امنیت ملی و جهانی شدن

رضا امیری
سیر تحول مطالعات امنیتی در بستر واقع گرایی، با گذر از دوران های تاریخ سازی چون جنگ های ناپلئونی و یا جنگ جهانی اول به آنجا می رسد که برای صیانت از دولت و نقش محوری آن دیگر نمی توان به صرف توانمندی های ملی متکی شد و بدون توجه و استفاده از توانمندی و امکانات سایر بازیگران به این مهم نایل آمد.
امنیت مفهومی است که به شدت تابع انتزاعات ذهنی، تجربیات و حوزه قدرت است. (1)
امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را اگر بخواهیم با واقع گرایی دولت محور بررسی کنیم باید قائل بشویم به اصالت دولت اسلامی و دولت اسلامی را اصل بدانیم که در این صورت هر چیزی که باعث تهدید دولت بشود تهدید امنیت ملی به حساب می آید. لازم به ذکر است که عده ای خاص چنین دیدگاهی دارند و عده ای دیگر قائل به محوریت انسان با توجه به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می باشند و دولت را به عنوان ابزاری برای کمک به انسان در جهت رسیدن به کمال می دانند بنابراین برداشت در نظام اسلامی دولت ضرورت پیدا می کند نه اصالت.
اساسی ترین رفتاری که امنیت را در معرض خدشه قرار می دهد تهدید است. مهمترین تهدیدات جمهوری اسلامی ایران و چالش های پیش روی ایران به شرح ذیل می باشد:
1ـ جلوگیری از هسته ای شدن ایران؛ چالش جلوگیری از هسته ای شدن ایران به نظر می رسد از حادترین چالش ها است که دولت جمهوری اسلامی ایران با آن مواجه است. بعضی مجامع بین المللی و بعضی کشورها چه به طور رسمی و چه غیر رسمی درصدد جلوگیری ایران از دستیابی به انرژی هسته ای هستند و آنها نمی خواهند که ایران هسته ای باشد. تحمل ایران هسته ای را در منطقه ندارند. در مقابل ایران هم برای اینکه بتواند قدرت برتر و تأثیرگذار در منطقه باشد و به کشورهای امپریالیستی باج ندهد چاره ای جز دستیابی به انرژی هسته ای ندارد. در اینجا باید خط قرمزی هم تعریف کرد که دولت جمهوری اسلامی ایران تا چه اندازه و به چه بهایی بر فعالیتهای هسته ای خود پافشاری می نماید. آنچه مسلم است این است که دولت جمهوری اسلامی ایران نباید از مواضع حق طلبانه خود عقب نشینی نماید و باید در چارچوب قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی به فعالیت های خود ادامه دهد.
2- چالش دوم غربی شدن فرهنگ جهانی است؛ گسترش فرهنگ غرب در دنیا یک امر سرعت گرفته است و این فرهنگ کشور ما را تهدید می کند. این عامل جامعه ما را دچار بحران هویت خواهد کرد و استقرار هویت ملی ما را با مشکل مواجه خواهد ساخت از این رو تهدیدی علیه جمهوری اسلامی ایران تلقی می شود... نظام سیاسی از طریق انتقال ارزش ها و هنجارهای فرهنگی خود، پیام های سیاسی خود را نیز منتقل می کند. اما فرایند جهانی شدن فرهنگ، هویت ملی کشورها را دچار تعارض و تنش می سازد. قدر مسلم این فرایند (فرایند غربی شدن فرهنگ) وجود دارد و محتوای ارزش ها و باورهای فرهنگی آن با آنچه ما می اندیشیم، در تعارض است، نگرش فرهنگ غرب، نگرش مبتنی بر محور بودن انسان و اباحه گری است، طبیعی است که این ارزش ها با آنچه ما در نگرش خود داریم، تفاوتی جوهری دارد. همین امر تأثیراتی را در حوزه اندیشه، سیاست و حکومت بر جای گذاشته است و می گذارد. (2)
3- تهدید دیگر برای دولت جمهوری اسلامی تقابل با آمریکاست، تلاش آمریکا برای براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران امری پوشیده و پنهان نیست. آمریکا با موضع گیری هایی که علیه ایران دارد و همچنین حمایت از اپوزیسیون نظام و اعمال تحریم علیه ایران و... سعی می کند که ایران را منزوی کند و به نظام جمهوری اسلامی ایران ضربه بزند.
4- جزایر سه گانه چالش دیگری برای دولت جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود. چالش امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در جزایر سه گانه می تواند به صورت مستقیم از سوی امارات متحده عربی صورت گیرد و یا اینکه به صورت غیرمستقیم و با پشتیبانی آمریکا از سوی شورای همکاری خلیج فارس عملی شود. شورای همکاری خلیج فارس در اکثر جلساتش که تا به حال برگزار کرده در قطعنامه پایانی شان در یک اقدام سیاسی، بندی را به این جزایر اختصاص می دهد هر چند که جلسه ربطی به این موضوع هم نداشته باشد.
5- یکی دیگر از چالشهای امنیت ملی ایران رژیم صهیونیستی است. با توجه به اینکه ایران رژیم صهیونیستی را به رسمیت نمی شناسد و در موضع گیری های بین المللی علناً علیه آن صحبت می کند و ریشه کن شدن آن را بیان می کند و از طرف دیگر نفوذ و سیطره ای که لابی های صهیونیست بر آمریکا دارند و از حمایت بی حد و حصر آنها برخوردارند و با نفوذی که در مجامع بین المللی دارند تمام تلاش شان را می کنند تا بتوانند امنیت ملی ایران را تهدید نمایند. اختلاف بین ایران ورژیم صهیونیستی ذاتی و ایدئولوژیک است و چالش جدی برای ما محسوب می شود.
6- مورد دیگر که به نظر می رسد اگر با دقت مدیریت و برنامه ریزی نشود تهدید برای امنیت ملی به حساب می آید، بحث قومیت هاست. ایران با تنوع قومیتی از قبیل ترک، لر، بلوچ، کرد، عرب، ترکمن و فارسی که دارد از تنوع قومیتی بیشتری برخوردار است. هر چند که قومیت های ایران با دین واحد اسلام و هویت ایرانی در کنار همدیگر با صلح و دوستی زندگی می کنند و تهدیدی برای امنیت ملی به شمار نمی روند ولی اخیراً دشمنان ایران در پی تحریک قومیت ها علیه نظام جمهوری اسلامی ایران هستند و مسئولان ما باید با قدرت تمام تحرکات آنها را زیر نظر بگیرند و در مواقع نیاز عکس العمل مناسبی نشان دهند. البته کشورهای همسایه هم دست به شیطنت هایی می زنند، مثلاً جمهوری آذربایجان در اطلس جغرافیایی که تازه چاپ کرده آذربایجان ایران را به عنوان جزئی از خاک خودش حساب کرده است. دولت جمهوری اسلامی ایران باید در این گونه موارد برخوردهای قاطعانه ای انجام دهد.
دولت جمهوری اسلامی ایران چون بر مبنای اعتقادات شیعی تشکیل شده و زیر نظر ولی فقیه فعالیت می کند استراتژی امنیت ملی دولت جمهوری اسلامی ایران باید معطوف به سیاست های کلانی باشد که به تصویب رهبری رسیده است.