ناتو و رویارویى با چالش هاى دنیاى در حال تغییر

«بزرگ ترین چالش سازمان پیمان آتلانتیک شمالى (ناتو) - جبهه نظامى غرب که ۶ دهه پیش طى مراحل اولیه جنگ سرد تشکیل شد - این است که چگونه با فضاى امنیتى در حال تغییر دنیا سازگار شود.» به گزارش ایسنا، خبرگزارى شینهوا در گزارشى تحلیلى درباره ناتو و چالش هاى پیش روى این سازمان آورده است:«در اجلاس آوریل سال گذشته در استراسبورگ، مقامات ناتو بیانیه اى را در مورد مسائل امنیتى ناتو تصویب کردند که به موجب آن سرمشق هاى آینده این بلوک نظامى و استراتژى هاى جدید آن مشخص شد. سرمشق هاى پیشین ناتو در پنجاهمین سالگرد تاسیس این سازمان در سال ۱۹۹۹ به تصویب اعضاى آن رسیده بود. در بیانیه سال گذشته ناتو، دبیرکل این سازمان مسئول تشکیل یک گروه بلندپایه و تدوین پیش نویس «مفهوم استراتژیک جدید» بر پایه مذاکرات فشرده اعضاى ناتو شد و تحت آن دستور، یک کمیته ۱۲ نفرى به ریاست «مادلین آلبرایت» وزیر خارجه سابق آمریکا، تشکیل شد. از اجلاس سال گذشته، مذاکرات و بحث هاى جدى در کانون هاى سیاسى و آکادمیک در رسانه هاى مختلف در مورد استراتژى هاى جدید ناتو مطرح شد. براى هماهنگى و انطباق با شرایط دنیاى تغییر یافته امروز، انتظار مى رود سرمشق هاى جدید ناتو بر اساس یکسرى موضوعات مربوط به موقعیت خود تعیین شود. این سرمشق ها مى تواند شامل این باشد که ناتو چگونه با تهدید هاى امنیتى غیرمرسوم از جمله تروریسم و روابطش با روسیه مقابله خواهد کرد. در سال ۱۹۹۱ و پس از آنکه ناتو هشدار داد که اروپا با تهدید فروپاشى و تجزیه همچون فروپاشى شوروى سابق روبه روست، سرمشق هاى امنیتى خود را تعیین کرد. در دوران پس از جنگ سرد، مناقشات منطقه اى، جرائم میان مرزى و تروریسم بین المللى جاى خود را به تهدید هاى امنیتى مرسوم داده است. ناتو کنترل نیروهاى بین المللى کمک به برقرارى امنیت در افغانستان (ایساف) را در سال ۲۰۰۳ به دست گرفت، اما دخالت نظامى فزاینده این جبهه نتوانست شرایط فاجعه بار در افغانستان را تغییر بدهد. برعکس، باقى مانده اعضاى طالبان به نظر مى آید که قوى تر شده اند. این یک چالش جدید براى ناتو محسوب مى شود. ناتو باید راه هاى مقابله موثرتر با این نوع تهدید هاى امنیتى غیرمرسوم را بیابد. دیگر مشکل پیش روى ناتو این است که چگونه اقدام نظامى خود در افغانستان را براى اروپایى هایى که هیچ منافع مستقیمى در افغانستان ندارند، توجیه کنند؟ پس از یک «ماه عسل» کوتاه، روسیه خود را از غرب جدا کرده است. در موضوع گسترش ناتو به سوى مرزهاى شرقى روسیه و طرح سپر دفاع موشکى آمریکا در شرق اروپا، روسیه تاکید کرده که بار دیگر به استفاده از سلاح هاى هسته اى روى مى آورد، اما تغییرات در سیاست هاى کاخ سفید پس از روى کار آمدن باراک اوباما، در قبال روسیه و مواضع نرم ناتو در قبال مسکو، باعث از سرگیرى تعامل میان روسیه و غرب شد. روسیه هنوز هم یک بازیگرسرنوشت ساز در عرصه بین المللى محسوب مى شود، به طورى که غرب نمى تواند زمانى که در حال بررسى مسائل امنیتى در اروپا و دیگر مناطق جهان است، نسبت به روسیه بى توجه باشد. به همین دلیل است که انتظار مى رود نحوه تعامل با مسکو هنوز هم در راس دستور کار ناتو قرار بگیرد. دیمیترى مدودف، رئیس جمهورى روسیه، پس از امضاى دکترین جدید نظامى روسیه، از گسترش ناتو به سوى شرق انتقاد کرد و اظهار داشت که این اقدام ناتو تهدید بزرگى علیه امنیت روسیه به حساب مى آید. مدودف براى مهار تجاوز استراتژیک غرب تهدید کرد که به استفاده از سلاح هاى هسته اى روسیه روى آورد. این در حالى است که این نوع سیاست جدى مدودف موثر واقع شد و پس از این بود که مقامات ناتو ارتباط خود را با ارتش روسیه افزایش دادند و صبورانه به حرف هاى روس ها گوش فرادادند. دیگر چالش بزرگ ناتو این است که چگونه با روابط شکننده خود با اروپا، در زمانى که همگرایى امور دفاعى اش تسریع یافته، برخورد داشته باشد؟ ناتو حتى پس از پایان جنگ سرد هنوز هم نسبت به برنامه «دفاع از خود» اروپا هوشیار است. در مقایسه با ناتو، آمریکا در مورد همگرایى امور دفاعى اروپا مبهم عمل کرده است. واشنگتن نگران است که افزایش امور دفاعى در اروپا به فروپاشى ناتو تحت امر آمریکا منجر شود. همزمان با این که کشورهاى اروپایى از نظر مالى به خاطر بحران مالى در جهان رنج مى برند، ناتو چگونه مى تواند دولت هاى اروپایى خود را به برآورده کردن تعهدات مالى بدون بروز مشکلات دیگر در این کشورها متقاعد کند؟ به نظر مى رسد که این موضوع نیز چالش بزرگى براى ناتو محسوب مى شود.»