مرثیه ای برای اخلاق

بسم الله الرحمن الرحیم
برکت وجود مقدس پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و سلم برخاسته از اخلاق بی مانند آن دردانه خلفت است ; همان ویژگی برجسته ای که خدای متعال در قرآن کریم با خطاب « وانک لعلی خلق عظیم » (قلم 6 ) آنحضرت را می ستاید و در بیان نقش مهم این ویژگی در توفیق فرستاده خود برای جذب مردم و هدایت آنها به صراط مستقیم الهی فرموده است « فبما رحمه من الله لنت لهم ولوکنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفرلهم و شاورهم فی الامر ... » (آل عمران 159 )
با اخلاق بی مانند و مدارا با مردم بود که پیامبر مکرم اسلام توانست سنگدل ترین افراد جامعه جاهلی را جذب کند و از آنها انسان های موحد و با ایمانی بسازد که بتوانند جهان تیره و تار آن روز را روشن نمایند و از دل سیاهی های قرون وسطی تمدن درخشان اسلامی را شکل دهند و مشعل هدایت را فراروی بشریت برافروزند و روشن نگهدارند. خود پیامبر اکرم نیز فرموده است « انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق » یعنی فلسفه بعثت به کمال رساندن اخلاق در جامعه بشری است و جامعه ی بدون اخلاق جامعه جاهلی است .
در تفسیر آیه شریفه « وانک لعلی خلق عظیم » مفسران اخلاق را مجموعه ای از صفات نیکو از قبیل ملازم همیشگی حق بودن صبر عفو سعه صدر گشاده دست بودن مدار تواضع و آنچه در این چارچوب قرار دارد دانسته اند. آنچه از بیان روایات و کلام معصومین علیهم السلام و سیره آن بزرگواران به دست می آید اینست که اخلاق آنگاه جلوه واقعی خود را می یابد و می تواند پرتوی از « خلق عظیم » باشد که در برابر بداخلاقی ها فشارها نامردمی ها و جفاها نمایان شود. پیامبر گرامی اسلام نیز هنگامی به وصف « خلق عظیم » متصف شد که شکسته شدن دندان و ضرب و شتم ها و زخم زبان ها و رانده شدن از وطن خود را تحمل کرد و با مردمی که چنین رفتارهای دور از اخلاقی را با آنحضرت داشتند با ملایمت و خوشروئی رفتار فرمود و سخن گفت .
انقلاب اسلامی برمبنای فرهنگ و اصول و ارزش ها استوار است . این انقلاب و نظام برآمده از آن قرار بود گم شده ملت ها در عصر جاهلیت مدرن را پیدا کند و به آنها معرفی نماید. این قرار بنا نبود بهیچوجه نفی شود و هیچ چیز نباید مانع عملی شدن آن گردد. بنابر این اکنون نیز قرار است نظام جمهوری اسلامی گم شده ملت ها را به آنها معرفی کند و آنها را از جاهلیت جدید خارج سازد.
ملت ها در جهان امروز گمشده ای به نام صنعت و موشک و هواپیما و ماهواره ندارند گمشده آنها اخلاق است . ما فقط زمانی می توانیم این گمشده را به آنها معرفی کنیم که خودمان متخلق به اخلاق اسلامی باشیم و در راهی گام برداریم که پیامبر خدا پیش پای ما قرار داده است . این رسالت بزرگ را ما فقط هنگامی می توانیم به انجام برسانیم که ملازم همیشگی حق باشیم اهل صبر باشیم اهل عفو باشیم سعه صدر داشته باشیم گشاده دست باشیم و اهل مدارا انصاف و تواضع باشیم . حتی اگر قرار است در مواجهه با دشمنان خود و دشمنان اسلام و بدخواهان نظام جمهوری اسلامی به دستور اسلام که فرمود « اشدا علی الکفار » عمل کنیم در همان حال باید بین خودمان اهل رحم و مهربانی و مصداق بارز « رحما بینهم » باشیم .
واقعیت اینست که با پیروزی انقلاب و پا گرفتن نظام جمهوری اسلامی در ایران مکارم اخلاق نیز رواج یافت و در دوران دفاع مقدس به اوج خود رسید. نگهداری این گوهر گرانبها و رشد و توسعه و نهادینه کردن آن کار بنیادی و مهمی بود که متاسفانه مورد غفلت قرار گرفت . رقابت های سیاسی که خواسته یا ناخواسته به جنگ قدرت تبدیل شد به تدریج اخلاق را تحت الشعاع خود قرار داد و بسیاری از سجایای اخلاقی به فراموشی سپرده شدند.
ما امروز از عدالت سخن می گوئیم ولی در فضائی که انصاف مدارا صبر و ملازم حق بودن وجود ندارد چگونه می توان عدالت را محقق ساخت ما امروز از فرهنگ دینی سخن می رانیم اما به این سئوال پاسخ نمی دهیم که بدون برخورداری از سعه صدر و عفو و گذشت که بخشی از پایه های فرهنگ را تشکیل می دهند چگونه می توان فرهنگ را نهادینه کرد ما امروز از مدینه فاضله دم می زنیم ولی برای این سئوال پاسخی نداریم که مدینه فاضله را چگونه می توان بدون اخلاق بنا کرد و به آن رسید
سوگمندانه باید اعتراف کنیم امروز در جامعه ما در رسانه های ما در مصاحبه های ما در اظهارنظرهای ما در کتاب های ما و در برخوردهای ما از انصاف و مدارا و حفظ حدود و حقوق دیگران خبری نیست . ما را چه می شود که به جای مبارزه با قاعده فاسد و مادیگرایانه و ماکیاولی « هدف وسیله را توجیه می کند » اکنون خودمان به آن عمل می کنیم و در صدر توجیه آن برمی آئیم چرا از تهمت زدن دروغ گفتن و پایمال کردن حق نمی هراسیم
آیا نام چنین جامعه ای را می توان جامعه اسلامی گذاشت ! چرا همه به فکر بستن بار خود هستیم و تلاش می کنیم گلیم خود را از آب بیرون بکشیم و حاضریم این کار را به قیمت غرق شدن در گرداب بی اخلاقی ادامه دهیم
فراموش نکنیم که قرار است انقلاب اسلامی مروج اخلاق باشد و گمشده ملت ها را که اخلاق است به آنها معرفی کند. این رسالت بزرگ فقط درصورتی عملی خواهد بود که ما خود به معیارهای اخلاقی پای بندی عملی نشان دهیم . آیا به برکت سالروز میلاد پیامبر رحمت که اسوه اخلاق بود روزنه ای برای بازگشت به اخلاق محمدی (ص ) به روی ما باز خواهد شد