسات و فعالیت های هسته یی مان نداریم .
ما معتقدیم که شما نیز هیچ دلیلی برای محروم کردن ایران از قابلیت های هسته یی صلح آمیز و رفتن به دنبال ابزاری خصمانه نداشته و ندارید. ربع قرن انکار و محروم کردن موجب شد ایران برنامه ی هسته یی اش را بر مبنای استقلال و اتکا به خود دنبال کند. سال ها تلاش سخت و خستگی ناپذیر و هزینه های گسترده اکنون در حالی که ایران به قابلیت هایی بومی در همه ی حوزه های این صنعت رسیده به ثمر نشسته است .
سوخت هسته یی کالایی استراتژیک در آینده ی انرژی جهانی خواهد بود; در حالی که کشورهای اروپایی بزرگ به تولید این کالا از طریق سرمایه گذاری های سنگین و سوبسیدهای بالا ادامه می دهند ایران نیز انتظار دارد سرمایه گذاری های اساسی به تولید منجر شود; به گونه ای که نباید به تامین کنندگان انحصاری در خودکفایی اش وابسته باشد با این حال همکاری و مشارکت را منتفی نمی داند.
برنامه ی هسته یی ایران کاملا به روی سرمایه گذاری عملیات توسعه و تولید مشترک باز است ; همان طور که رییس جمهور اعلام کرده است جمهوری اسلامی ایران آماده است برنامه ی هسته یی اش را از طریق کنسرسیوم با دیگر کشورها محقق کند.
با نظر به رویکرد منطقی و قاطع ما برای تعامل با هدف حل مسائل هسته یی و دیگر مسائل مورد علاقه ی دو طرف بر مبنای گفت وگو و حقوق بین الملل و یک بار دیگر برای اثبات حسن نیت مان پاسخ مان را به رغم پیام منفی و مخربی که قطعنامه ی 1696 شورای امنیت داشت ارایه می دهیم .
2 ـ با در نظر گرفتن این واقعیت که :
2 1 ـ جمهوری اسلامی ایران قصد دارد بخشی از سوخت هسته یی برنامه ی تصویب شده اش را برای تامین و تولید 20 هزار مگاوات برق هسته یی در 22 سال آینده تولید کند نقض ها و ناپایبندی های کشورهای اروپایی و آمریکا نسبت به وظایف شان تحت ان .پی .تی و نیز الزامات قراردادی شان در همکاری و انتقال فن آوری قبل و بعد از انقلاب تحریم های تحمیلی شان قصورشان در تامین و عدم تضمین های بین المللی برای تهیه ی بدون وقفه ی سوخت هیچ گزینه ای را به جز حرکت به سوی تولید بخشی از سوخت مورد نیاز در داخل باقی نگذاشته است .
2 2 ـ جمهوری اسلامی ایران از ابتدا بر لزوم نظارت بر توازن میان حقوق و مسوولیت ها تحت ان .پی .تی تاکید کرده است . توسعه ی برنامه ی هسته یی صلح آمیزش مبتنی بر حقوق خاص و غیر قابل انکار تحت ان .پی .تی است . این کشور نمی تواند محرومیت از حقوق مشروعش را در توسعه و استفاده از انرژی هسته یی صلح آمیز از جمله چرخه ی سوخت و تداوم تحقیق و توسعه ی فرآیند غنی سازی را که در پادمان های ان .پی .تی و آژانس بین المللی انرژی هسته یی بر آن تاکید شده است بپذیرد.
2 3 جمهوری اسلامی ایران از ابتدا تاکنون به الزاماتش تحت ان . پی . تی در توسعه ی برنامه ی هسته یی اش متعهد بوده است و تمامی اقدامات و فعالیت هایی که داشته با شفافیت لازم و کافی مطابق با الزامات ان .پی .تی و تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی انجام گرفته است .
2 4 ـ جمهوری اسلامی ایران معتقد است که پیشنهاد 6 ژوئن 2006 عناصری دارد که ممکن است برای رویکردی سازنده مفید باشد که مهم ترین آن ها عبارت است از :
اول : تاکید مجدد بر حقوق لاینفک ایران در توسعه ی برنامه ی هسته یی اش با اهداف صلح آمیز و بدون تبعیض مطابق با ان .پی .تی .
آمادگی برای مذاکره به عنوان یک آغاز جدید برای رسیدن به توافقی جامع با ایران .
3 ـ بر این مبنا جمهوری اسلامی ایران در پی بازنگری های کارشناسی اعلام می کند که :
3 1 ـ پیشنهاد 6 ژوئن 2006 را شامل مبانی و قابلیت های مفیدی برای همکاری جامع و بلندمدت میان دو طرف در نظر می گیرد. جمهوری اسلامی ایران با این حال پرسش ها و ابهاماتی را درباره ی تضمین های حقوقش دارد; زمینه های توافقی کلی باید از طریق مباحثات سازنده آماده شود.
3 2 ـ برای رفع نگرانی دو طرف از طریق مذاکرات و دریافت توضیحاتی درباره ماهیت دامنه رویکرد سطح مدت و عمق مسائل مطرح شده در پیشنهاد نظیر یک همکاری واقعی و عملی در توسعه ی برنامه ی هسته یی ایران از جمله راکتورهای آب سبک و سنگین و اعمال حق ایران برای رسیدن به انرژی هسته یی که چرخه ی سوخت و تداوم تحقیق و توسعه در غنی سازی اورانیوم را شامل شود آمادگی دارد.
3 3 ـ برای همکاری بلندمدت در حوزه های امنیتی اقتصادی و سیاسی و انرژی در راستای رسیدن به امنیت پایدار در منطقه و امنیت بلندمدت انرژی آمادگی دارد.
3 4 ـ مانند همیشه این طور در نظر می گیرد که حل همه ی مسائل می تواند از طریق مباحثه و تعامل ممکن باشد.
4 ـ از نظر جمهوری اسلامی ایران این ایده ی اساسی و اصولی در بسته ی پیشنهادی یک فرآیند احیاشده ی مباحثات برای رسیدن به نتایج و توافقاتی جامع به عنوان جایگزینی برای همه ابزارهای دیگر برای حل مساله ی هسته یی موارد زیر را شامل می شود :
کمک به حل صلح آمیز و سریع مناقشه هسته یی در چارچوب شروط آژانس بین المللی انرژی اتمی و ان .پی .تی از طریق بسط تفاهم پل زدن بر روی مواضع و حل اختلافات میان دو طرف متفاوت .
عقاید و مبانی ضروری برای اعتمادسازی و همکاری دوجانبه در زمینه ی هسته یی را برقرار کند و روابط و همکاری دوجانبه میان ایران و دیگر طرف ها در همه ی حوزه ها را بر مبنای احترام و اعتماد دوجانبه بهبود بخشیده و بسط دهد.
صلح و امنیت را در منطقه و پیشرفت در زمینه ی علمی فن آوری و اقتصادی در ایران را ارتقا بخشد. جمهوری اسلامی ایران ایده ی محوری این پیشنهاد را می پذیرد و همان طور که همواره عنوان کرده است رسیدن به یک تفاهم در یک فرآیند مباحثه ی جامع برای حل اختلاف و شکل دادن زمینه ها و مبنایی برای گسترش روابط جامع و همکاری به عنوان تنها راه نزدیک شدن به این مسائل است ما از این رویکرد استقبال می کنیم .
درعین حال برخی نکات لازم است مطرح و بر آن ها تاکید شود :
4 1 ـ روند مذاکرات به عنوان راهی برای رسیدن به توافق و حل این مساله باید بر مبنای اولیه ی اعتماد برقرار شود. این مستلزم آن است که در حوزه های مهم سطحی از اعتماد از جمله در موارد کارآمد بودن مذاکرات احتمال رسیدن به نتیجه ای کارآمد در یک زمان مشخص و منطقی حفظ ثبات در طول این روند خودداری از اختلال و تخریب از درون و بیرون و ایجاد یک محیط منصفانه و متوازان و متحول و غیراجباری باید در اولویت مذاکرات قرار بگیرد.
4 2 ـ تجربه و مدرک روشن خود دلیلی است تا ایران هم چنان به شکلی جدی نسبت به صداقت دست کم برخی اعضای 1 +5 و در نیت اعلام شده شان برای برقراری روابط جامع و تبادلات همکاری تردید داشته باشد; بنابراین ایران معتقد است که این دولت ها باید با تضمین ها تعهدات و شاخصه هایی پیش آیند که نشانگر بازنگری در رفتار گذشته ی آنها و نبود نیاتی برای تهدید ایران و یا دنبال کردن بهانه ای برای اقدامات خصمانه در آستانه ی انجام مذاکرات باشد.
از نظر جمهوری اسلامی ایران اقدام اخیر 1 +5 برای بازگشایی در به روی شورای امنیت و تحمیل یک قطعنامه علیه ایران نقض آشکار حسن نیت اعلام شده ی این گروه در دنبال کردن مسیر مذاکره و تفاهم برای حل مساله ی هسته یی است . این می تواند مانع از نتیجه ی موفقیت آمیز روند مذاکرات باشد; مگر این که همه ی تلویحات از طریق روالی روشن حل و برطرف شود.
4 3 ـ از نظر جمهوری اسلامی ایران مذاکرات سازنده خواهد بود اگر :
بر قوانین و عقایدی مناسب بنیان شود;
بر مبنایی قابل پذیرش برای جامعه ی بین المللی مبتنی باشد;
پادمان های ان .پی .تی و آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنایی ضروری را برای قانونی قابل اجرا شکل دهد;
به انکارها و محرومیت هایی که علیه شفافیت و نظارت وجود دارد خاتمه بدهد.
به شکلی مناسب دنبال شود.
معرفی و بررسی متوازن و منطقی نگرانی های همه ی طرف ها را مجاز بداند و پتانسیلی را برای رسیدن هر یک از طرف ها به منافع و امنیت به شکلی متناسب پیشنهاد دهد.
جواب دهندگانی که تعهدات ناشی از مذاکرات را تضمین خواهند کرد مشخص شوند.
تجویز کند که آیا نتیجه ی نهایی به صورت انفرادی اتخاذ می شود و یا به صورت مشترک و یا جداگانه از سوی طرف ها.
به علاوه دامنه و محدویت های اختیار هر یک از مذاکره کنندگان باید تعریف و به صورت رسمی اعلام شود; زیرا اهمیت و عمق این مساله چنین چیزی را می طلبد. این باید روشن شود که مذاکرات با اختیار کافی برای چانه زنی محول می شود. این مستلزم آن است که مذاکره کنندگان اجازه داشته باشند درباره ی همه ی مسائل مذاکره کنند و حداقل بر مبنای اجماع تصمیم گیری کنند.
ورای همه ی این مسائل این پیشنهاد فاقد هر گونه اشاره به تضمین های بازگشت ناپذیر و فسخ ناپذیر است ; تضمین هایی که باید به تعهدات وابسته باشد. چنین تضمین هایی به ویژه در دسترسی به فن آوری و تجهیزات هسته یی پیشرفته برپایی و راه اندازی راکتورهای برق هسته یی تامین سوخت هسته یی و انتقال دانش و فن آوری ضروری است . برای ایران باید روشن شود که وظایف طرف های مقابل مان دایمی خواهد بود و هیچ گونه حق و یا امکانی برای پایان دادن و یا محدود کردن آن ها در بافت کنترل های صادرات ان .اس .جی قوانین و مقررات داخلی و روال های آژانس بین المللی انرژی اتمی و سازمان ملل وجود ندارد.
همان طور که این بسته به این ضروریات پاسخ نمی دهد جمهوری اسلامی ایران پیشنهادهای خاص خود را برای مذاکره و توافق آماده کرده است . این بسته هم چنین فاقد بررسی مناسبی برای « خود مذاکرات » است که محور این پیشنهاد است . در این رابطه ابهامات فراوان است .
جمهوری اسلامی ایران حاضر است به عنوان اولین گام به طور کامل در توافقی درباره دامنه و عناصر مذاکرات همکاری کند. ما پیشنهاد می کنیم که هدف اول ما باید توافق در باره یک مرجع یک سری از رهنمودها و یا بیانیه های مشترکی باشد که در خدمت ارایه ی مسیری روشن برای مذاکرات قرار گیرد.
این بر اراده ی قاطع و مشترک همه طرف ها برای یک راه حل عادلانه و مبتنی بر معاهده ی مساله ی هسته یی از طریق مذاکرات تعریف شده تاکید می کند.
5 ـ این بسته دو روند اصلی را برای حل مساله ی هسته یی در نظر می گیرد :
اول : روند تعامل و همکاری ایران با آژانس بین المللی انرژی هسته یی
دوم : روند مذاکرات میان ایران و طرف های مقابل
این پیشنهاد درباره هدف و روال مذاکرات و انتظارات ناشی از آن مبهم است . هم چنین فاقد شفافیت درباره ی رابطه و ارتباط میان دو روند است .
از نظر جمهوری اسلامی ایران این دو روند کاملا در هم تنیده اند; در حالی که هر یک ارزش فردی خود را دارد. مذاکرات باید طبیعتا در خدمت حمایت و تسهیل روند تعامل ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی که مسیر اصلی حل این مساله است قرار گیرد.
مساله ی محوری و اصلی در این بسته فعالیت های هسته یی ایران و راهی برای حل اختلافات در این زمینه است . این پیشنهاد متاسفانه درباره این نکته ی مرکزی دو وجهی است و مشخص نمی کند که با این مساله چه طور و به چه روش باید برخورد شود. هم چنین روشن است که این مساله در ابتدا در حیطه ی اختیار مسوولیت های آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دارد و آژانس مکان محوری است . اما مسائلی دیگر باقی است که خارج از این حیطه است و باید مرکز توجه مذاکرات باشد.
براساس عناصر این بسته مساله ی هسته یی سه شاخه است :
اول : حقوق و مسوولیت های طرف ها نسبت به یکدیگر و اقداماتی که آن ها باید مطابق با ان .پی .تی و آژانس انجام دهند.
دوم : شفافیت عادی سازی و پایان دادن به این مساله در آژانس .
سوم : اعتمادسازی هر دو طرف در تمامی حوزه ها از جمله مسائل امنیتی .
جمهوری اسلامی ایران :
اول : می پذیرد به همراه دیگران با مسایل فوق به عنوان مسایل محوری برخورد کند.
دوم : موافق است که سه مساله ی بالا به هم مرتبطند و به طور کل یکپارچه اند.
سوم : تاکید می کند که این مسایل متقابل و دو جانبه اند و هر یک از طرف ها باید از طریق تلاش های مشترک بکوشند تا این روند را به پیش ببرند و در ذهن داشته باشند که حفظ توازن در اعمال و انتشارهر یک از طرف ها ضروری است .
چهارم : بار دیگر تکرار می کند که حل این مسایل و توافقات در صورت و در زمانی ممکن خواهد بود که همه ی طرف ها انتظارات و اقداماتشان را در چارچوب هنجارهای پذیرفته شده ی بین المللی به ویژه ان .پی .تی محدود کنند. هرگونه انتظار و اقدامی فراتر از چارچوب فوق فقط از طریق ترغیب تفاهم و بر مبنایی داوطلبانه بررسی خواهد شد.
6 ـ در خصوص محور اول :
موضع قاطع ایران این است که روند مذاکرات و روند تعامل ایران با آژانس باید مبتنی بر سه اصل بنیادی ناشی از ان .پی .تی از سوی همه ی طرف ها باشد :
اول : جمهوری اسلامی ایران حق دارد برنامه ی هسته یی صلح آمیز مورد نظرش را از جمله در همه ی فعالیت هایش در خصوص چرخه ی سوخت با اهداف صلح آمیز در چارچوب ان .پی .تی و تحت پادمان های آژانس دنبال کند.
دوم : جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک عضو ان .پی .تی و یک عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی ملزم است به تمامی تعهداتش تحت توافق دوجانبه با آژانس پایبند باشد و شرایطی مناسب را برای آژانس فراهم کند تا مسوولیت هایش را در قبال فعالیت های ایران انجام دهد.
سوم : ایران به عنوان یک عضو آژانس حق دارد حمایت فعال را در زمینه ی علم فن آوری سرمایه گذاری و تجارت از کشورهای توسعه یافته در زمینه ی هسته یی و مطابق با شروط ان .پی .تی و مقرراتش دریافت کند. برعکس همه ی مخاطبان با قابلیت هایی در زمینه فن آوری هسته یی ملزم هستند همه ی موانع را در همکاری هسته یی صلح آمیز با ایران به منظور اجرای تعهدات شان رفع کنند.
جمهوری اسلامی ایران حاضر است درباره ی همه ی وجوه سه اصل بالا مذاکره کند و پیشنهادهای خاص مربوطه را برای الحاق در دستور کار دارد.
بسته ی پیشنهادی شامل نقایص و ابهاماتی در لحاظ کردن این اصول است .
این پیشنهاد به ویژه در جایی که حق ایران برای برنامه ی هسته یی صلح آمیز و فعالیت و دستیابی اش به فن آوری هسته یی به رسمیت شناخته شده است در خصوص دامنه و استفاده از آن مبهم است .
از آنجایی که غنی سازی و چرخه ی سوخت هسته یی برای استفاده ی صلح آمیز یکی از مسایل تحت بررسی است این بسته ی پیشنهادی باید روشن سازد که آیا ان .پی .تی را به عنوان مبنای تعیین دامنه ی این حق به رسمیت می شناسد یا خیر اینکه آیا از نگاه آن ها فعالیت های چرخه ی سوخت و به ویژه ی غنی سازی با اهداف صلح آمیز در آن دامنه قرار دارد یا خیر
نکته ی دیگری که به ذهن می آید این است که بهره مندی از این حقوق و اجرای برنامه ی هسته یی مبتنی بر حقوقی است که در ان .پی .تی لحاظ شده است . بسته ی پیشنهادی درباره ی این که آیا به رسمیت شناختن حق ایران تئوریک است و یا تجربی مبهم است .
به علاوه مجموعه ی پیشنهادی درباره ی همکاری هسته یی انتقال فن آوری هسته یی ساخت نیروگاه های برق هسته یی در ایران و تضمین تامین سوخت مورد نیاز نیز مبهم است .
مراجعی در این پاسخ ارایه شده است که دال بر نیت محدودکردن همکاری هسته یی در حوزه های خاص است و این بر ابهامات می افزاید.
از نظر ایران مساله ی همکاری دوجانبه در حوزه ی هسته یی حائز اهمیت است و می تواند بخشی موثر در مذاکرات باشد. این همکاری ها به ویژه در گشودن زمینه برای اعتماد دوجانبه حایز اهمیت است . متاسفانه تجربه ی گذشته ی ایران با برخی اعضای 1 +5 مثبت نیست . اعتمادسازی درباره قاطعیت کارآمد بودن و نامحدود بودن گستره ی این همکاری ها در چارچوب ان .پی .تی و فعالیت های صلح آمیز مذاکرات و توافقات بیشتری را می طلبد.
در این چارچوب جمهوری اسلامی ایران نیز اصرار دارد که تعهد طرف های دیگر به ان .پی .تی به عنوان یکی از اصول مبنی برای مذاکرات است . این خود کافی است که هرگونه تصمیمی که بخشی از یک معاهده ی بین المللی است مبتنی بر این فرض باشد که طرف های دیگر از آن قوانین پیروری کنند.
به علاوه همه ی اعضا حقوق و مسوولیت هایی برابر مطابق با قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی نسبت به پایبندی دیگر اعضا دارند. هم چنین منطقی است که یک عضو بتواند فقط انتظار پایبندی طرف های دیگر را متناسب با پایبندی خود داشته باشد.
7 ـ پیشنهاد دهندگان این بسته برخی تعهدات و معیارها را در نظر دارند که هر دو طرف پیش از آغاز مذاکرات انجام دهند تا « شرایطی صحیح برای مذاکرات » حاصل شود. با این حال برخی از این ملاحظات می تواند به عنوان قوانینی کلی برای روند مذاکرات در نظر گرفته شود; هرچند ناکافی و مبهم است و نیاز دارد که تکمیل و به وسیله ی برخی ملاحظات بیشتر روشن شود که ما به آن ها در بخش های زیر می پردازیم .
مساله ی باقی مانده تعلیق پرونده ی ایران در شورای امنیت در طول دوره ی مذاکرات به وسیله ی طرف دیگر و تعلیق فعالیت های غنی سازی از سوی ایران در طول مذاکرات است . جمهوری اسلامی ایران ضرورتا با بررسی برخی اصول و شرایط برای تضمین های بیشتر در مذاکراتی ثمربخش موافق است و آن را به عنوان گامی صحیح در نظر می گیرد.
7 1 ـ اگر مذاکره راهی برای تفاهم و توافق متقابل قلمداد می شود بردن این مساله به شورای امنیت اساسا در تناقض با مذاکره است ; بنابراین قطع دخالت شورای امنیت و هر مساله دیگری که مغایر با اصل « راه حل از طریق مذاکره » باشد بدیهی و مسلم است .
7 2 ـ طرف دیگر نه تنها با وارد کردن شورای امنیت و تصویب یک قطعنامه علیه ایران این اصل را نقض کرده بلکه به اصل روند مذاکره صدمه زده است .
در حقیقت صداقت آنهایی که بسته را پیشنهاد دادند در نیت و در عمل مورد تردید قرار گرفت ; مگر آن که شیوه ای برای خنثی کردن تاثیر آن ارایه دهند.
7 3 ـ جمهوری اسلامی ایران نمی تواند 1 +5 را آن طور که در سراسر این بسته آشکار و عنوان شده است برابر با شورای امنیت بداند. راه درست آن است که شورای امنیت با شیوه ای درست پرونده هسته یی ایران را از دستور کار خود خارج کند و به شیوه ها و ابزارهای حقوقی آژانس بین المللی انرژی اتمی بیندیشد و پشتیبانی از روند مذاکرات رویکرد منطقی به این موضوع است .
7 4 ـ ایران اساسا استفاده از قطعنامه سازمان ملل را به عنوان ابراز فشار برای پیشبرد پیشنهاد 1 +5 تلقی می کند و این رویکرد را انحراف و انکار از مقاصد اولیه می داند و از آن باز نخواهد گشت . هر گونه پیشرفتی در این مسیر تنها با جدا کردن این دو مساله صورت خواهد گرفت .
7 5 ـ برای جمهوری اسلامی مشخص نیست که تعلیق فعالیت های هسته یی ایران چگونه می تواند بر ایجاد شرایطی مناسب برای مذاکرات موثر باشد اما آشکار است که پافشاری طرف مقابل بر این موضوع یادآور مذاکرات پیشین با برخی طرف هاست که با خصومت برخی از آنها همراه بود و باعث شد تا شرایط مذاکرات مختل شود.
علاوه بر این برای اطمینان بیشتر این امکان وجود دارد که بازرسی ها و گزارش های راستی آزمایی های آژانس بین المللی انرژی اتمی در جریان مذاکرات در صورت و چارچوبی جدید برنامه ریزی شود; به طوری که تمام طرف ها بتوانند نسبت به آینده مذاکرات و پیشرفت آن امیدوار باشند; علاوه بر این محدود بودن دوره مذاکره می تواند بر پیشرفت های فنی تاثیر گذار باشد و آن را به حداقل برساند. در هر صورت وضع پیش شرط های یک جانبه برای روندی که نیازمند درک متقابل و مداوم است منطقی به نظر نمی رسد; با این حال جمهوری اسلامی ایران قصد ندارد موضوع را به طور یک جانبه رد کند و آماده است تا برای دو طرف فرصتی را برای تبادل دیدگاه هایشان درباره این موضوع فراهم کند تا از این طریق راه برای متقاعد کردن دو طرف و درک متقابل فراهم شود.
7 6 ـ به منظور اجتناب از هرگونه ظن و گمان نسبت به جمهوری اسلامی ایران و به منظور پرهیز از شائبه ی کم کاری و غیره جمهوری اسلامی ایران چارچوب زمانی ویژه اش را برای ایجاد شرایط مناسب مذاکرات مطابق ذیل اعلام می دارد :
1 ـ جمهوری اسلامی ایران برداشتن گام های داوطلبانه دوجانبه را می پذیرد که این امر نشان دهنده ی نیت خیر دو طرف است و می تواند برای ایجاد فضایی مناسب که در آن مذاکرات به ثمر بنشیند موثر باشد.
2 ـ در این چارچوب جمهوری اسلامی ایران آماده است تا درباره این موضوع بر اساس مذاکرات مباحثه کند تا شرایط برای درک متقابل و قضاوت صحیح فراهم شود.
3 ـ این گام مشروط به برداشتن گام های همزمانی است که باید ازسوی طرف مقابل برداشته شود تا نشان دهد که قصد ندارد جمهوری اسلامی را محروم یا محدود کند. این گام ها مخصوصا شامل موارد ذیل است :
خاتمه دادن به بررسی پرونده ایران در شورای امنیت و بازگشت آن به آژانس بین المللی انرژی اتمی .
عادی سازی پرونده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی .
نتیجه منطقی مذاکرات باید این باشد که طرف مقابل خود را متعهد به این کند که ایران را از پیگیری فعالیت های صلح آمیزش باز ندارد و در مقابل تفاهم دوسویه برای اطمینان از ماهیت صلح آمیز فعالیت های هسته یی ایران حاصل شود.
تمام طرف های گروه 1 +5 بپذیرند که برای نشان دادن حسن نیت خود تمام محدودیت هایی را که در زمینه های مختلف فراتر از هنجارهای حقوقی بین المللی علیه ایران وضع کرده اند کنار بگذارند.
8 ـ درباره ی موضوع « شفافیت » جمهوری اسلامی ایران باور دارد که روند مذاکرات و پروسه ی تعامل میان ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی می تواند براساس پذیرش این اصول از سوی تمام طرف های درگیر باشد :
الف ـ طرف های مذاکره از این امر مطلع خواهند شد که فعالیت های صلح آمیز هسته یی ایران در چارچوب ان .پی .تی و اساسنامه آژانس قرار دارد و در یک چارچوب زمانی مشخص از آن منحرف نمی شود.
ب ـ مطالعه و ارزیابی این موضوع باید از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی در چارچوب قوانین ان .پی .تی و معاهدات باشد. عملکرد آژانس در قبال این موضوع باید فنی و در چارچوب استانداردهای حقوقی (بر اساس خط مشی آژانس ) باشد و در آن روح همکاری و درک متقابل موجود باشد و از هرگونه طولانی کردن روند و اتهامات سیاسی یا تاثیرگذاری ها و اعمال نفوذها مبرا باشد.
ج ـ جمهوری اسلامی ایران شرایط را برای کارهای ضروری بازرسان آژانس که با هدف رفع ابهامات صورت می گیرد فراهم می کند.
جمهوری اسلامی ایران آماده است در چارچوب اصول از پیش ذکر شده درباره ی این موضوعات گفت وگو کند و فعالانه در جهت تفاهم و توافق دوجانبه مشارکت نماید.
جمهوری اسلامی ایران تاکید می کند که همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی مستلزم تدوین چارچوبی جامع و منطقی برای کل کار و روندهای مربوطه است که ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره ی آن توافق کرده اند. این چارچوب باید دربرگیرنده ابعاد مهم مشخصی به شرح زیر باشد :
باید در چارچوب استانداردهای فنی و حقوقی باشد و تحت تاثیر فشارها و انگیزه های سیاسی و انحرافات دردسر ساز و خواسته های طرف های خارج از آژانس بین المللی انرژی اتمی نباشد.
تعیین معیارهای ارزیابی برای آژانس بین المللی انرژی اتمی به شیوه ای غیرتبعیض آمیز و عادی و مبتنی بر اصول بی طرفانه باشد.
به عبارت دیگر ناتوانی در یافتن نشانه های تایید کننده پس از مسیر مقرر و آزمایش های فنی و حقوقی معمول مغایر با مفاد مذکور تلقی خواهد شد.
طبق جدول زمانی اعلام شده جمهوری اسلامی ایران آماده خواهد بود در صورت تامین موارد فوق الذکر بررسی پرونده ی ایران تنها در آژانس بین المللی انرژی اتمی و توقف دخالت های شورای امنیت یا هر هویت دیگری به طور داوطلبانه پروتکل الحاقی را با نظر به شرایط حقوقی اجرا کند.
روند مذاکره می تواند به تعیین چارچوب فوق و مهمتر از آن تضمین اعتماد دو طرفی (ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی ) که خواهان این مساله و رفع ابهامات و پیچیدگی های این موقعیت هستند کمک کند.
9 ـ با توجه به موضوع سوم مساله ی اعتماد سازی دوجانبه جمهوری اسلامی ایران معتقد است که :
9 1 ـ در حال حاضر اکثریت جامعه جهانی از نظر امنیتی به برنامه ها و مقاصد هسته یی جمهوری اسلامی ایران اعتماد دارند یا دست کم نگرانی های امنیتی خاصی درباره ی آن ندارند.
9 2 ـ لازم است تا تعریف واضحی برای عبارت « اعتماد بین المللی به ماهیت صرفا صلح آمیز برنامه ی هسته یی غیرنظامی ایران » وجود داشته باشد; زیرا این عبارتی بسیار کلی و مبهم است .
باید روشن شود که استانداردهای اعتمادسازی بین المللی چیست و آنهایی که ارزیابی را انجام می دهند چه کسانی هستند معیارها و اساس حقوقی برای ایجاد اعتماد بین المللی درباره ماهیت منحصرا صلح آمیز برنامه ی هسته یی غیرنظامی ایران چیست آیا معیارهایی ورای قوانین و پیمان های جاری بین المللی در ذهن وجود دارد در هر حال جمهوری اسلامی ایران صادقانه از گسترش روابط و همکاری ها بر اساس احترام متقابل و ایجاد اعتماد بین المللی درباره ی ماهیت منحصرا صلح آمیز برنامه ی هسته یی صلح آمیز ایران استقبال می کند. اما برای اطمینان مجدد ضروری است که بر این دو اصل صحه گذاشته شود و از وارد کردن مسایل دیگر به عنوان شرایط محدود کننده جلوگیری شود.
9 3 ـ جدا از نکته فوق اعتمادسازی در ماهیت منحصرا صلح آمیز برنامه ی هسته یی غیرنظامی ایران به معنای تضمین عدم انحراف از آن فعالیت ها به سوی اهداف و مصارف نظامی مشتمل بر دو بعد حال و آینده است . بدین گونه که در تضمین زمان حال مواد و فعالیت های هسته یی اعلام نشده ای وجود ندارد و همه فعالیت ها و مواد هسته یی اعلام شده دارای ماهیت صلح آمیز است و تحت کنترل و نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی است . افزون بر این ; تا آینده ای قابل پیش بینی این وضعیت ادامه می یابد. نظارت قانونی آژانس در بازرسی ابعاد متفاوت فعالیت های هسته یی ایران و بازرسی های مرتب ادامه دار برای جنبه فعلی اعتمادسازی کافی است .
از دیدگاه ایران آنچه که در بخش 8 درباره ی شفافیت های این موارد ذکر شد برای این هدف کفایت می کند.
بدین منوال تا زمانی که آژانس در بازرسی فعالیت های هسته یی ایران فعال است و جمهوری اسلامی ایران با آن همکاری می کند و نشانه ای دال بر وجود هرگونه فعالیت هسته یی اعلام نشده نیست دلیلی برای بی اعتمادی وجود ندارد.
در رابطه با تضمین های آینده اینکه جمهوری اسلامی ایران از قابلیت های هسته یی خود به جز برای مصارف صلح آمیز استفاده نمی کند مساله ای است که باید درباره بسیاری پرونده های دیگر و بسیاری کشورهای دیگر نیز اعمال شود. در پیمان های بین المللی و قوانین حقوقی به این مساله پرداخته نشده است و طبیعتا نباید منبع نگرانی باشد. علاوه بر این داشتن سلاح های شیمیایی و هسته یی جزو دکترین امنیت ملی ایران نیست . با این وجود اگر جمهوری اسلامی ایران از سایر طرف ها رفتاری مسوولانه و منطقی برای تضمین مسیری صحیح که مانع از عضویت آن درآژانس بین المللی انرژی اتمی و ان .پی .تی نشود ببیند آماده است حسن نیت خود را نشان دهد و حتی خود را به بعد از زمان اعتمادسازی متعهد سازد.
9 4 ـ اما تمام نکات مذکور در 3 9 مشروط به آن است که اعتمادسازی متقابل به طور همزمان طبق موارد امنیتی صورت گیرد. از دیدگاه ایران این امر شامل سه مورد مهم است که به شرح زیر می باشد :
الف ) تعهد طرف دیگر برای پیگیری جدی تحقق منطقه ی خاورمیانه ی عاری از سلاح هسته یی ; به ویژه تعهد به خلع سلاح رژیم صهیونیستی از سلاح های کشتار جمعی و به ویژه سلاح های هسته یی .
ب ) تعهد طرف دیگر به متقاعد ساختن کشورهای منطقه خاورمیانه که هنوز به ان .پی .تی نپیوسته اند یا هنوز پروتکل الحاقی را اجرا نکرده اند به اینکه پروتکل الحاقی را اجرا کنند.
ج ) تعهد و تضمین شرکای مذاکره کننده به ممانعت و اعتراض به همه اقدامات خصمانه و محدود کننده ی علیه جمهوری اسلامی ایران شامل هرگونه تحریم علمی تکنیکی سیاسی اقتصادی و تجاری و هرگونه تجاوز نظامی یا تهدید
روند مذاکره می تواند به دستیابی به تفاهمی متقابل در مورد راههای تعدیل این دو بعد کمک کند و روند مذاکره و طرح های اقدام باید طراحی و اجرا شود.
10 ـ بخشی از بسته پیشنهادی مربوط می شود به حوزه هایی از همکاری سیاسی و اقتصادی که یکی از ابعاد مبهم و تاریک این بسته است . در اینجا ایده های اصلی روشن نیست . جمهوری اسلامی ایران معتقد است که رویکرد این فصل در تضاد با آن چیزی است که در ابتدای بسته به عنوان « هدف » توصیف شده است . اگر هدف گسترش روابط و همکاری ها براساس احترام متقابل و اعتماد متقابل است پس این مستلزم تغییر سیاست هاست .
اینکه گفته می شود برخی محدودیت های اعمال نشده بر ایران رفع می شود این مفاهیم ضمنی را متبادر می سازد که نخست اینکه برای تحت فشار قرار دادن و تحریم علیه ایران سیاست استفاده از محدودیت های علمی تکنولوژیکی تجاری و غیره وجود داشته است و دیگر اینکه حتی در بهترین سناریو نیز این سیاست در سایر حوزه ها ادامه خواهد یافت . این در تضاد آشکار با مفهوم مرکزی این پیشنهاد است که آغاز مجدد برای توافقی جامع و طولانی مدت را با ایران پیشنهاد کرده است .
اگر بخواهیم شانس موفقیت را به مذاکرات بدهیم اصل اولیه آن است که همه ی طرف ها اقدامات و انتظارات خود را با قوانین و توافقات بین المللی منطبق کنند.
سوال اینجاست که قوانین و نظام های بین المللی برای این محدودیت ها و تحریمات چیست هدف از تداوم آنها چیست و چرا باید خواست های بیشتری برای رفع آنها وجود داشته باشد
بنابراین همانگونه که پیشتر گفته شد ضروری است که در سیاست ها تغییراتی به وجود آید و سیاست تهدید فشار تحریم و محدودیت علیه ایران تغییر کند.
خوشبختانه ایران روابطی فعال و گسترده با چین و روسیه دارد. همچنین روابطی تجاری و دیپلماتیک با کشورهای مهم اروپایی وجود دارد که در پاره ای زمینه ها محدودیت هایی را تجربه کرده اند.
اطلاعات موجود نشان می دهد که اکثریت گروه 1 +5 تمایلی به استفاده از ابزارهای تجاری و اقتصادی در سیاستهای کلی خود ندارند و اولویتی برای سیاست های محدودیت علیه ایران وجود ندارد; اگرچه برخی کشورها نه تنها به طرز غیرقابل قبولی از سیاست های تحدیدی علیه ایران بهره می برند بلکه از اهرم تجاری و فنی خود برای فشار آوردن بر سایر کشورها و شرکت های کشور ثالث جهت مشارکت در این اقدامات ضدتجاری استفاده می کنند. بنابراین دست کم مهمترین بخش موضوع پیشنهادی در این بخش اساسا نکته ای میان ایران و سایر طرف ها نیست بلکه مساله ای میان سایر طرف هاست که باید میان خود درباره ی آن به توافق برسند.
جمهوری اسلامی ایران به کشورهای غربی که می خواهند در تیم مذاکرات شرکت کنند پیشنهاد می دهد از سوی خود و سایر کشورهای اروپایی سیاست تهدید فشار و تحریم علیه ایران را کنار نهند و به دنبال عادی سازی و فعال کردن روابط و همکاری ها در همه زمینه ها باشند و تضمین های لازم را برای این هدف تامین کنند. در این مورد برخی موضوعات مهم دیگر که متضمن منافع بلندمدت دو طرف در همکاری های سیاسی و اقتصادی باشد می تواند به فهرست این بخش اضافه شود.
11 ـ جمهوری اسلامی ایران برای توافق نامه همکاری های جامع و بلند مدت جهت دستیابی به توسعه و امنیت در منطقه که مبتنی بر شرایط منصفانه و با توجه به حقوق همه کشورها باشد آماده است و با تمام توان به عنوان یک دولت مسوول و یک عضو فعال جامعه ی بین الملل که نقش منطقه یی موثری دارد برای بالاترین سطح همکاری های ممکن در یک مدل جامع از رویکردهای امنیتی مشارکت کند. بر این اساس جمهوری اسلامی ایران آماده است نقش فعالی در همکاری ها برای امنیت پایدار انرژی داشته باشد و همکاری و مشارکت گسترده تری با کشورهای اروپایی و سایر کشورهای منطقه برقرار نماید.
باید خاطرنشان ساخت که ابهامات و سوالات دیگری در بسته ی پیشنهادی 6 ژوئن 2006 وجود دارد که می تواند در مسیر صحیح مذاکرات روشن شود.
در پایان لازم به تاکید است که به رغم رفتار تناقض آمیز برخی کشورهای پیشنهاد دهنده ی بسته و کشورهایی که در اقدامی توجیه ناپذیر خواهان تصویب قطعنامه ای علیه ایران در شورای امنیت هستند جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به بسته ی پیشنهادی با حسن نیت و با هدف پیشرفت های مسوولانه کوشیده است تا زمینه را برای حل مساله هسته یی ایران از طریق مسیری سازنده برای مذاکرات فراهم سازد.
اما اگر برخی طرف ها با مقاصد ماجراجویانه با ابزار شورای امنیت به حسن نیت ایران عکس العمل نشان دهند در هر حال شرایط پیشنهادی در این پاسخ بیهوده خواهد بود و جمهوری اسلامی مسیر اقدام متفاوتی را برخواهد گزید.
جمهوری اسلامی ایران به هیچوجه از حقوق مشروع هسته ای خود نخواهد گذشت
تهران زبان تهدید فشار و تحریم را نخواهد پذیرفت
ایران نمی تواند محرومیت از حقوق مشروع هسته ای اش را در توسعه واستفاده از انرژی هسته ای صلح آمیز از جمله چرخه سوخت و تداوم تحقیق و توسعه فرآیند غنی سازی را طبق پادمانهای « ان .پی .تی » و آژانس بین المللی انرژی هسته ای بپذیرد
اگر مذاکره راهی برای تفاهم و توافق متقابل قلمداد می شود بردن این مساله (موضوع هسته ای ایران ) به شورای امنیت اساسا در تناقض با مذاکره است بنابر این قطع دخالت شورای امنیت بدیهی و مسلم است
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
