کدام اولویت دارد؟

بصیرت: قانون بودجه سال 1389 کشور و برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشور در حالی توسط دولت دهم به مجلس شورای اسلا می تقدیم شده است که در 26آبان طرح تحقیق و تفحص از برنامه چهارم توسعه در مجلس تصویب و کمیته مربوطه تشکیل شد و روز چهارشنبه هفته گذشته اعضای این کمیته با ریاست مجلس دیدار کردند و اولین جلسه خود را تشکیل داد.ریاست این کمیته در اظهار نظری اعلا م کرده است که حداقل دولت 50 درصد برنامه را اجرا نکرده است.
طبق قانون دولت باید هر سال گزارش عملکرد برنامه را به مجلس شورای اسلا می ارائه می کرده ولی گزارش ارائه نکرده و فقط یک برنامه مختصر وطرح مسائل کلی را به مجلس داده است.
برنامه چهارم توسعه از سال 1384 همزمان با شروع به کار دولت نهم به عنوان اولین برنامه سند چشم انداز آغاز شده و اکنون در آخرین سال خود قرار دارد و تنها دو ماه از زمان قانونی آن باقی است. برنامه چهارم بر اساس سند نهایی چشم انداز 20 ساله جمهوری اسلا می ایران که توسط رهبر معظم انقلا ب اسلا می قبل از تصویب برنامه چهارم به سران 3 قوه ابلا غ شده است، تدوین شده و بر آن بوده است که کشور را به اهداف این سند نزدیک کند تا با اجرای برنامه بعدی ادامه مسیر با تحقق کامل میسر شود.
سند چشم انداز ویژگی های جامعه ایرانی را در افق 20 ساله چنین ترسیم می کند.
توسعه یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود و متکی بر اصول اخلاقی و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی، با تاکید بر مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی های مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها، و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی، برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری، متکی بر سهم برتر منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در تولید ملی و... و رسیدن به اشتغال کامل و...
و در پایان تاکید می کند: در تهیه و تدوین و تصویب برنامه های توسعه و بودجه های سالیانه، این نکته مورد توجه قرار گیرد که: شاخصه های کمی کلان آنها از قبیل: نرخ سرمایه گذاری، درآمد سرانه، تولید ناخالص ملی، نرخ اشتغال و تورم، کاهش فاصله درآمد میان دهک های بالا و پایین جامعه، رشد فرهنگ و آموزش و پژوهش و توانایی های دفاعی و امنیتی، باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات چشم انداز، تنظیم و تعیین گردد و این سیاست ها و هدف ها به صورت کامل رعایت شود.
برنامه چهارم توسعه با عنایت به این سند چشم انداز در مجلس وقت تصویب شد و به تایید شورای نگهبان رسیده است.این بدین معناست که برنامه چهارم جهت گیری های فوق الذکر را دارا بوده است و باید به طور جدی توسط قوای سه گانه از جمله قوه مجریه یا دولت اجرا می شده است. حال براساس اظهارات اولیه حداقل 50 درصد آن اجرا نشده است و احتمالا برنامه های دیگری به تشخیص دولت اجرا و اعتبارات مربوطه در آنها هزینه شده است.
ظریفی می گفت اگر یک فرد مسلمان نمازهای واجب را به جای نیاورد، ولی در انجام نوافل و مستحبات اهتمام داشته باشد، می توان او را فردی متعبد و اصولی دانست؟ پاسخ روشن است، خیر، او ابتدا باید نمازهای واجب خود را به جای آورد، اگر در توانش بود و همت کرد، علا وه بر آن نوافل و مستحبات را انجام داد، زهی سعادت. اجرای برنامه چهارم که مسیر قانونی خود را طی کرده است و توسط شورای نگهبان خلا ف شرع و قانون اساسی و سند چشم انداز تشخیص داده نشده است تکلیف واجب است و اموری خارج از این برنامه حکم نوافل و مستحبات را دارد و نمی تواند جایگزین تکلیف واجب شود، بنابراین در سه پیشامد متصور فوق: اولا : مجلس ابتدا باید بحث تحقیق و تفحص از برنامه چهارم را با دقت و سرعت به سامان برساند و بر اساس نتیجه آن در مورد برنامه پنجم یا تمدید برنامه چهارم تصمیم بگیرد.
ثانیا: اگر قرار بر تمدید برنامه چهارم است، با عنایت به مواردی که اجرا نشده است، بودجه سال 89 را تنظیم و تصویب کند. ثالثا: اگر اجرای برنامه چهارم را در حد قابل قبول تایید کرد، ابتدا برنامه پنجم توسعه را با عنایت به ابلا غ سیاست های کلی برنامه پنجم که در دی ماه سال 87 از سوی رهبر معظم انقلا ب اسلا می تعیین و ابلا غ شده است و سند چشم انداز، تصویب کرده و بر اساس این برنامه بودجه سالا نه را مورد بحث و بررسی قرار دهد. رابعا: مجلس از دولت علت عدم ارائه گزارش سالا نه چگونگی اجرای برنامه چهارم را بخواهد و به منظور ایفای وظیفه نظارتی مجلس، دولت را به ارائه گزارش سالا نه در مورد پیشرفت برنامه ملزم کند.
در پایان لا زم است مجلس به این نکته عنایت داشته باشد که برنامه تعریف دارد، باید حاوی موضوع، هدف، زمانبندی، منابع و... باشد و با سیاست متفاوت است، سیاست ها در سند چشم انداز و در ابلا غیه رهبری در مورد برنامه پنجم مشخص شده است و برنامه پنجم باید چگونگی تحقق این سیاست ها را در قالب برنامه ارائه دهد و مجلس بر برنامه ها با توجه به منابع و مصارف و اهداف متمرکز باشد.
در این سه راهی دشوار با عشق و عقل باید سرنوشت کشور را رقم زد، عشق به پیشرفت، توسعه و آبادانی و تکامل و با عقل محاسبه گر و محاسبه جو. زنده یاد مجتبی کاشانی می گوید:
عشق را می گفت شوری در دل است
عقل را می گفت نوری در دل است
عشق در کار لطیف یاوری است
عقل در کار شریف داوری است
میرزا بابا مطهری نژاد