بصیرت:تا پیش از پیروزی کمونیستها در شوروی سابق ، قرقیزستان بخشی از ترکستان روسیه بود . در سال 1926 میلادی ، یکی از جمهوری های اتحاد جماهیر شوروی شد . قرقیزستان پس از فروپاشی شوروی در سال 1991 ، مستقل شد و عسکر آقایف ، رهبر حزب کمونیست قرقیزستان ، به ریاست جمهوری این کشور رسید ، آقایف از آغاز استقلال این کشور تا سال 2005میلادی قدرت را به دست داشت مردم پایتخت شورش کردند و به کاخ ریاست جمهوری و مجلس هجوم آوردند . به این ترتیب ، عسکر آقایف به روسیه پناهنده شد و قربان بیگ باقی اف به جای او به ریاست جمهوری رسید.
اما طی روزهای اخیر اوضاع در قرقیزستان دوباره بحرانی شده است. صد ها تن با هجوم به کاخ ریاست جمهوری در بیشکک عملا به کار باقی یف پایان دادند و دولت موقت ملی تشکیل داده اند. اما درپی سقوط دولت قرقیزستان پس از چند روز تظاهرات مخالفان و درگیریها در این کشور که به کشته و زخمی شده صدها تن منجر شد، رهبر مخالفان اعلام کرد که ریاست دولت جدید را به مدت شش ماه برعهده میگیرد.گروههای سازمان یافته شده از سوی دولت جدید قرقیزستان پنج شنبه شب را به مبارزه با غارتگران اموال عمومی برای بازگرداندن آرامش در بیشکک سپری کردند.صدای تیراندازی نیز در طول شب شنیده میشد، اما یک سخنگوی دولت اعلام کرد که هیچ کس طی شب گذشته کشته نشد.سخنگوی وزارت کشور قرقیزستان گفت: اوضاع دوباره در پایتخت آرام است. هیچ کس طی شب گذشته کشته نشد. هنوز گروههایی از غارتگران اموال عمومی باقی ماندهاند، اما بخش اعظم شهر تحت کنترل است.دولت جدید قرقیزستان روز پنج شنبه پارلمان را منحل کرد. قورمان بیک باقیاف، رئیس جمهور قرقیزستان نیز از دادن استعفا امتناع کرده است، اگر چه وی پیشنهاد مذاکره با رهبران مخالف که کنترل قرقیزستان را در دست دارند مطرح کرده است.باقیاف در سال 2005 در تظاهرات موسوم به انقلاب "گل لاله" که به طور مشترک با رُزا آتونبایوا، رهبر اوپوزیسیون آن را رهبری میکرد، به قدرت رسید.آتونبایوا پس از این انقلاب برای مدت کوتاهی به عنوان وزیر امور خارجه فعالیت کرد، ولی سپس با باقیاف دچار اختلاف شد.حوادث اخیر در قرقیزستان جایی که حداقل 75 تن طی اعتراض خشونت آمیز در روز چهارشنبه کشته شدند، تحت تاثیر امضای توافقنامه هستهای میان روسای جمهور آمریکا و روسیه قرار گرفت.یک مقام ارشد هیئت روسی در این مراسم، از قرقیزستان خواست تا پایگاه هوایی ماناس در بیشکک را تعطیل کند.دولت جدید قرقیزستان نیز اعلام کرد که روسیه به سرنگونی دولت باقیاف کمک کرده و اینکه یکی از اهداف دولت جدید، تعطیلی پایگاه هوایی
ماناس است.
دولت جدید قرقیزستان به رهبری "رزا آتونبایوا" گروههایی را برای حفاظت از بیشکک طی پنج شنبه شب مامور کرد. در خیابانهای شهر بیشکک گروههایی از مردان چهار یا پنج نفری برای حفاظت از شهر مستقر بودند. در همین حال، رزا آتونبایوا اعلام کرد که هنوز طرحهایی برای بررسی لغو قرارداد پایگاه هوایی ماناس با آمریکا وجود ندارد.وی تصریح کرد که دولت وی برای مذاکرات با دیپلماتهای آمریکایی در مورد پایگاه هوایی ماناس در بیشکک دیدار خواهد کرد.آتونبایوا گفت: به ما زمان بدهید. مدتی برای بررسی اوضاع به طول خواهد انجامید.
لذا در نهایت می توان گفت اوضاع در بیشکک نیز پس از اوکراین به نفع روس ها رقم خورده است. در واقع رخدادهای اخیر در قرقیزستان را می توان تلاش روس ها برای بازگردادن رفقای قدیمی به جرگه هم پیمانان دانست. البته باید گفت آمریکایی ها هنوز به رُزا آتونبایوا امیدوارند و در تلاش هستند تا با وی همکاری کنند و راه را برای افزایش قدرت روس ها در بیشکک ببندند.
سعید سبحانی