دورتر شدن آمریکای لاتین از آمریکا

علی تتماج
هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا در حالی راهی برزیل ،اروگوئه ،شیلی،آرژانتین شد(10/12/88) که روابط واشنگتن و آمریکای لاتین از همیشه تیره تر شده است.آمریکای لاتین که زمانی حیات خلوت آمریکا معرفی می شد در سالهای اخیر گرایشات بسیاری به دوری از آمریکا داشته به گونه ای که دولتهای مخالف آمریکا با آرای بالای مردمی توانسته اند قدرت را در این منطقه در دست بگیرند. سیاست های جنگ طلبانه و استعماری آمریکا از جمله در دوران بوش موجب شد تا کشورهای مذکور با سرعت بیشتری به دوری از آمریکا روی آورند. پس از روی کار آمدن باراک اوباما به عنوان چهل و چهارمین رئیس جمهور آمریکا و با توجه به شعارهای وی مبنی بر تغییر سیاست های آمریکا نوعی خوش بینی میان کشورهای آمریکای لاتین مبنی بر پایان مداخلات آمریکا در این منطقه ایجاد شد. این امر را در استقبال کشورهای مذکور در نشست آمریکا و آمریکای لاتین می توان مشاهده کرد که حتی چاوز رئیس جمهور ونزوئلا برای بیان حسن نیت و حرکت آمریکای لاتین برای ایجاد تغییر در سیاست های آمریکا کتابی را نیز به اوباما هدیه کرد. با تمام این تفاسیر پس از گذشت یک سال از ریاست جمهوری اوباما نه تنها تحول مثبتی در مناسبات این کشور با آمریکای لاتین ایجاد نشده بلکه روند تحولات از دورتر شدن طرفین حکایت دارد. جدیدترین عرصه تقابل آمریکای لاتین با آمریکا را در نشست «ریو» می توان مشاهده کرد.
نشست «ریو» متشکل از 32 کشور (5/12/1388) در مکزیک برگزار شد. گروه «ریو» متشکل از 32 کشور عضو از آمریکای لاتین و کارائیب است که در سال 1986 توسط وزرای خارجه 8 کشور آمریکای لاتین در «ریو دوژانیرو» برزیل شکل گرفت. گروه «ریو» به عنوان جایگزینی برای سازمان کشورهای آمریکایی(OAS) تشکیل شد که تحت نظارت آمریکا فعالیت می کند. این گروه متشکل از قدرت های منطقه ای نظیر مکزیک و برزیل با تشکیل یک گروه دیپلماتیک جدید آمریکای لاتین که نهایتاً جایگزینی به جای سازمان های کشورهای آمریکایی (OAS) خواهد بود، موافقت کرد.
این اقدام که می توان آن را بعد مهمی از تقابل آمریکای لاتین با واشنگتن دانست در حالی صورت گرفته که در بررسی آن نکاتی چند قابل توجه است.
اولاً کشورهای آمریکای لاتین تلاش دارند تا به عنوان بازیگری مستقل در عرصه جهانی فعالیت داشته باشند. اتحادیه ای کاملاً مستقل بدون وابستگی به آمریکا که می تواند ضمن تأمین منافع اعضای خود در سطح بین المللی نیز فعال باشد. این کشورها نمی خواهند مانند اتحادیه اروپایی باشند که با 27 عضو و به رغم ادعای استقلال تحت امر آمریکا می باشد و توانایی تصمیم گیری مستقل را ندارد.
ثانیاً دلیل دیگر دوری آمریکای لاتین از واشنگتن را باید در سیاست های اوباما مشاهده کرد. اوباما در حالی با شعار تغییر، قدرت را در دست گرفت که وی دوری از جنگ طلبی و احیای چهره مخدوش آمریکا در جهان- با کنار نهادن سیاست های دوران بوش - را سرلوحه ادعاهای خود قرار داده بود. اکنون پس از گذشت یک سال، اوباما با ادامه جنگ عراق و افغانستان، جنگ افروزی در پاکستان و یمن، تشدید سیاست های خصمانه علیه ایران، چین و بسیاری از کشورهای مستقل، عدم مقابله با رژیم صهیونیستی برای اجرای روند صلح خاورمیانه، بی توجهی به فقر و گرسنگی حاکم بر جهان و تأکید بر عدم پایان استعمارگری های آمریکا و... اثبات کرده که تغییری در سیاست های دوران بوش ایجاد نشده است. در این میان دولتمردان آمریکا با اقداماتی مانند کودتا در هندوراس و حمایت از کودتاچیان، استقرار پایگاه نظامی در کلمبیا، دخالت در امور داخلی کشورها و حمایت از گروههای شورشی، ادامه تحریم ها علیه کوبا و در نهایت اشغال هائیتی به بهانه امدادرسانی به زلزله زدگان نشان دادند که تغییری در قبال آمریکای لاتین نیز در مواضع آنها ایجاد نشده است. این رویکردها موجب شده تا کشورهای منطقه نیز نگاه دوران بوش را نسبت به اوباما تکرار کرده و به صف بندی در برابر آن بپردازند.
به هر تقدیر روند تحولات در آمریکای لاتین نشان می دهد که کشورهای این منطقه دیگر پذیرنده مداخلات واشنگتن نمی باشند و تلاش دارند تا در روابط دوجانبه و حتی منطقه ای به انزوای آمریکا بپردازند. با توجه به این حقایق روند تحولات منطقه را می توان تحرکاتی برای افزایش استقلال و اتحاد منطقه دانست در حالی که نتیجه این امر دورتر شدن آمریکا از این منطقه است. این امور ناکامی دیگری در کارنامه اوباما است که مسلماً اعتراض های گسترده ای را علیه وی به همراه دارد. آمریکای لاتین نشان داده که فریب شعارهای به ظاهر صلح دوستانه آمریکا را نخورده و خواستار تغییر واقعی در دیدگاه ها و رفتارهای آمریکا می باشد، امری که تاکنون از جانب واشنگتن اجرایی نشده، لذا کشورهای این حوزه مانند بسیاری از مناطق جهان در مسیر فاصله گرفتن از آمریکا قرار گرفته اند تا به این کشور نشان دهند که عزم آنها بر لزوم تغییر در سیاست ها و عملکردهای آمریکا برای ادامه روابط با این کشور، بسیار جدی می باشد و در غیر تحقق این امر، اصل دوری از واشنگتن و سوق دادن آن در مسیر انزوا را اجرایی می کنند.