ایالات متحده آمریکا در افغانستان چه می کند؟

بصیرت:زییگنیو برژینسکی مشاور امنیت ملی ایالات متحدهآمریکا در دوران ریاست جمهوری جیمی کارتر و یکی از افراد صاحب نظر در عرصه سیاست خارجی این کشور نتوانسته است سکوت خود را در خصوص خطاهای بارز باراک اوباما در افغانستان ادامه دهد.برژینسکی صراحتا به نقد وضع موجود در افغانستان می پردازد.تا کنون برژینسکی به سبب حضور اوبامادر قدرت و برخی ملاحظات سیاسی انتقادات زیادی را در این خصوص مطرح نمی کرد و تنها به اوباما توصیه کرده بود تا از اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان و گوش دادن به آنچه ژنرال مک کریستال می گوید خودداری کند.البته اوباما نیز میان مک کریستال و برژینسکی گزینه اول را انتخاب کرد تا شکست آمریکا در افغانستان برای همیشه تضمین گردد!
مشاور امنیت ملی سابق آمریکا در مصاحبه ای اعلام نموده است در مشاوره هایی که به مقامات پنتاگون پیش از جنگ افغانستان ارائه دادم بارها تاکید کردم که ارتش آمریکا نباید در افغانستان باقی بماند.به هر حال برژینسکی از اصلی ترین مخالفان حضور ایالات متحده آمریکا در افغانستان است.او بارها در خصوص اینکه واشنگتن خطاهای شوروری سابق را در افغانستان تکرار نکند هشدار داد اما اوباما دوباه همان خطاها را البته در مقیاسی وسیع تر تکرار کرد.
اظهارات برژینسکی در خصوص وضعیت فعلی ایالات متحده آمریکا در افغانستان و پاکستان نشان می دهد که وی از یک سو خواستار اعمال سلطه ایالات متحده بر این کشورهاست اما روش حضور نظامی در آنها را روشی نادرست می داند.برژینسکی در این خصوص می گوید:”ما در افغانستان هستیم چون برای هشت سال است که آنجا هستیم، خروج از افغانستان در گفتار خیلی ساده است، اما اگر الان به سرعت از افغانستان خارج بشویم، این سوال پیش می آید که چه چیزی پیش می آید، آیا بار دیگر یک رژیم نظامی در افغانستان حکمفرما خواهد شد، آیا می توان حضور القاعده در این کشور را تحمل کرد؟”
البته خروج آمریکا درافغانستان در گفتار ساده تر از عمل است اما فراموش نکنیم که باید رفتار مقامات آمریکایی در راستای خروج از افغانستان تعریف شود.به عبارت بهتر،قالب و چارچوب کلی رفتار سیاست خارجی آمریکا باید بر اساس خروج از افغانستان تنظیم شود.اما هم اکنون ما شاهد اعزام سی هزار نیروی اضافه به این کشور هستیم.بنابر این ایالات متحده آمریکا فعلا قصد خروج از این کشور را ندارد.از سوی دیگر،برژینسکی به عنوان یکی از پدران القاعده! که سهم بسزایی در ایجاد این گروه داشته است،به خوبی می داند که ایالات متحده آمریکاخواستار باقی ماندن القاعده در معادلات بین المللی می باشد زیرا القاعده همواره بهانه واشنگتن جهت حمله به نقاط مختلف بوده است.اگر این بهانه به دست ایالات متحده از بین برود دیگر واشنگتن نمی تواند از آن، جهت پیشبرد اهداف خود استفاده نماید.برژینسکی در ادامه مصاحبه خود “افغانستان”و”پاکستان”را به عنوان دو موضوع در یک چارچوب تفسیر می کند و سرنوشت اوباما را به نوعی مرتبط با تحولات آینده این دو کشور می داند.
برژینسکی معتقد است که فراتر از آنچه در داخل مرزهای افغانستان میگذرد هم اکنون موضوع جدید پیش روی ایالات متحده آمریکاست ، نزاع در افغانستان در حال حاضر با درگیری ها در پاکستان مرتبط شده است، پاکستان کشور خیلی مهمی است که دارای حدود70 میلیون جمعیت است و سلاح اتمی نیز دارد و سیستم سیاسی آن دائما در حال تحول است بنابراین واشنگتن باید به طور مسئولانه فکر کند که چگونه باید با این مسئله برخورد شود . من(برژینسکی) با اوباما دراین موضوع هم عقیده هستم که آمریکا با یک کشور چند قطبی در پاکستان مواجه است، این کشور بسیار تقسیم شده است و این موضوع به دلیل دشمنی های داخلی موجود در این کشور است، اوباما اگر نتواند در افغانستان به موفقیتی دست پیدا کند، به او لقب رئیس جمهور شکست خورده داده خواهد شد، و من فکر می کنم که اوضاع تاسف آور پاکستان نیز به اتهامات اوباما افزوده خواهد شد.
برژینسکی در نتیجه گیری خود به نکته مهمی اشاره کرده است.اینکه ناکامی اوباما در افغانستان و پاکستان به معنای شکست رئیس جمهور فعلی آمریکاست.اما اوباما با رفتارهای خود مقدمات این ناکامی را فراهم ساخته است.اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان،تشدید حملات هوایی به پاکستان و...از جمله اقدامات اوباما در این زمینه محسوب می شود.از سوی دیگر،هیچ کس اظهارات اوباما در رقابتهای انتخاباتی سال2008 با هیلاری کلینتون را مبنی بر اینکه “باید حمله به پاکستان را در دستور کار قرار داد”را فراموش نمی کند.اما برژینسکی به این راهبردهای نادرست اشاره ای نمی کند.ایجاد ارتباط میان افغانستان و پاکستان در نگاه برژینسکی در راستای همان نگاه کلان ایالات متحده آمریکا نسبت به شبه قاره هند تعریف و تفسیر می شود.
اما اصلی ترین قسمت مصاحبه اخیر برژینسکی را باید در نتیجه گیری و جمع بندی نهایی بحث دنبال نمود.یعنی جایی که برژینسکی در راستای مقابله با وضع موجود راه حل ارائه می دهد:
“ما باید تمام تلاش خود را با موثرترین شیوه انجام دهیم تا نیروهای طالبان را به عضویت ارتش افغانستان در آوریم، آمریکا باید به آنها پول دهد تا به عضویت ارتش افغانستان در آیند. ما باید همچنین راهکاری را پیدا کنیم که پاکستان بر مشکلات داخلی خود فائق آید و این کشور نیز به ما در فائق آمدن بر مشکلات در افغانستان کمک کند. و در این موضوع، این سوال پیچیده مطرح خواهد شد که چگونه می توان به پاکستان این اطمینان را داد که یک افغانستان آرام، با هند رابطه دوستانه بیشتری نسبت به پاکستان نداشته باشد.
“برژینسکی از بازگشت طالبان به دامان ایالات متحده آمریکا و به عبارت بهتر،علنی شدن رابطه این دو پس از هشت سال پشت پرده بودن آن خبر می دهد.البته برژینسکی این مسئله را در قالب یک راه حل راهبردی ارائه داده است.عضویت طالبان در ارتش افغانستان به معنای پذیرش شکست ایالات متحده درپاکسازی طالبان،پس از هشت سال اشغال افغانستان می باشد.
همین مسئله یکی از نمادهای شکست اوباما در افغانستان خواهد بود.از سوی دیگر،برژینسکی در خصوص ترسیم مثلث “اسلام آباد-واشنگتن-کابل”کاملا ایده آل گرایانه برخورد کرده است زیرا جمع پذیری این سه ذیل یک مثلث امکان پذیر نیست!

سعید سبحانی