تشدید تنشها میان آنکارا و واشنگتن

بصیرت:طی روزهای اخیر شاهد تشدید تنشهای سیاسی میان آنکارا و واشنگتن هستیم.اصلی ترین محور این تنش به مصوبه اخیر کنگره آمریکا باز می گردد که در آن کشتار ارامنه توسط حکومت عثمانی نسل کشی خوانده شده است.از سوی دیگر،برخی افشاگریهای صورت گرفته توسط نجم الدین اربکان در خصوص دست داشتن ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در کودتای ترکیه منجر به آن شده است تا افکار عمومی ترکیه نسبت به حمایت آمریکا از ژنرالهای ترکیه آگاهی پیدا کنند.مجموع این عوامل سبب شده است تا تنش سیاسی میان آنکارا و واشنگتن بالا گیرد.
کمیسیون سیاست خارجی مجلس نمایندگان آمریکا با تصویب طرح به رسیمت شناختن کشتار ارامنه توسط عثمانی ها در سالهای1915 و1916 میلادی، تنش میان آنکارا و واشنگتن را شدت بخشید. پس از این اقدام مجلس نمایندگان آمریکا، وزارت امورخارجه ترکیه سفیر خود در آمریکا را بر مشورت فراخواند. کمیسیون سیاست خارجی مجلس نمایندگان آمریکا با23 رای موافق در مقابل22 رای مخالف این طرح را به تصویب رساند و موجب اعتراض و خشم دولت و ملت ترکیه شد. دولت باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا و دولت ترکیه از نمایندگان مجلس نمایندگان آمریکا خواستار لغو این طرح شدند. رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه با صدور بیانیه ای خواستار احضار سفیر آمریکا در آنکارا شد و نسبت به پیامدها و عواقب تصویب این طرح ابراز نگرانی کرد.
برخی منابع تحلیلی و خبری معتقدند که این طرح خطر خدشه دار کردن مناسبات ترکیه و آمریکا را در حالی که باراک اوباما همواره در تلاش برای حفظ مناسبات بین ناتو و آنکارا که به عنوان یکی از کشورهای نزدیک به واشنگتن است، در بردارد. این در حالی است که ادوارد نعلبندیان وزیر امورخارجه ارمنستان از این اقدام کمیسیون سیاست خارجی مجلس نمایندگان آمریکا استقبال کرده است. از سوی دیگر هیلاری کلینتون وزیر امورخارجه آمریکا در یک تماس تلفنی با هاوارد برمن رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس نمایندگان این کشور در این خصوص گفتگو و تاکید کرد که این موضوع می تواند به مناسبات آنکارا و واشنگتن لطمه بزند.به هر حال هم اکنون مناسبات ایالات متحده آمریکا و ترکیه در وضعیت عادی قرار ندارد.
از سوی دیگر،ژنرالهای ترکیه نیز با برخورداری از حمایت ایالات متحده و رژیم صهیونیستی سعی در سرنگونی دولت اردوغان و حزب عدالت و توسعه دارند.کارشناسان آمریکایی شرکت کننده در نشست “بحران در زمینه نقش ارتش در ترکیه “ تاکید کردند که دوران کودتاهای نظامی در ترکیه به سر آمده است. کارشناسان آمریکایی شرکت کننده در نشست “بحران در زمینه نقش ارتش در ترکیه “ که از سوی مرکز “وودرو ویلسون “ در واشنگتن برگزار شد، بر ناکارآمدی کودتا در ترکیه مهر تائید نواختند.”میتات ملن “ نماینده مجلس ترکیه از حزب حرکت ناسیونالیست طی سخنانی در این نشست با ذکر اینکه رژیم ترکیه در حال شکستن است در ادامه تاکید کرد که اگر در ترکیه سیستم از هم بپاشد، همه زیر آوار آن خواهند ماند.
“استیون کوک “ از شورای روابط خارجی آمریکا نیز اظهار داشت که صدای شکستن ساختار رژیم ترکیه ناشی از انعطاف ناپذیری تفکر کمالیسم حاکم بر این کشور است. وی افزود که کمالیسم تبدیل به تفکری بی فایده و نامشروع شده است. بر این اساس تلاش ژنرالها برای حفظ اندیشه های مصطفی کمال پاشا دیگر فایده ای برای طرفداران لائیسیته ندارد و اسلام گرایی در آینده ای نزدیک به محوری مهم در آنکارا تبدیل خواهد شد.”هنری بارکلی “ کارشناس موسسه دیل کارنگی نیز تاکید کرد ه است که تحولات اخیر در ترکیه درگیری بین حزب حاکم عدالت و توسعه با ارتش نبوده، بلکه نزاعی بین مردم این کشور با ارتش است. ترکیه در ماههای اخیر با افشای طرحهای متعدد کودتا توسط نظامیان لائیک این کشور با بحران جدیدی مواجه شده است. در همین راستا گفته می شود میزان اعتماد مردم ترکیه به ارتش این کشور تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا کرده است.
ادعاهای مطرح شده درباره طرحهای کودتای نظامی در ترکیه وجهه ارتش این کشور را مخدوش کرده است. بر این اساس ارتشبد ایلکر باشبوغ رئیس ستاد ارتش ترکیه که از وی به عنوان فردی میانه رو نام برده می شود ، پس از تحولات اخیر عقب نشینی تاکتیکی را ترجیح داده است. باشبوغ اکنون مصرانه بر این موضوع تاکید می کند که ارتش ترکیه در کنار دموکراسی است. به رغم آن تاکید پی در پی باشبوغ بر این موضوع و اظهاراتی که وی برای تاثیر گذاری بر افکار عمومی بیان می کند بیش از هر چیز احتمال نوعی عقب نشینی تاکتیکی را مطرح می کند. ارتش ترکیه در مقابل موضوع دستگیری اعضای گروه موسوم به ارگنه کن و طرح کودتای موسوم به پتک آهنین تقریبا سکوت کرده است. رسیدگی قضائی به پرونده ارگنه کن و ادعاهای کودتای نظامی در ترکیه به هر نتیجه ای که برسد ، تحولات اخیر در ترکیه موجب بحثهای جدید درباره نقش ارتش در ترکیه خواهد شد.
وحید کوچه مشکی