نگاه سازمان ملل به جنگ غزه

بصیرت:باریکه غزه با مساحت کمتر از 360 کیلومتر مربع با جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر، از متراکم‌ترین و فقیرترین نقاط جهان است. این باریکه که از سال 1967 تحت اشغال اسرائیل درآمد شاهد هولناک‌ترین جنایت علیه ساکنان خود بوده است که اوج این رفتارهای غیرانسانی در جنگ 22 روزه نمود یافته است. پس از پایان آتش‌بس شش ماهه در تاریخ «27 دسامبر 2008 مطابق با 7 دی 1378» نیروهای صهیونیست طی برنامه‌ای از پیش طراحی شده مراکز مسکونی،‌ امنیتی و مقر گردان‌های عزالدین قسام را با نیروی هوایی تحت شدیدترین حملات قراردادند. این نبرد که از سوی اسرائیلی‌ها عملیات «سرب مذاب» نامگذاری شد، قرار بود ظرف مدت 72 ساعت به تامین اهداف طراحان آن دست یابد، اما برخلاف این طرح، جنگ 22 روز طول کشید.
بی‌نتیجه بودن حملات هوایی و سپس ناکامی در تامین اهداف از طریق استقرار گسترده نیروی زمینی در اطراف نوار غزه موجب شد تا مرحله سوم که ورود نیروی زمینی به داخل شهرهای غزه بود، شروع شود، اما تلفات بالا در این مرحله و مقاومت مبارزان فلسطینی موجب وقوع مرحله چهارم جنگ شد. در این مرحله رژیم صهیونیستی به صورت گسترده از بمب‌های ممنوعه فسفری و اورانیوم تضعیف شده با اهداف افزایش فشار بر حماس از طریق بالا بردن شمار کشته‌های فلسطینی بهره گرفت. شهادت حدود 1400 فلسطینی اعتراض‌های جهانی را به شدت افزایش داد. این جنگ سرانجام در 18 ژانویه 2009 با اعلام آتش‌بس یک‌جانبه توسط رژیم صهیونیستی و پذیرش آن توسط گروه‌های فلسطینی پایان یافت.
* مواضع شورای امنیت
با یادآوری قطعنامه‌های مربوطه پیشین (1967) 242 و (1973) 338 و (2002) 1397 و (2003) 1515 با 7 ماده‌ در شش هزار و چهل و پنجمین نشست شورای امنیت در 16 دسامبر 2008 یعنی 11 روز پیش از آغاز جنگ 22 روزه با 14 رای مثبت و یک رای ممتنع (لیبی) به تصویب رسید. در این جلسه که با حضور بان ‌کی‌ مون دبیرکل سازمان ملل، ‌کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه وقت آمریکا و میلیبند وزیر امور خارجه انگلیس و نمایندگان چین، فرانسه، ویتنام و پاناما برگزار شد، به تأثیرگذار بودن تلاش‌های گروه چهارجانبه، طرح ابتکاری اعراب به کنفرانس آناپولیس و مذاکرات دوجانبه (اسرائیل، فلسطین) اشاره و از آنها قدردانی شد، همچنین از تمامی کشورهای جهان، سازمان‌های بین‌المللی به ویژه کشورهای منطقه خواسته شد در مسیر تحقق صلح بین دو طرف از هیچ تلاشی فروگذار نکنند و بر لزوم همزیستی و احترام و اعتماد متقابل بین طرفین تأکید و بر استمرار مذاکرات و آینده صلح پافشاری کنند.
متاسفانه این قطعنامه 11 روز پس از تصویب آن به علت فقدان ضمانت اجرا توسط اسرائیل نقض شد.
قطعنامه 1860
این قطعنامه 10 ماده‌ای هم در شش هزار و شصت و سومین نشست مورخ 8 ژانویه 2009 در خلال جنگ 22 روزه با 14 رای مثبت و یک رای ممتنع (آمریکا) صادر شد. این قطعنامه بدون توجه به آغازگر معرفی کردن رژیم صهیونیستی، خواستار آتش‌بس فوری توسط طرفین متخاصم شد.
- تاکید بر این مساله که نوار غزه تابع مناطق اشغالی 1967 بوده و بخشی از دولت فلسطین است، توجه ویژه به اهمیت امنیت و رفاه تمامی غیرنظامیان، اظهار نگرانی عمیق از گسترش آشوب و وارد آمدن خسارات نگین به غیرنظامیان، تضمین تداوم کمک‌ها به غزه و مشخص شدن وضع گذرگاه‌ها، توجه به این که راه‌حل پایدار برای تمامی درگیری‌ها فقط از طریق روش‌های صلح‌آمیز قابل دستیابی است و تاکید مجدد بر حقوق تمامی دولت‌ها در منطقه برای زندگی در صلح و امنیت و شناسایی بین‌المللی مرزها از جمله دیگر مفاد این قطعنامه است.
متاسفانه در این قطعنامه هم نه فقط اقدام‌های رژیم صهیونیستی به صراحت محکوم نشد، بلکه در آن به ساعت آغاز آتش‌بس، مکانیسم اجرای آن و مرجع ناظر بر آتش‌بس هم هیچ اشاره‌ای نشد و در آن رژیم صهیونیستی و حماس یکسان تلقی و محکوم شدند.
موضع شورای حقوق بشر
در همین حال شورای حقوق بشر روز سوم آوریل 2009 به کمیسیون تحت ریاست «ریچارد گلدستون» ماموریت داد موضوع ارتکاب جنایت را در غزه مورد بررسی قرار دهد. گلدستون هم در گزارش حدود 570 صفحه‌ای خود، هم رژیم صهیونیستی و هم حماس را متهم به جنایت‌های جنگی کرد، با این تفاوت که عملکرد حماس را نوعی عملیات مقابله به مثل خواند. شورای حقوق بشر در جلسه فوق‌العاده خود در ژنو با 25 رای مثبت در مقابل 6 رای منفی و 11 رای ممتنع گزارش ریچارد گلدستون رئیس کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل را در مورد جنگ غزه تصویب کرد و سپس گزارش به مجمع عمومی ارجاع شد.
مجمع عمومی نیز در تاریخ 5 نوامبر 2009 در نشستی با 114 رای موافق و 44 رای ممتنع و با 18 رای مخالف (رای منفی آمریکا) گزارش گلدستون را تصویب کرد. مجمع از فلسطین و رژیم صهیونیستی خواست ظرف مدت سه ماه تحقیقاتی را در زمینه ارتکاب جنایات جنگی در نوار غزه بر اساس آنچه در گزارش گلدستون قید شده است به انجام برسانند و به مجمع عمومی گزارش دهند، در غیر این صورت بار دیگر این گزارش به مجمع عمومی بازمی‌گردد تا درباره آن تصمیم‌گیری شود. در این قطعنامه از سوئیس هم خواسته شد به عنوان ناظر توافقنامه حضور داشته باشد.
نتیجه :در صورت ارجاع این پرونده به شورای امنیت با توجه به موضع منفی‌ای‌ که آمریکا از ابتدا نسبت به آن اتخاذ کرده و حمایت بی‌شائبه از رژیم صهیونیستی، بی‌شک توسط این کشور وتو خواهد شد. طبیعی است در این صورت دیوان بین‌المللی کیفری مرجع صالح دیگری برای رسیدگی به این پرونده است که وقوع این امر می‌تواند شکست سختی را برای صهیونیست‌ها در جامعه جهانی به همراه داشته باشد.
اما همان‌گونه که در بالا به آن اشاره شد، متاسفانه سازمان‌های مهم بین‌المللی در مقابل جنایت‌های رژیم صهیونیستی نه فقط هیچ اقدام عملی انجام نداده‌اند، بلکه با توجه به اعمال نفوذ گسترده آمریکا در این سازمان‌ها و حمایت از رژیم صهیونیستی، در واقع این رژیم به نوعی، تشویق به تداوم جنایت‌های خود در قبال مردم فلسطین می‌شود. روند بررسی موضوع فلسطین در سازمان ملل ظرف یک سال گذشته نشان می‌دهد که خیزش مردم فلسطین و غزه با توجه به ناامیدی از اقدام‌های سازمان‌های بین‌المللی و دول سازشکار عربی صورت گرفته است.

 سارا بالود