غزه نگاه اروپا به خاورمیانه را تغییر می دهد
بصیرت:درست زمانی که امریکا طبق تقویم کاخ سفید خود را آماده کرده است تا مرحله دیگری از طرح جدید خود را برای سازش اعراب و رژیم صهیونیستی به آزمایش بگذارد، اروپاییها چند دهه انفعال در تحولات مهم خاورمیانه را کنار زده و بر مجموعهای از تصمیمهای ریز و درشت در منازعه فلسطین و اسرائیل دست زدند.
در هفتههای اخیر شاهد برخی حرکات سمبلیک بودهایم که نشان از این داشت اروپاییها میخواهند صدایشان در پروژه سازش خاورمیانه شنیده شود و جایگاهی تازه در پروژه موسوم به سازش بین اعراب و اسرائیل بیابند. حرکتهای اخیر اروپا پاسخی به توصیه ناظرانی است که غیبت اروپا در تحولات خاورمیانه را بزرگترین نقیصه دیپلماسی این اتحادیه به حساب آوردهاند. مهمترین اتفاق در نگاه اروپاییها به بحران فلسطین، چالش رئیس دورهای اروپا با تلآویو بود که به قهر سفرای دو طرف انجامید. در کنار این، اتحادیه اروپا بیانیه غیرالزامآوری علیه اسرائیل صادر کرد. در این بیانیه از اسرائیل خواسته شد به شهرکسازیها پایان دهد. این بیانیه همچنین خواهان تبدیل شدن بیتالمقدس به پایتخت مشترک اسرائیل و فلسطین شد. پیشنویس این بیانیه که از سوی سوئد تنظیم شده بود، باعث خشم دولت اسرائیل شد. طوری که تلآویو از قدرت لابیهای خود استفاده کرد و این پیغام را به اروپاییها رساند که باید لحن به کار رفته در این بیانیه را تعدیل کنند. با این حال متن نهایی بیانیه در فضای گزارش قاضی گلدستون (قاضی تحقیق از جنایات صهیونیستها در غزه) شهرکسازیهای اسرائیل و موانع جداسازی و تخریب خانههای فلسطینی را محکوم کرد و گفت: «به وجود آوردن هرگونه مشکلی بر سر راه صلح غیرقانونی و ناقض همه قوانین بینالمللی و تهدیدی برای راهحل تشکیل دو دولت فلسطینی و اسرائیلی است.» اتحادیه اروپا همچنین نگرانی خود را بابت بیتالمقدس نیز اینگونه ابراز کرد که: «اتحادیه اروپا هرگز الحاق بیتالمقدس شرقی را به طرف اسرائیلی به رسمیت نمیشناسد.» بیانیه اروپا گرچه در صحنه عمل باری از مشکلات فلسطینیها نکاست اما از حیث حقوقی مجوزی برای تحریم سفرها و دیدارهای مقامهای صهیونیستی به قاره سبز بود. کما این که سخنگوی حماس این بیانیه را نتیجه جنبش اعتراضی ملتهای اروپا به جنایات اسرائیل ارزیابی کرد. اروپاییها پیش از این فقط در ژوئن 1998 در بیانیهای خواستار اجرای مدیریت درست جهانی در خاورمیانه شده بودند. آن بیانیه همچنین حق امنیت و سرزمین را برای فلسطینیها به رسمیت شناخته بود و فلسطینیها را صاحب حق و حقوق میدانست.
با این حال اتحادیه اروپا که در آن زمان بیانیه خویش را صادر کرد هیچ اقدام دیپلماتیک مؤثری را دنبال نکرد. حالا کار برای اروپاییها سختتر شده است. اتحادیه اروپا از 9 کشور به 27 کشور توسعه یافته است و جمع کردن آرای این تعداد حول یک تصمیم واحد مشکلتر شده است. ضمن آن که لابی یهودیان در اروپا حضوری عمیق دارد. با این وصف شورای اروپا گفته است که میخواهد نقش سازندهتری در معادلات سیاسی صلح خاورمیانه داشته باشد. این در حالی است که گروههای حقوق بشری اروپا پس از جنگ غزه منتقد جدی نقض قوانین بینالمللی توسط صهیونیستها هستند. دیپلماتها و مقامات اروپایی خود درباره اینکه واقعاً چگونه برای تأثیرگذاری در عرصهای که امریکا آن را میدان انحصاری دیپلماسی خود میشناسد ورود میکند، تردید دارند. اما آنچه پیداست نگاه بیشتر طرفهای اروپایی معطوف به اتخاذ مجموعهای از تصمیمهای حقوقی است در این تصمیمها، بیش از همه به دو محور توجه دارند: اول اینکه قانون بینالمللی میتواند سپری دفاعی در برابر افراطیگری راستگرایی حاکم بر تلآویو باشد. به باور برخی طرفهای اروپایی یک قانون بینالمللی خاص میتواند تمام راهحلهایی که تاکنون ارائه شده، از قبیل راهحلهای 242، 478 و 1515 را یکجا جمع کند. همچنین قوانینی را که در مورد اشغالگری، حقوق بشر، کنوانسیون ژنو و بسیاری قوانین بینالمللی دیگر که قابل تطبیق با این مورد خاص هستند. دومین موضوعی که در حال حاضر توجه محافل حقوقی اروپاییها را به خود جلب کرد. خشم آنها از بدقولی و فریبکاری اسرائیل است که مسلمانان اروپایی در چند گزارش رسمی اعلام کردهاند که اسرائیل حتی بدیهیترین راه امدادرسانی را میبندد حملات غیرانسانی او از جمله حمله سال گذشته به غزه به مدارس و پناهگاههای سازمان ملل بزرگترین نمونه این پیمانشکنی است.
به این ترتیب به رغم خطمشی محافظهکارانه دولتها، محافل مدنی اروپا این حس را دارند که باید نقش خود را در عرصه نزاع بزرگ خاورمیانه ایفا کنند. البته آنها اقرار دارند حرکت جدی در مورد مسئله فلسطین و اسرائیل به یک بازنگری در سیاستهای رسمی اروپا نیاز دارد. اما همین تلنگر جنبشهای حقوقی باعث شده شاهد برخی حرکتها از سوی اروپاییها باشیم. کارهایی نظیر گسیل 50 نماینده از 12 کشور اروپایی که چند روز قبل وارد غزه شدند تا از نزدیک با وضعیت این منطقه یک سال بعد از تهاجم اسرائیل و سالها در محاصره بودن، آشنا شوند. در کنار آن جورج گالوی، نماینده پارلمان انگلیس چالشی شدید با حسنی مبارک را بر سر محاصره غزه شروع کرد. همزمان با ورود این هیأت به غزه، یک دیپلمات اروپایی مقالهای در وبلاگش نوشت که ما همه از رنجی که ناعادلانه به خاطر محاصره اسرائیل بر مردم غزه تحمیل شده است، در هراس هستیم
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
