چرایی حضور نتانیاهو در قاهره

حسین امیدى
سه شنبه قبل در حالی شاهد سفر نتانیاهو به مصر بودیم که ابتدا بهانه و هدف این سفر، بر روی موضوع تبادل اسرای فلسطینی با سرباز صهیونیستی عنوان شد. این سفر در حالی انجام شد که از یک سو فرآیند مذاکرات سازش در سفر نتانیاهو و ابومازن به نیویورک به بن بست رسید و مخالفت صهیونیست ها با توقف شهرک سازی، چالش رژیم صهیونیستی با آمریکا و اروپا را به مسئله جدی در مناسبات آنها تبدیل کرد. از سوی دیگر نتانیاهو با نگاه امنیتی که به فرآیند هر گونه گفت وگو و طرح مذاکره با طرف فلسطینی دارد، اولویت سرکوب امنیتی و نظامی مقاومت را در دستور داشته و به طور همزمان با بزرگنمایی قدرت موشکی حماس، زمینه فشار بیشتر در مرزهای رفح (مصر) بر مردم غزه و مقاومت فلسطینی را دنبال کرده است. با اینکه مذاکره مربوط به تبادل اسرا از طریق میانجی آلمانی دنبال می شود و دیدارهای مستقیم این میانجی با طرف های اسرائیلی و فلسطینی صورت می پذیرد، در آخرین مرحله مذاکرات، مخالفت و شرط های حکومت نتانیاهو، این روند را متوقف کرده و ارتباطی به مصری ها ندارد و حکومت مصر هیچ گونه دخالتی در روند مذاکرات مربوطه نداشته است.
سفر ژنرال عمر سلیمان رئیس استخبارات مصر به اسرائیل در حقیقت، چهارچوب های سفر نتانیاهو به قاهره را روشن کرد.
مهمترین موضوع از نگاه اسرائیلی ها این است که محاصره غزه با شدت و دقت بیشتری بر نوار غزه اعمال گردد تا به قول باراک امکان حمله به غزه و سرکوب حماس و نابودی آن در سال 2010 میسر شود. لذا در یک پروژه مشترک اسرائیلی، آمریکایی و مصری ساخت دیوار فولادی که کار آنها، چند ماهی را به خود اختصاص می دهد، در روندی مناسب به اجرا درآید. در چنین شرایطی، هم امکان حمله به غزه و حذف حماس و مقاومت از غزه مهیا می شود و هم موضوع تبادل اسرا موضوعیت خود را از دست خواهد داد و رژیم صهیونیستی با اقتدار نسبت به آزادی شالیط اقدام خواهد کرد.
این بدان معناست که در این پروژه مشترک، کمربند امنیتی جدیدی در مرز رفح برای ارتقای تضمین های امنیتی رژیم صهیونیستی شکل می گیرد که مجری آن «آنتوان لحد مصری» خواهد بود. جالب این است که مصری ها تا به حال از غزه و سرزمین های عربی به عنوان بخشی از امنیت ملی خود سخن می گفتند ولی اکنون امنیت رژیم صهیونیستی، بخشی از امنیت مصر تلقی می شود.
از نگاه مصری ها که در سال های اخیر جایگاه سیاسی خود در مسائل منطقه ای را از دست داده اند و حتی در موضوع غزه و فلسطین، رقیب های جدی مانند ترکیه و یا آلمان وارد میدان شده اند، باید از هر مسئله ای برای نقش آفرینی مصر، تلاش کنند.
مصری ها که از چند ماه قبل در طرح خود به نام آشتی بین حماس و فتح، پروژه «مقاومت زدایی» در غزه را دنبال می کردند، با هوشیاری حماس موفق به پیشبرد طرح خود نشدند و لذا مهمترین ابزار خود را مرزهای رفح و فشار بیشتر به مقاومت فلسطین می دانند. لذا در این تقاطع منطقی در کنار رژیم صهیونیستی قرار گرفته و نقش «آنتوان لحد» برای تضمین امنیت اسرائیل را پذیرفتند.
از سوی دیگر خلأ سیاسی در روند مذاکرات سازش نیز به عنوان یک تهدید مرحله ای مطرح است و این بن بست در روند مذاکرات، زمینه انتفاضه سوم را به وجود آورده است. در نتیجه یکی از عناوین اضطراری برای رژیم صهیونیستی و مصر این است که با طرح «سراب جدید مذاکراتی»، فضای موجود را پر کرده و امیدواری برای حل بحران را مطرح کنند. نتانیاهو در بازگشت از مصر عنوان کرده که در مذاکرات قاهره که با نظارت مصر انجام می شود، طی دو سال مذاکرات به نتیجه خواهد رسید و مبنای مرزهای 1967 و تبادل اراضی را در دستور کار خود قرار داده است.
منابع آگاه معتقدند، آمریکا نیز که در تنگنای سیاسی قرار گرفته و پس از بن بست سازی نتانیاهو در مذاکرات نیویورک باید پاسخی به افکار عمومی داشته باشد، با این سناریو در قاهره موافق است و طی روزهای آینده میچل را به منطقه اعزام خواهد کرد. ابومازن نیز اگرچه قبلاً توقف شهرک سازی را شرط پذیرش مذاکرات خود با نتانیاهو اعلام کرده بود، با تمایل مصری ها در این سناریو مشارکت خواهد کرد. در حالی که اوباما در میزبانی خود نتوانسته چهارچوب های مذاکراتی سازش را سازمان دهد و امتیاز آن را از دست داده، می توان از میزان جدی بودن هر گونه مذاکره و دیدار نتانیاهو و ابومازن در قاهره ارزیابی روشنی داشت، به ویژه اینکه این مذاکرات در واقع پوشش و فریبی است تا موضوع کمربند امنیتی در مرزهای رفح در سایه قرار گرفته و مقدمات رویدادهای امنیتی بعدی را فراهم کند.
ما به ازای سیاسی و امنیتی این نقش‌آفرینی مصری این است که اولاً در یک نمایش سیاسی بر جایگاه مصر تأکید خواهد شد و مردم و مقاومت در غزه با فشارهای فزاینده باید با مصر همزیستی کنند و ثانیاً با حمایت و تأیید صهیونیست ها، هواپیماهای F-16 آمریکایی وارد سازمان نیروی هوایی ارتش مصر خواهد شد که احتمالاً با عنوان هدیه تقدیم می شود و مسئله جمال مبارک برای جانشینی نیز به سادگی به اجرا درمی آید.
راهبرد صهیونیست ها و آمریکا در سطح کشورهای عربی این است که با تضعیف رهبران و حکومت های عربی، شرایط دریافت امتیازهای راهبردی را فراهم و آنان را به ابزارهای ارزان در استراتژی منطقه ای خود تبدیل می‌کنند.
واکنش های جهانی به ساخت دیوار فولادی در مرز غزه با مصر (رفح) و خشم مردم مصر که در آستانه دگرگونی اجتماعی وسیعی قرار گرفته و ارزان فروشی حیثیت و حاکمیت و امنیت مصر به صهیونیست ها در ازای به قدرت رسیدن جمال مبارک و یا کمک های نظامی و یا نقش های کاذب سیاسی، عنصر مهمی در تحلیل رویدادهای منطقه در کوتاه مدت و میان مدت خواهد بود.