پاکستان، گزینه های تقسیم قدرت / محمد ملازهی

یک کاروان نظامی هوایی ارتش پاکستان که ارتشبد مشرف رئیس جمهور این کشور را در سفر به منطقه کشمیر آزاد تحت کنترل پاکستان همراهی می کرد روز دوشنبه دچار سانحه شد و یک بالگرد آن سقوط کرد.

گفته می شود، چند سرباز و یک افسر ارشد در جریان این سانحه بشدت مجروح شده اند.

ارتشبد مشرف در سالگرد زلزله کشمیر، برای سرکشی به عملیات بازسازی، عازم مظفرآباد مرکز کشمیر آزاد بود که این حادثه رخ داد.

در این باره که حادثه تصادفی و به دلیل نقص فنی همان طور که بیان شده است، بوده یا ناشی از هدف قرار گرفتن آن به وسیله چریکهای مخالف ارتشبد مشرف، اطلاعات موثقی انتشار نیافته است اما سازمانهای وابسته به طالبان و القاعده در میان کشمیریها وجود دارند که انگیزه برای هرگونه اقدامی دارند. جدا از این موضوع آنچه که این روزها در پاکستان در جریان است توجه فراوانی را در سطح منطقه و بین الملل به خود جلب کرده است.

ارتشبد مشرف در انتخابات ریاست جمهوری که هنوز بحث انگیز است برای یک دوره پنج ساله دیگر از سوی مجالس ملی و ایالتی به عنوان رئیس جمهور پاکستان انتخاب شد، اما برای کناره گیری از ریاست ستاد مشترک ارتش تحت فشار قرار گرفته و دیوانعالی کشور تأیید صلاحت او برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری را به بعد موکول کرده است.

احزاب مخالف دچار دو دستگی شده و تعدادی، نمایندگان خود را از مجالس ملی و ایالتی بیرون کشیده اند و مدعی هستند که انتخاب ارتشبد مشرف به عنوان رئیس جمهور با حفظ ریاست ارتش غیرقانونی است و دادخواستی نیز به دیوان عالی ارایه کرده اند.

اما حزب مردم به رهبری خانم بی نظیر بوتو که مذاکراتی برای تقسیم قدرت در لندن و دوبی با نمایندگان ارتشبد مشرف داشته، به تحریم انتخابات ریاست جمهوری مخالفان نپیوست و نمایندگان حزب مردم در پارلمان حاضر شدند اما به مشرف رأی ندادند.

همچنین موضع مشابهی را جمعیت علمای اسلام به رهبری مولانا فضل الرحمن با حزب مردم در پیش گرفت. در واقع جمعیت علمای اسلام و حزب مردم بصورت مشروط از انتخاب ارتشبد مشرف به عنوان رئیس جمهور حمایت کردند و رأی ندادن آنها نشان می دهد که بی اعتمادی عمیقی وجود دارد.

با این حال صحنه سیاست داخلی پاکستان در آستانه تحولاتی جدی قرار گرفته است.

ارتشبد مشرف با اعلام عفو سیاستمداران تبعیدی پاکستان زمینه حضور خانم بوتو و شرکت در انتخابات مجالس ملی و ایالتی را فراهم کرده است، هر چند معلوم نیست این عفو شامل نواز شریف نخست وزیر سابق که مشرف از طریق کودتا در سال 1999 وی را از قدرت حذف و به عربستان سعودی تبعید کرد می شود یا نه، اما در هر حال به نظر می رسد که ژنرالهای ارتش تحت فشار آمریکا نوعی تقسیم قدرت را پذیرفته اند و ارتشبد مشرف از ریاست ارتش کنار خواهد رفت.

اکنون نگاهها متوجه دیوان عالی است که رأی حقوقی خواهند داد یا یک رأی مصلحت گرایانه تا از بروز تحولات غیرقابل پیش بینی در پاکستان جلوگیری کند.

به هر شکل، ارتش پاکستان اکنون با سه گزینه رو به رو است:

1- ادامه انحصار قدرت

2- تقسیم قدرت

3- واگذاری قدرت

گمان می رود که از میان این سه گزینه، ارتش پاکستان به گزینه دوم تمایل یافته است زیرا گزینه اول در عمل امکان پذیر نیست و قدرت انحصاری ارتش به دلیل اوضاع مناطق قبایلی و ناتوانی در کنترل آن نمی تواند ادامه بیابد.

گزینه واگذاری قدرت به بخش سیاسی نیز مشکل آمریکا و ناتو را در افغانستان حل نمی کند و سبب قطع حمایت قبایل پشتون از طالبان و القاعده نخواهد شد. بنابراین تقسیم قدرت بین بخش نظامی و بخش سیاسی، تنها گزینه ممکن است. منتها این که تقسیم قدرت با کدام جناح سیاسی و یا مذهبی خواهد بود بدرستی روشن نیست.

اکنون سه جریان داوطلب شرکت در تقسیم قدرت هستند: حزب مردم خانم بوتو، حزب مسلم لیک نواز شریف و جناح اسلامی مولانا فضل الرحمن، از این رو می توان گفت که یک طرف تقسیم قدرت که ارتش است روشن است اما طرف دوم که بخش سیاسی است، دستکم سه مدعی دارد. نواز شریف، بوتو و فضل الرحمن مدعیان اصلی هستند و کلام آخر این که نظر آمریکا و الزامات مرتبط با طالبان و القاعده و نحوه تقسیم قدرت و سرنوشت نخست وزیر آینده پاکستان را رقم می زند.

با پایان یافتن دور نخست مذاکرات درباره P1وP2 ؛گفتگوهای ایران و آژانس امروز ادامه می یابد